mikudagur 16. september 1998síða 11

Nr. 174 — 16. SEPTEMBER 1998 tíðindablaðið | Hetta var fyrstu ferð, at | nýggja stýrisskipanin skuldi | brúkast í samband við sam- | gongusamráðingar. Gamli | løgtingsformadurin kallaði | allar floksformenninar til | fundar hver sær fyri at finna L útav, hvør teirra hevði best møguleikar fyri at skipa eina samgongu. Javnaðarflokkurin = så skjótt, at tann borgarligi vongurin í tinginum gekk saman, so vit royndu so í- staðin at binda Tjóðveldis- flokkin til okkum. Eftir á- heitan frá teimum skutu vit Høgna Hoydal upp sum samráðingarleiðara. Men vit løgdu yvir fyri tjóðveld- ismonnum ta treyt, at ein Vit ynskja ein breiðan | samgonga, har Javnadar- flokkurin var vid, skuldi roynast. Anfinn Kallsberg fekk 17 atkvødur, medan Høgni Hoydal fekk 15. Urslitid gjørdist so henda meiriluta fyri broytingunum — Tað harmar okkum almikið, at tað ikki ber til at fáa eina breiðari politiska viðgerð av málinum um framtíðar ríkisrættarligu stóðu Føroya. Hetta er eitt mál, sum hevur ótrúliga stóran týdning fyri, hvussu okkara samfelag verður framyvir, segði Jóannes Eidesgaard m. a. í formansfrágreiðingini á landsstevnu Javnaðarfloksins um vikuskiftið Jóannes Eidesgaard vísir aftur tosinum um, at eingin veit, hvat Javnaðarflokkurin vil á sjálvstýrisleið Sum longu sagt, so gjørdist sjálvstýrismálið stóri spurn- ingurin í valstríðnum, og er eisini tað málið, sum á tingi og í fjølmiðlum hevur fing- ið størsta umrøduna síðani. Fyri valið varð tosað nógv um eina skipaða loys- ing, men eftir valið eitur tað fullveldi. Samgongunnar mál er, at Føroyar verða skipaðar sum eitt land við fullveldi, men fyri okkum at síggja er hetta ikki annað enn ein navna- broyting frá tí gamla kenda fyribrigdinum "loysing". Enn skulu danir fult út fíggja loysingina í eini skift- istid, og danir skulu átaka sær umsitingina av máls- økjum, sum formelt skulu eitast at vera yvirtikin. Men tað stutta av tí langa er, at ríkisfelagsskapurin verður uppsagdur, og so verður ein bilateral avtala gjørd mill- um Føroyar og Danmark. Skiftistidin og vælvildin frå dónum verður avgerandi fyri framtíðar vælferðina í Føroyum. Il málsgki verða formelt yvirtikin, men reelt koma tey fyribils at liggja í Danmark. So her telur tað formella sjálvstýri, tað at tú kanst kalla teg suvurenan, meira enn tað rella sjálvstýri. Enn er einki útgreining- ararbeiði gjørt, har avleið- ingarnar av ætlan landsstýr- isins verða lýstar. Tá spurt verður, hvat fer at henda við vanligu væl- ferðini, so er svarið, at hetta veldst um, hvussu góða skiftistíð føroyingar fáa. "Mynd: Jens Kristian Vang Men júst hetta, at óvissan er so stór, ger, at Javnaðar- flokkurin ikki kann taka undir við uppskoti lands- stýrisins í tí líki, sum tað enn hevur. Hetta er í ov stor- an mun enn eitt "eksperi- ment". Fyri Javnadarflokkin er eisini eitt búskaparligt frælsi ein fortreyt fyri tí pol- itiska frælsinum. Eitt bú- skaparligt frælsi, sum fyri samfelagið og tann einstaka merkir, at vit eru før fyri at reka samfelagið víðari frá samgongan, sum kann kall- ast ein borgarlig-sjálvstýr- issamgonga, og Javnaðar- flokkurin fór í andstødu sum størsti andstøduflokk- ur. I telvingini um nevndar- pe Landsstevna Javnadarfloksins 1998 - formansf = eíðingin 5 om Ætlaðu at skipa samgongu saman við Tjóðveldisflokkinum Javnaðarflokkurin peikaði á Høgna Hoydal sum samráðingarleiðara fyri at skipa eina samgongu, har Javnaðarflokkurin var við sessirnar eydnaðist andstød- uni at vinna tveir formans- sessir, harav Javnaðarflokk- urin fekk formannin í utt anlandsnevndini Stig floksins á sjálvstýrisleið: - Føroyar eru ein tjóð, sum er í ríkisfelags- skapi ella líknandi felagsskapi við Danmark. | : Heimastýrislógin verður tikin av, og í stað- | in verður gjørd ein nýggj lóg (sjálvstýrislóg) ella ein sáttmáli. - Føroya Løgting er hægsta lóggevandi vald | føllum málum, sum eru yvirtikin. - Føroya Landsstýri er hægsta fyrisitingarvald f øllum målum, sum eru yvirtikin. | — Øl mál, sum í dag ikki eru yvirtikin, | kunnu við legtingslóg yvirtakast, t. v. s. um- framt báðar listarnar í heimastýrislógini, so eisini tey målsøki, sum íkki eru við har. og fíggjarliga. - So leingi, sum eitt målsøki ikki er yvirtik- ið, heldur skipanin í dag fram, men í tí løtu Føroya Løgting hevur samtykt eina yvirtøku, so er málsgkið yvirtikið bæði umsitingarliga - Eingin lóg/fyriskipan kann setast í verk í Føroyum uttan við góðkenning frá Løgtingi/ Landsstýri. - Ein føroyskur heimarættur verður definer- aður, men framhaldandi skulu føroyingar og danir hava somu rættindi hver hjá øðrum. - Skipanin við ríkisstuðulinum heldur fram óbroytt, men gjørd verður ein skipan, har hes- in minkar í takt við øktar almennar inntøkur, sum eru skaptar í føroyska samfelagnum. - Sett verður beinanvegin ein »rættskommi- sién« til at fyrireika yvirtøkuna av rættarskip- anini. ti, vit standa vid her. Og merkir ætlan landsstyrisins, at persónliga frælsi verður munandi skert ella órættvíst býtt, so kunnu vit ikki vera við. Tað harmar tó okkum al- mikið, at tað ikki ber til at fáa eina breiðari politiskari viðgerð av hesum stóra spurningi, tí allir flokkar á tingi ynskja broytingar. Hetta er eitt mál, sum hevur ótrúliga stóran tydning fyri, hvussu okkara samfelag verður framyvir. Og sæð í hesum ljósinum hava vit enn einaferð sett uppskot fram um, at sett verður ein stjórnarskipanarneynd, sum tekur allan henda spurning- in upp, so funnið verður fram til eina loysn, sum hevur breiða politiska og fólksliga undirtøku Men líkt er til, at sam- gongan vil viðgera málið sum eitt samgongumál, t. v s. at hevur andstødan hug at vera við, so er tað í lagi, men samgongan broytir einki til tess at fáa andstød- una við. Skal semja gerast, mugu báðir partar geva nak- að. Hvat vil so Javnaðar- flokkurin á sjálvstýrisleið? (Sí kassan omanfyri) So alt tosið um, at eingin veit, hvat Javnaðarflokkurin vil, er púrasta burturvið Boðskapurin er greiður. Fara nú undir at endur- skoða virkisskránna Vit søgdu undan valinum, at reyði tráðurin í politikki Javnaðarfloksins, sum skal binda gomlu og nýggju øld- ina saman, hevur til enda- máls: - at geva okkum øllum álit á egnan førleika til at mýta nýggju øldini at styrkja og útbyggja væl- ferðarsamfelagið, sum skal byggja á umsorgan og soli- daritet : at bóta munandi um um- støðurnar hjá teimum veiku í samfelagnum - at skipa eitt samfelag, hvers aðalmál er eitt virkið lív hjá hvørjum einstøkum okkara, uttan mun til før- leika og evnir - at økja um okkara útflutn- ingsvirði og harvið skapa nýggjar og øktar inntøku- keldur - at reka ein åbyrgdarfullan fíggjar- og búskaparpolitikk - at skipa so fyri, at livikor- ini og vinnumøguleikarnir hjá útjaðaragkjunum verða munandi bøttir - at fáa eina tíðarhóskandi skipan fyri ríkisrættarligu stóðu Føroya at leggja lunnar undir ein nýggjan samferðslupolitikk at finna samráðingarloysn- ir í bankamálinum, skuldar- spurninginum og markna- trætuni Saman við hesum høv- udsevnum fyri valupplegg- ið er gjørt eitt meira itøkiligt upplegg, sum er lagt við sum skjal. Við hesum er tíðin nú búgvin til, at virkisskrá floksins verður dagførd, og tí fer starvnevndin at skjóta upp, at hetta endurskoðan- ararbeiðið byrjar nú, soleið- Is at vit á komandi lands- stevnu kunnu góðkenna floksins nýggju virkisskrá.