hósdagur 18. desember 2003síða 6

10 Nr. 241 - 18. desember 2003 Nr. 241 - 18. desember 2003 11 Sum vit gjørdu vart við fyrr í vikuni, so tók umboðs- nevndin hjá SEV eina týðandi avgerð á fundi fríggja- dagin. Nevndin samtykti at byggja út vatnorkuna í Eysturoynni. Hetta er triðja úbyggingin í Eysturoynni og byggistigið kallast - eftir verkætlanini frá 1978 - Eiði 2. Tað gongur úr Svínáum suður til Selatraðar og er ætlað til 150 mió.kr. Talan er tí um tvey týðandi viðurskifti - at byggja út vatnorkuna og gera íløgur fyri 150 mió.kr. Lat okkum endurtaka, at í prinsippinum taka tey flestu undir við, at vit skulu leggja dent ávarandi orkukeldur. Tær eru t.d. vatn, vindmegi, alduorka og tann nýggja orkukeldan - vetni, sum íslendingar hava ment og hava roynt í bussum síðani í vár. Nú er vatnorkuverkætlanin í samband við Eiðisverkið nógv umrødd - tugt og tanlað, vil onkur kanska vera við. Men hyggja vit avbyrgt eftir hesum byggistiginum, so fekk umboðsnevndin ikki tilfarið fyrr enn nakrar dagar undan umboðsnevndarfundinum. Tað merkir, at eftir fáum døgum skuldu nevndarlimir kunna seg um hesa stóru útbyggingina og kanska tosa við aðrar serfrøðingar enn "ta sonnu" serfrøðina í SEV. Tað er ígjøgnum umboðsnevndina í SEV, at demo- kratiið í SEV skal tryggjast. Tá demokratiskar avgerðir skulu takast, skulu tær hvíla á dyggari avgerð, har allir spurningar viðvíkjandi málinum verða endavendir. Spyrjast kann, um viðgerðin hevur verið nóg dygg, tá tíðin frá framløgu til samtykt bara er ein vika ella báðar tvær? Og hava aðrir serfrøðingar verið í viðgerðini? Vit skulu eisini minnast til, at umboðsnevndin umboðar teg og meg - okkum í teimum føroysku kommununum - og nevndin hevur ábyrgdina av, at okkara mánaðarliga gjald fyri streym verður brúkt á rættan hátt, eisini tá tað snýr seg um framtíðina. Staðfestasr kann, at tað eru rættiliga nógvir SEV- brúkarar, sum ikki hóva mannagongdir í SEV og framferðina í hesum máli. Men eftir demokratisku meginregluni ræður meirilutin, vil onkur siga. Víst so, men er meirilutin drigin upp á tráð? Hevur hann havt fleiri alternativ at taka støðu til? Harafturat eru fleiri spurningar reistir seinastu tíðina. T.d eigur SEV ikki at fara longur niðan í hæddina - niðan í 300 metrar, sum FNU hevur mælt til? Haraftur- at hava lívfrøðingar rópt varskó, tí umhvørvisárinið er ikki nóg væl kannað! Harafturat er spurningurin, um SEV ikki átti at bíðað, til vit fingu staðfest, hvussu nýggju vindmyllurnar í Vestmanna roynast, og hvussu nýggja vindmyllu- royndin hjá SEV fer at vignast. Vit vita, at SEV hevur ikki álit á alternativum orkukeldum, m.a. tí at SEV altíð skal kunna veita streym - undir øllum viðurskift- um. Men haðani og til at seta føtur í spenni móti allari nýskapan er eitt so stórt gap, sum umboðsnevndin ikki eigur at kunna góðtaka í hesum tíðum, tá alternativar orkukeldur vinna alt meira fram. Latið okkum tosa ærliga og opið um hetta, latið okkum fáa eitt alment orðaskifti um tað. Betur seint enn ongantíð. DAGSINS MEINING Sosialurin Aftur ein ivasam avgerð í SEV! VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 228909 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Lívið byrjar við gitnaðin- um, og eigur tí fostrið at fáa virðing og verju frá hesum degi. Havandi í huga tær fylgjur fosturtøka hevur fyri kvinnuna bæði sálar- liga og likamliga, eigur kvinnan at verða hjálpt á annan hátt. Vit harmast um tulk- ingina av galdandi lóg, sum hvørki verjir barnið ella hjálpir kvinnuni. Landsleiðslan fyri Aglow Føroyar Elisabeth H. Joensen Ása Lützen Ranvá Royðutoft Asta Lydersen Mia av Kák Joensen Yvirlýsing: Fosturtøka Heðin Mortensen valevni Sambandsfloksins í Suðurstreymoy Sjáldan man skriftin hava staðið við so stórum bók- stavum á vegginum, sum nú nýggj veljarakanning vísti væl og virðiliga, at Føroya fólk hevur fingið nóg mikið av fullveldistos- inum. Fyrst og fremst kom hetta til sjóndar við dyggu undirtøkuni til Sambands- flokkin, men so sanniliga eisini við tí ovurstóra aftur- stigi, kanningin gav Tjóð- veldisflokkinum. Ikki sørt hugstoytt at hoyra Høgna Hoydal tosa um, at nú skal arbeiðast av nýggjum, so fólkið aftur kann fáa álit á politisku skipanini. Hetta ljóðar meira innantómt nú enn tær túsund ferðirnar, hann fyrr hevur sagt tað. Kanningin vísir greitt og týðiliga, at Føroya fólk hevur álit á politisku skip- anini, tá tað velur at siga sína hjartans hugsan, so hon ikki kann misskiljast: Farvæl fullveldi! Nú er nóg mikið av fras- um og flosklum um full- veldi og sjálvberandi bú- skap, tí fólkið vil hava realpolitikk á føroysku dagsskránna aftur. Tað skal vera ítøkiligur politikkur og ikki tær beru staðfestingar, soleiðis sum tað hevur verið. Eftir fimm ár við oyði- markargongd, har alt hevur verið skrúvað upp í dreym- ar og ynski um, at politiski veruleikin var ein annar, enn hann veruliga var, vil veljarin hava eitt greitt útskifti í Tinganesi. Uttan at ivast sigur triði hvør veljari í veljarakann- ingini, at Sambandsflokk- urin nú eigur at taka við landsins leiðslu. Sagt verð- ur fullveldinum farvæl so týðiliga, at eingin kann fara skeivur: Góðan dag, Før- oyar! Bjarki Mohr Eru rationaliseringar stutt- freistaðar útreiðslur, ella langtíðar sparingar. Eg sat við áhuga og lurt- aði eftir tíðindasendingini kl. 18:30, týsdagin hin 16. desember 2003, har út- varpsmaðurin greiddi frá nýggju veljarakanningini. Framløgan varð áhugaverd, eins og samrøðurnar við ymisku floksformennirnar vóru tað. Men endin á tíð- indasendingini varð - tí- verri - mest at líkna einari gravartalu. Útvarpsmaðurin bar fram, at um Føroya Javn- aðarflokkur kom í eina komandi samgongu eftir valið, varð landskassin í vanda fyri at missa 5 milli- ónir eftir 3 ár, vísandi til uppskotið hjá Javnaðar- flokkinum um, at miðfyri- sitingin skal umskipast og tænastan til borgaran betr- ast. Í uppskotinum verður lagt upp til at fremja tíðandi umskipanir innan miðfyri- sitingina, herundir verður dentur lagdur á at minka talið av aðalráðum, soleiðis at vit framyvir koma at hava uml. 6 aðalráð - held- ur enn tey 9, vit hava ídag - ið vit meta verða meira hóskandi til føroyska sam- felagið. Niðurstøðan hjá útvarps- manninum var, at um ætl- anin skal fremjast í verki, kemur tað at kosta skatt- gjaldaranum uml. 5 mió., tí at vit sostatt skulu verða 3 aðalstjórar fyri uttan, og at hesir skulu hava løn kom- andi 3 árini. Sjálvandi skulu hesir 3 aðalstjórar hava løn í upp- sagnartíðini - um ein tílík ætlan verður framd í verki - alt annað vildi verið ó- menniskjaligt og beinleiðis í stríð við gjørdar arbeiðs- marknaðar-avtalur. Men tað er eintýðuga niðurstøðan um, at talan bert er um eina útreiðslu, ið fær meg at gera hesar viðmerkingar. Øll, ið hava verið við til at fremja umskipanir - rationaliseringar - vita, at hesar upp á stutt sikt kunnu viðføra eina útreiðslu, men at tað ikki eigur at tálma einari leiðslu í at taka neyð- ug stig. Um rætti hug- burður er til staðar, verða tílík tiltøk alloftast sett íverk, tí at hesi skulu síggj- ast yvir eitt longri tíðar- skeið. Um tíðarhorisonturin hjá útvarpsmanninum - í sama dømi - rakk longur enn 3 ár, vildi hann møguliga komið til ta niðurstøðu, at upp- skotið hevði spart skatt- gjaldaranum somu 5 mió. yvir eitt 6 ára tíðarskeið. Hvussu stór verður spar- ingin, um tíðarhorisonturin gerst enn longur? Eg eri sannførdur um, at tað er neyðugt at umskipa miðfyrisitingina, soleiðis at hon hóskar til føroysk við- urskifti, og er til fyri fólkið. Øll lond hava tað - í longd- ini - best við, at tað er eitt hóskandi lutfall millum al- menna umsiting og fram- leiðandi partin av samfe- lagnum. Annars vil eg nýta høvi at takka Útvarp Føroya fyri nógvar góðar tíðindasend- ingar. Fólksins dómur: Farvæl fullveldi! 5 milliónir - útreiðsla ella sparing? Erhard Jacobsen Eg síggi í bløðunum í dag (16. des.), at leiðsl- an í Sjálvstýrisflokkin- um er ónøgd við inni- haldið í einum lesara- brævi, sum formaðurin í Unga Sjálvstýrinum hevur skrivað herfyri. Í lesarabrævinum leggur formaðurin í Unga Sjálvstýrinum dent á, at Sjálvstýrisflokkurin er ein veruligur miðflokkur og ikki eitt politiskt avrit av Miðflokkinum hjá Jenis av Rana og øðrum sektaristum. Eg kundi hugsað mær at lagt aftr- at, at Sjálvstýrisflokkur- in eigur heldur ikki at vera eitt politiskt avrit av Fólkaflokkinum, hóast tað kanska var taktiskt rætt at kasta saman við Fólkaflokkinum aftan á seinasta val. Men er tað so, at leiðslan í Sjálv- stýrisflokkinum heldur, at vit skulu vera fitt og tekkjast øllum hugsandi sjónarmiðum, kanska serliga teimum, sum Miðflokkurin stendur fyri, so kann flokkurin bara avtaka seg sjálvan. Kristiligheitina hjá Mið- flokkinum gevið eg í hvussu er lítið fyri. Eina góða stevnuskrá Sjálvstýrisflokkurin hevur eina dundrandi góða stevnuskrá, sum er eitt greitt alternativ til bæði buldrutan loysing- arpolitikk og høgra- populismu, eina stevnu- skrá, sum sigur, at tað er við sjálvbjargni, við okkara egna hegni og við egnum avrikum, at vit vinna sjálvstýrið. Okkum nýtist bara at leita aftur í søguna og lesa tað, sum at sær komin sjálvstýrisfólk áður hava sagt og skriv- að, og ásanna, at teirra sjónarmið hava ongantíð verið meira aktuell enn júst í dag. Men er tað so, at leiðslan í Sjálvstýris- flokkinum ikki vil fylgja síni egnu stevnuskrá, so skal hon siga tað púrasta greitt, so vit vita, hvar krossurin skal setast 20. januar. Sjálvstýrið er ein daglig avbjóðing Eg haldi annars at tað sæst so týðiliga í dag, hvussu stóran týdning tað hevur at hugsa seg um og vera á varðhaldi, tá ið tú situr í landsins leiðslu. Har eru nógvir traðrir at toga í, og togar tú bara í tann eina ella ongan, so er skjótt at alt fer av lagi. Og tað er júst tað, sum er um at henda, nú hendan samgongan leggur frá sær. Skal Sjálvstýrisflokk- urin hava nakra framtíð og gera sína ávirkan galdandi, má hann hava onkra ætlan fyri fram- tíðina, bæði tá talan er vinnu-, sosial-, útbúgv- ingar-, umhvørvis- og ikki minst mentunar- politikk, sum alt eigur at byggja á sjónarmiðið um sjálvstýri. Sjálv- stýrið er ein daglig av- bjóðing fyri hvønn ein- stakan! Í mínum eygum er onki í áður nevnda les- arabrævi, sum talar fyri eini avsannan. Lat tað vera vítt til veggja í andaligum spurningum, og latið brævskrivaran sjálvan hefta fyri tí, sum hann skrivar, serliga um tað er ósatt, sum hann sigur. Grundsjónarmiðini og stevnuskráin hjá Sjálv- stýrisflokkinum standa annars at lesa á heima- síðuni: www.sjalvstyrisflokkurin.fo VIÐMERKINGAR Lagnuløta Kenneth Rasmussen form. Unga Sjálvstýri Demokrati merkir fólka- ræði. Demokratiið eigur at verða oman fyri partapo- litisk sjónarmið og mein- ingar hjá einstøkum felags- skapum. Í demokratiinum liggja eisini tey rættindi og skyldur, sum hvør einstakur borgari í einum demokrat- iskum landi hevur. Tvs. møguleikin hjá tí einstaka at siga sína hugsan, at hava persónligt frælsi, at virka fyri at fremja sínar hug- sjónir og at hava ávirkan á tað samfelag og samtíð, sum hann livir í. Frælsi við ábyrgd Sjálvstýrisflokkurin byggir sín politikk á sosialliberal- istisku hugsjónina, sum setir demokrati sera frammarlaga, bæði tá tosað verður um demokrati sum fólkaræði og demokrati hjá tí einstaka. At hava ávirkan merkir eisini at hava ábyrgd. Tá vit hava frælsi at siga og gera tað, sum vit vilja, eiga vit eisini at taka fylgjurnar av okkara orðum og gerðum. Hetta er ein javnvág, sum vit ikki eiga at nerta. Í 2003 síggja vit greið dømi um, bæði úti og heima, at roynt verður at avmarka og binda niður frælsi hjá tí einstaka. Tá er skjótt missa tamar- haldið, soleiðis at hetta fer sum ein sótt gjøgnum alt samfelagið og kann fáa ræðandi avleiðingar, sum eingin kann ímynda sær. Opinleiki og alment innlit Ein onnur síða av demokra- tiinum er at síggja, hvussu fólkaræði arbeiðir. Vit hava seinnu árini verið vitni til, at tað í Føroyum gongur rætta vegin. Almennir fe- lagskapir og stovnar eru meiri opnir, og møguliga er eisini vorði minni av al- mennum rotinskapi. Men enn restar nógv í. Eitt dømi, sum vit javnan verða mint á, er orkufelag- ið, sum vit øll eiga. Har hava orð sum opinleiki og innlit enn ikki rinið við. Sjálvstýrisflokkurin virk- ar fyri, at demokratii í framtíðini fer at fáa betri livilíkindi í bæði stórum og smáum í Føroyum. Listi D = demokrati Svenning Borg Vágur Sambært formanninum í búskaparráðnum skal landsstýrið ikki óttast, at fíggjarlógin gevur undir- skot, tí at ov nógv alment fólk eru sett í starv og mælir hann til, at enn fleiri almenn størv verða sett, hetta mugu flestu halda vera undarliga búskapar- ráðgeving, tí vinnulívið klárar illanokk at føða nú- verandi almennu umsiting og við verandi útlitum fyri vinnuna, kemur hon als ikki at klára er bera núver- andi umsiting ,so skattir og avgjøld mugu hækkast fyri at bera almennu umsit- ingina, verður umsitingin so enn størri, tá verður lítið eftir í lønarposanum hjá vanliga føroyinginum. Fiskimaðurin sýnist at standa illa í eygunum á búskaparráðnum, tí at hann hevur ein skattafrádrátt, sum ger, at frádrátturin nøkulunda dekkar útreiðsl- urnar, sum eru við at vera sjómaður. Hettar hevur bú- skaparráðið fingið ilt í reyvuna av, og mæla teir til, at frádrátturin verður av- tikin. Somuleiðis ráða teir frá, at tikið verður undir við uppskotið Sambandsflok- sins um, at rækjuflotin kemur undir FAS skipanina í nøkur ár fyri at bjarga honum undan húsagangi, alternativ til uppskot Sam- bandsfloksins hevur bú- skaparráðið ikki, uttan at lata flotan fara á húsagang. Til seinast vilja teir broyta MVG lógina soleið- is, at ikki fer at bera til at vera sjálvrekandi útróðrar- maður, saman við nøkrum ungum kreftunum í Tjóð- veldisflokkinum vilja teir jarðleggja útróðrarflotan, men tíbetur, fullveldis- landsstýrið mátti leggja frá sær í úrtíð, og var tað gott fyri fiskimannin. Sambandsflokkurin tónar reint flagg og stendur inni fyri, at sjómenn hava skattafrádráttin og vil virka fyri at broyta MVG lógina, so tað verður lættari at reka útróðrarbátar enn tað er ídag og at reka vinnuna annars, tí tað er vinnan og bert vinnan sum føðir Før- oyar, tit í búskaparráðnum Búskaparráðið kann Før- oyar verða fyri uttan, men hvat var Føroyar eitt fátækt land uttan fiskimannin. At fiskimaðurin er lágt í metum hjá ávísum per- sónum hava okur ásannað, men veruleikan sleppur so ongin føroyingur og heldur ikki búskaparráðið undan, uttan fiskimannin var onki búskaparráð og heldur onki vælferðarsamfelag, men armóð og elendiheit. Til tykur sum hava havið til arbeiðspláss, hugsið tykkum væl um, nú nýval verður, gleðilig jól og gott nýggjár og góðan fong komandi ár. Búskaparráðið og fiskimaðurin Harry á Lakjuni Tá ið tað nú um dagarnar verður fokuserað so nógv upp á fortíð løgmans, kundi eg hugsað mær at gjørt eina viðmerking - ikki til forsvar fyri løgmann ella nakran, ið kundi hugsast at havt eina »ivasama fortíð«. Heldur ikki ætli eg mær at grava í fortíðini hjá nøkrum. Tjóðveldisflokkurin pro- klamerar stórt í hesum døg- um, at teir á tingi eru ga- rantar fyri politiskum rein- føri, so í fortíðini hjá ting- manning Tjóðveldisflok- sins er neyvan nakað at grava eftir, og tað eiga vit at gleðast um. Og um so var, at onkur tjóðveldismaður onkuntíð, fyri 10, 20 ella 30 árum síð- ani, skuldi havt traðkað skeivt, og okkurt skuldi verið at farið eftir, so tænti tað neyvan nøkrum enda- máli at rivið upp søk. »Tann, ið dylur misgerð, søkir kærleika, men tann, ið rívur upp søk, skilir vin frá vini.« (Orðt., 17.9) Ein ivasom fortíð kann vera tyngjandi. Men ein ivasom fortíð er ikki so nógv at ræðast sum ein iva- som nútíð, sum kann føra til eina meir ivasama - fyri ikki at siga - óhugnaliga framtíð. Tá ið eg sigi hetta, so hugsi eg um, at tjóðveldis- menn í sama andadrátti, teir proklamera sítt reinføri, proklamera sín stuðul á tingi til bæði líkt og ólíkt - kanska mest ólíkt. Og tá ið eg sigi tað, so vita øll, sum hava lisið bløðini ta síðstu tíðina, hvat eg meini við. Eingin flokkur hevur sum Tjóðveldisflokkurin víst sín stuðul til slíkt, sum bæði er abnormt og óføroyskt. Eg ræðist nógv verri eina framtíð við Tjóðveldis- flokkinum enn fortíð løg- mans. Reinføri Tjóðveldisfloksins og framtíð Føroya fólks Finnleif Guttesen Tvøroyri Ódugnaskapur á Føroya Lívstrygging, nei, tað fái eg meg illa at trúgva uppá, men hví er tað so galið, at eitt partafelag við yrkis- nevnd og stjórn, ikki klárar at svara einum spurningi eftir 6 mánaðum? Føroya Lívstrygging er eitt monopol, sum sær út til at liva av sínum kundum og ikki fyri sínar kundar. Hetta er ógvuliga harmiligt, og skuldi tað fingið avleið- ingar fyri monopolið. Í nógv harrans ár hevur umberingin hjá Føroya Lívstrygging verið, at alt gongur so seint fyri seg, tí tað verður arbeitt við at betra tað tøkniliga á teldu- økinum. Er hetta tann veruliga orsøkin til, at tað ganga 6 mánaðir uttan at ein kundi ella brúkari fær eitt svar upp á ein rímuliga greiðan spurning, ja, so er tíðin komin til at nevnd og stjórn taka avleiðingar av hesum og ikki bert lata tað fara aftur við borðinum. Til Føroya Lívstrygging C M Y K 11 10