hósdagur 18. desember 2003síða 7

12 Nr. 241 - 18. desember 2003 Nr. 241 - 18. desember 2003 13 Jóanes Nielsen innstillaður til bókmentavirðisløn Norðurlandaráð- sins Guðrun Gaard Yrkingasavnið "Brúgvar av svongum orðum", sum er sjeynda yrkinga- savnið eftir Jóanes Niel- sen, varð herfyri inn- stillað til Bókmentavirð- isløn Norðurlandaráð- sins fyri 2004. Heitið á yrkingasavn- inum sigur frá dreymin- um, sum er at skapa samband millum hugans lív og tað livandi lívið. Í yrkingunum syndrast evnislig og tíðarlig mørk. Í fremstu yrking- ini í savninum "Onkran morgun" blandast skaldsligi substansurin við hendingar í tíðini og í náttúruni, og skaldið droymir yrkingina sum eina ótarnaða ferð ígjøg- num tíð og rúmd. Knór- in í yrkingini er viður- kenningin av, at lívið ber meiningina í sær sjálv- um, og tað verður lýst sterkt, sevjumikið og pulserandi. Tíðin par- kerar sína kerru her og har á leiðini, og tá Sólin loysir angan úr villum rósum Havið gyrðir dagin við skúmandi tonnum er lívið akkurát, sum tað skal vera. Yrkingin "Náttarljóð" hevur sama flótandi dámin. Har kann ljósið vigast á fín- um vektum, luftin smakkar av munninum hjá grannakonuni og av starasanginum í trænum, og tú hoyrir glæmuna í náttlampuni. Tað deyða er til í tí livandi, tíðin er bert ein og hin sama, tá tað verður sagt, at tey deyðu vera smuglaði inn gjøgnum smáar rivur í lívfrøðini. Yrkingasavn- ið hevur her dám av tí, at yrkjarin er hugfangaður av holdsliga deyðanum og av ævinleikanum. Hann finnur samljóð og frið í tí at vera partur av eini ringrás, sum er ein ævinleiki. Ikki ein evangeliskur slíkur, men kanska ikki minni gud- dómligur fyri tað. Yrkingarnar hjá Jó- anesi Nielsen hava dup- ult lyndi, øðrumegin er ein ógvusligheit og ein trongd til at knúsa allan órætt, hinumegin lýsir eymleiki og inniligleiki út úr yrkingunum. Tað eyðkennir hansara poet- iska mál, at tað er triva- ligt, litríkt og ofta harð- mælt, samstundis sum tað er sjáldsama bein- rakið. Í yrkingini "Mítt pass er mín andadrátt- ur", hevur hann eina song og upp í lógvan av vakurleika við sær, tá hann kemur at loysa Jesus niður av kross- inum, so hann endiliga kann sleppa at hvíla seg. Pass hansara til Guds er menniskjaligheitin, kær- leikin og vakurleikin. Menniskjaligheitin ber av øllum við sínum mongu formum og út- látum, og tað fullkomna er bert til í viðurkenn- ingini av tí ófullkomna sum fyritreyt fyri tí. Einki er so lukkuligt sum ein ófyrireikað veitsla, og tað er betri at hoyra til teirra, ið støð- ugt leita eftir svarum enn at vera millum teirra, sum halda seg hava funnið svarini og goyma tey aftanfyri skottrygt glas. Jóanes Nielsen upp- fyllir við hesum yrk- ingasavninum djúpasta og týdningarmesta enda- málið sum yrkingar hava, tá ið hann við møt- inum millum subjektivt og surrealistiskt skalds- ligt mál og veruleikan vekir ella endurvekir ta sterku lívskensluna. Yrkingasøvn eftir Jóanes Nielsen verða eisini týdd til onnur mál og júst fyri fáum døgum síðani kom næstseinasta savn hansara "Pentur" út á nýnorskum, har tað eitur "Sting". Tað er Lars Moa, sum hevur týtt og bókin er útgivin á forlagnum Orkana. Sami týðarin hevur eis- ini longu týtt "Brúgvar av svongum orðum", sum á nýnorskum eitur "Bruer av svoltne ord", og tað savnið kemur ætlandi út á Det Norske Samlaget í næstum. Edmund Joensen Frá einum halli uppá 400 milliónum á landskassa- roknskapinum til eitt yvir- skot uppá 550 miljónir kr., tað gevur ein mun uppá 950 miljónir kr. rætta vegin. Hetta var útslitið hjá Sam- bands-landsstýrinum 1994 til 1998. Frá einum yvirskoti uppá 550 miljónum til eitt und- irskot uppá 300 miljónir kr. gevur ein mun uppá 850 miljónir kr. skeiva vegin. Hetta var úrslitið hjá Full- veldislands-stýrinum frá 1998 til 2003. Allir næmingar í fyrsta skúlaflokki kunnu vátta at hetta er rætt. Allir tilkomn- ir føroyingar kunnu vátta at hetta er onki nýtt. Seinastu 50 árini hava Føroyar upp- livað eina røð av kreppum. Allar eru nær tengdar so ella so at fullveldismonn- um. Hvørja ferð føroyski veljarin hevur latið full- veldismenn koma framat landskassanum, so gekk galið. Lat okkum lata seinastu turru almennu roknskapar- tølini tala? Alt bendir á, at handa- lagið hjá føroyskum full- veldismonnum gerst verri og verri. Tað er ótrúligt men satt. Tí ongantíð í Før- oya søgu hava politiskir samgonguflokkar havt so gott útgangsstøði, og ong- antíð í søguni hava Føroyar havt so góðar fíggjarligar umstøður sum tey seinastu 6 árini (fiskanøgdir, fiska- prísir, orkuprísir, rentustøði o.s.fr.). Bæði næmingarnir í fyrsta flokki og allir tilkomnir føroyingar hava tey seinastu árini hoyrt full- veldismenn reypað óført av fíggjarligu framgongdini í Føroyum. Milliardirnar hópaðu seg upp, og flutu yvir í landsbankan. Næmingarnir í fyrsta flokki hava neyvan lisið Hvítu bók. Høvdu teir tað, høvdu teir ivaleyst kravt eina frágreiðing frá floks- læraranum. Hvussu kann munurin millum Hvítu bók og upplýsingarnar annars frá føroyskum fullveldis- monnum og fjølmiðlum liggja so langt frá veruleik- anum? Men hvat sigur tilkomni- og at sær komni, føroying- urin? Kennir hann seg ikki eina ferð enn førdan "bak ljósið" av okkara fullveldis- monnum? Læt meg fyri góðan ord- an skyld minna á, at sam- bandslandsstýrini og full- veldislandsstýrini hava arbeitt undir somu sam- felagsskipanum, føroysku heimastýrisskipanini. Tað er sostatt ikki skipanin sum ger munin, heldur ikki danir. Teimum hava vit liv- að saman við í hundrað tals ár. Munurin er sólkaklárur. Sambandsflokkurin annan vegin og rætta vegin, og fullveldismenn hin vegin og skeiva. Tað áttu ikki bert næmingarnir í fyrst flokki, men allir tilkomnir føroyingar at tikið til eftir- tektar. VIÐMERKINGAR Brúgvar av svongum orðum Roknistykki fyri 1. skúlaflokk – ella onki er nýtt undir sólini Landskassa rslit u/avdr ttir -1000 -800 -600 -400 -200 0 200 400 600 800 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 r Mi . kr. Tølini í talvuni omanfyri eru almen roknskapartøl fram til 2002. Undirskotið á fíggjarlógini fyri 2004 byggir á meting, gjørd eftir fíggjarlógarviðgerðina í heyst Kristian Magnussen løgtingsmaður fyri Javnaðarflokkin Í Sosialinum týsdagin spyr Bill Justinussen, hvat feilar Kristian Magnussen? Or- søkin er, at eg í grein í Sosialinum leygardagin m. a. føri fram at »Hóast vit hava havt stóra búskapar- liga framgongd seinastu árini, eru ikki stórvegis ábøtur gjørdar innan al- manna- og heilsuøkið og skúlaverkið«. Bill følir seg kallaðan til at afturvísa tí, eg føri fram, og hetta heldur hann seg gera við nøkrum dømum, hóast dømini fyri tað mesta eru leysar ætlanir og fýr- verk í úrtið. Eitt av hansara páhaldum er, at stór framstig eru hend í sjúkrahúsverkinum. Hann nevnir nýggja bygningin og viðlíkahald annars á Lands- sjúkrahúsinum. Viðv. nýggja bygninginum er at siga, at hesin bleiv sam- tyktur at byggja í 97 av landsstýrinum, ið sat til valið í 98, og teir fyrstu pengarnir vóru settir av á fíggjarlógini fyri 98. Høvdu hesi bæði seinastu landsstýrini fylgt byggi- ætlanini hjá bygginevndini, so hevði bygningurin longu verið tikin í nýtslu og um- bygging og viðlíkahald á landssjúkrahúsinum byrjað. Serviðgerð uttanlands Bill gloymir at nevna, at hann er fyrsti landsstýris- maður í Føroya søgu, ið noktar fólki sjúkraviðgerð uttanlands, og hann gloym- ir eisini at nevna, at hann eisini hevur gjørt kunn- gerðina frá 97 um flutn- ings- og ferðaendurgjald til sjúklingar uttanlands meiri ómenniskjaliga. Fólkaheilsa og mjólkaprísir At Bill nevnir fólkaheils- una vísir, at hann er í so kaldur. Tað einasta ítøki- liga, sum er hent á tí økin- um í Bill’sa tíð er, at mjólkin er vorin dýrari, og at hon frá á nýggárinum fór at gerast enn dýrari, um Bill bleiv sitandi. Bill nevn- ir eisini, at hann fer at nema við familjupolitikkin í aðr- ari grein. Eg vóni, at hann eisini tá minnist til at greiða frá síni familju- politisku ætlan, at lækka rentufrádráttin hjá barna- familjum og øðrum húsar- haldum. Hvat ið er fupp ella fakta hjá Bill vita tey, ið eru rakt av avleiðingunum av hans- ara politisku avgerðum. Ynskir veljarin ein meiri menniskjaligan og álítandi heilsupolitikk, so vil Javn- aðarflokkurin, um vit fáa neyðugu styrkina og koma í samgongu aftan á løgtings- valið, føra ein ítøkiligan politikk, heldur enn áhald- andi fuppið frá Bill og samgonguflokkunum, ið hava havt valdið síðan 98. Bill og fýrverk í úrtíð NØVN Í VIKUNI Telefon 341800 - Fax 341801 - Fartelefon 216135 e-mail: maggi@sosialurin.fo Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundar føðingardagar, brúdleypsdagar, starvssetanir o.t. Dagurin 18. desember. Gratianus, deyður umleið ár 300. Biskupur í Tours í Fraklandi. Varð tikin av døgum, tá ið Diocletianus ráddi. 17. desember vóru liðin 100 ár, síðan fyrsta flogfar við motori fór á flog. Tað vóru brøðurnir Wright í Kitty Hawk í North Caro- lina, sum gjørdu hesa royndina. Teir gjørdu fýra royndir hendan dagin, tann 17. desember 1903, fyrsta túrin flugu teir 37 metrar í 12 sekund. 37 metrar er um- leið helvtin av longdini á einum Boeing 747 ferða- fólkaflogfari. 12. desember 1978 kom kendi danski heimsmeistarin í speedway, Ole Olsen, til Havnar á vitjan. Endamálið við vitjanini var at gera reklamu fyri væl kenda sodavatnið Soda-streem. Soda-streem fyritøkan var sponsorur fyri Ole Olsen. Nógv børn vóru samankomin fyri at heilsa upp á heimsmeistaran og fáa hansara autograf saman við eini litplakat Kelda: Myndaárbókin, árið ið fór 1979 Á Føroya Sjómansskúla tóku 14 mans prógv sum stýrimenn í desember 1973. Teir vóru: Aftara rað f.v.: Dánial Joensen, Oyndarfjørður, Eyjohn Sivertsen, Klaksvík, Hans M. Joensen, Vágur, Bergleif Jacobsen (nú Brimvík), Syðrugøta, Vilmund Sørensen, Húsavík, Niels Jacob Michelsen, Tvøroyri, Rúni Hentze, Argir, og Sámal í Homrum, Kollafjørður. Fremra rað, f.v. Hanus Heinesen, Toftir, Eiler Mikkelsen, Toftir, Mikkjal Olsen, Klaksvík, Jóannes Skaale, Tórshavn, Ebbe Michelsen, Tvøroyri, og Óli Djurhuus, Hósvík. Kelda: Myndaárbókin, árið ið fór 1974 Stýrimanspróvtøka fyri 30 árum síðan Ole Olsen: 25 ár síðan heimsmeistarin í speedway vitjaði Flogsøgan 100 ár Flogfarið hjá brøðrunum Wright í North Carolina sum fyrstu ferð fleyg tann 17. desember 1903 Mynd: FLIGHT 100 years of aviation C M Y K 13 12