hósdagur 18. desember 2003síða 8

Nr. 241 • hósdagur • 18. desember 2003 • 77. árg. Ein av heimsins mest framkomnu og um- hvørvisvinarligu bil- um, Toyota Prius, kemur á danska og føroyska marknaðin í vár. Bilurin hevur tveir samanbygdar motorar, annar bensin og hin el- drivin BILAR Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Hóast hybridbilurin, Toyota Prius, hevur verið á markn- aðinum síðan 1997, er tað fyrst nú, at hann kemur til Danmarkar. Orsøkin er, at danska stjórnin ikki hevur vilja givið hesum um- hvørvisvinarliga bilinum avgjaldslætta. Nú hava danir tikið avgerðina um at taka bilin heim og vóna, at danska stjórnin, eins og fleiri stjórnir í Evropa, fer at geva bilinum ans, og at hann sleppur undan ov stórum avgjøldum. Toyota Prius er ein bilur við tveimum motorum samanbygdum motorum sum supplera hvønn annan. Bensinmotorurin er ein 4 syl. við 115 hk, meðan el- motorurin hevur 68 hk. Í orðabókini stendur at "hybrid" merkir nakað við at blanda, og ein hybrid- bilur er ein bilur sum í minsta lagið hevur tveir motorar, sum brúka ymiska drívmegi, sum t.d. Prius sum brúkar bensin og el. Hybridkonseptið virkar soleiðis at bensinmotorurin og el-motorurin supplera hvønn annan og syrgja fyri at bilurin altíð koyrir opti- malt, bæði hvat kraft, øko- nomi og umhvørvisvernd viðvíkur. Battaríini, sum liggja í dúrkinum, geva streym til el-motorin og verða lødd upp av bensinmotorinum. Fyri at bilurin ikki skal verða ov tungur, er stórur partur av plátulutunum gjørdir úr aluminium. Prius hevur elektroniskt "start & stop", t.v.s. at tá bilurin stendur stillur, steðgar motorurin og start- ar aftur, tá bilførarin traðk- ar á spitaran. Girstongin, er eitt lítið elektroniskt joy- stick í instrumentborðin- um. Bilurin hevur allar tær vanligu elektronisku trygd- ar- og hjálparskipanirnar, sum eru í nútímans bilum. Bæði FDM / Motor og Motor-Magasinet hava royndarkoyrt bilin, ið er sera ljóðleysur at koyra, serliga tá hann koyrir við el-motorinum, men eisini við bensinmotorinum. Toyota er av tí fatan at hybridtøknin er eitt tað mest realistiska boðið uppá ein optimalan umhvørvis- vinarligan familjubil. Frá Reyni Service verður sagt, at teir hava tikið avgerð um at taka bilin til Føroyar, samstundis sum hann kem- ur til Danmarkar. Toyota Prius II: Hybridbilur við tveimum motorum Toyota Orius II Hybrid Motorur I: 1,5 litur 4 syl bensin 78 hk Motorur II: El-motorur við 68 hk 0-100 km/t: 10,9 sek Bensinnýtsla: 23,0 km/l Stødd og vekt: Longd: 445,0 cm Breidd: 173,0 cm Hædd: 149,0 cm Eginvekt: 1300 kg Søluumboð: Reyni Service Vegurin Langi FO-188 Hoyvík Tel. 353040 www. reyniservice.fo Toyota Prius II við tveimum motorum er ein av heimsins mest framkomnu og umhvørvisvinarligu bilum Motorarnir fylla væl í motorrúminum. Á myndini er el- motorurin til vinstru og bensinmotorurin til høgru Á einum skíggja í miðjuni á instrumentborðinum kann bilførarin og tey ferðandi í bilinum fylgja við hvat hendir í motorrúminum, hvør motorur er í drift o.a. Bensin- og el-motorurin eru samanbygdir og supplera hvønn annan Toyota Prius II innan. Girstongin er sum eitt joystick 15 14 Nr. 241 - 18. desember 2003 Stórfingna Norð- sjóvarsavnið í Hirts- hals er rættiliga illa farið av stóreldinum týskvøldið. Akvariumið, sum kostaði 95 mio. krón- ur í 1998, er farið at leka av nógva hitan- um, og stórur vandi er fyri, at øll 1000 fiskasløgini fara fyri skeytið BRANDUR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Størsta akvarium í Evropa, Norðsjóvarsavnið, í Hirts- hals er illa farið av elds- bruna. Týskvøldið klokkan seks kyknaði eldurin og ikki fyrr enn á midnátt eydnaðist tað sløkkliðs- monnunum úr norðurjút- landi at basa stóreldinum. Heili trettan sløkkiliðs- bilar komu alt fyri eitt á savnið, men stutt eftir klokkan seks týskvøldið var høvuðsbygningurin í ljósum loga, men sløkki- sliðmenninir fingu bast eldinum, so hann ikki breiddi seg til hinar bygn- ingarnar. Mikumorgunin vóru bjargingarfólk framvegis ikki komin inn í bygningin, og tí bar ikki til at siga nágreiniliga, hvussu stórur skaðin á Norðsjóvarsavnið er. Tað er kortini greitt, at stórur partur av savninum er oyðilagdur av eldinum. Størsta perlan á savninum, akvariumið, er eisini illa farið. Størsta uppgávan í løtuni er at bjarga teimum 4000 fiskunum, sum halda til í størsta akvariuminum í Evropa. Ivasamt Føroyskar keldur í Hirts- hals, sum Sosialurin hevur havt samband við, siga, at tað framvegis er rættiliga ivasamt, um tað fer at eydn- ast at bjarga teimum mongu fiskunum. Nógvi hitin hevur gjørt, at eitt hol er komið í akvari- umið, og tí er óttið fyri, at rúturin ikki fer at halda ímóti stóra vatntrýstinum. Poul H. Pedersen, stjóri á Norðsjóvarsavninum sigur við BT, at hann óttast, at stóra akvariumið ikki fer at halda, og tískil fara tey mongu fiskasløgini í akvariuminum fyri skeytið. Tað er um 1000 ymisk fiskasløg í akvariuminun, so tað er eitt rættiliga stórt virði, sum fer til spillis, um tað ikki eydnast at bjarga teimum 4000 fiskunum. Millum fiskasløgini á Norðsjóvarsavninum eru eitt ótal av ymiskum pelag- iskum fiskasløgum og ymisk hávasløg. Møguliga hondverkarar Vakthavandi á løgreglu- støðini í Hjørring sigur, at stóreldurin í Norðsjóvar- savninum kann verða óbeinleiðis íbirtur av nøk- rum hondverkarum, sum arbeiddu í bygninginum seinnapartin týsdagin. Hann vísir til, at hondverk- ararnir nýttu vinkulslíparar og lakeraðu gólv, og tað kann verða orsøkin til, at eldur kyknaði um seks tíð- ina týskvøldið. Borgmeistarin í Hirts- hals, Knud Størup, er sum vera man sera harmur um brandin. – Flaggskipið, vit hava bygt seinastu 10 árini liggur í knúsi. Hetta fer at taka fleiri ár at byggja upp aftur, sigur hann við Politikken. Størsta akvarium í Evropa oyðilagt Fyristøðumaðurin á føroyska samkomu- húsinum í Hirtshals, Poul Jóhan Djurhuus, sigur, at øll í Hirts- hals eru sera hørm um eldin á Norðsjóv- arsavnið. Hann lýsir hendingina sum eitt stórt sár á allan býin BRANDUR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Virkandi fyristøðumaður á samkomuhúsinum, Malta, í Hirtshals, Poul Jóhan Djur- huus, greiðir frá, at íbúgv- ararnir í Hirtshals eru tungir í huga av brandinum á Norðsjóvarsavnið týs- kvøldið. – Eg koyrdi út og hugdi í gjárkvøldið(týskvøldið, blðm), og har vóru nógv sum grótu. Stemningurin er rættiliga tryktur, tí savnið hevur ómetaligan stóran týdning fyri býin. Eini 300.000 fólk hava vitjað savnið árliga, og tí hevur staðið kastað nógv av sær, og dregur nógv ferðafólk til býin, sigur fyristøðumaður- in á Malta. Hóast Poul Jóhan Djur- huus hevur ikki búð so leingi í Hirtshals, so er hann líka keddur sum flestu íbúgvararnir í Hirtshals. Hann greiðir frá, at fólk eru sera hørm um hendingina, og brandurin er eitt stórt sár á býin. Hann leggur tó í sama viðfangið afturat, at ein má hava í huga, at talan er um ein materiellan skaða, sum kann gerast aftur. - Tað hevði verið nógv verri um talan var um fólk, sum vóru í lívsvanda, sigur Poul Jóhan Djurhuus. Við abbabørnunum Fyristøðumaðurin á sam- komuhúsinum Malta býr mitt í Hirtshals. Norðsjóv- arsavnið liggur ein lítlan minutt við bili frá heimin- um hjá Poul Jóhan, so hann hevur havt góðar møguleik- ar at vitja stásiliga savnið. – Savnið er ein hin størsta turist attraktíónin í øllum Danmark. Savnið er sera áhugavert og ikki minst barnavinarligt. Eg havi fleiri ferðir verið á savninum við abbabørnun- um, síðan eg kom niður at búgva, fortelur Poul Jóhan. Nógvir føroyingar Poul Jóhan Djurhuus metir, at eini 1000 føroyingar búgva í Hirtshals. Hann sigur frá, at nógv størsti parturin arbeiðir innan fiskivinnuna, antin á sjógvi ella landi. Føroyska fyri- tøkan, Vestlaks, hevur eina deild í Hirtshals, har fleiri føroyingar dagliga starvast. Stórt sár á býin Fakta um Norðsjóvarsavnið • Norðsjóvarsavnið lat upp í januar 1984. Parturin av savninum, sum er brendur, húsar stóra akvari- unum. Stórfingna akvariumið lat upp í 1998. Tað kostaði 95 mio. krónur • Akvariumið rúmar 4,5 mio. litrar av saltvatni og er størsta akvarium í Evropa. Víddin er 22 m. x 33 m. og 8 metrar í djúbd • Akvariumið er serliga gjørt til vísa fram pelag- iskan fisk.-Sild, makrel, hornfisk og rossamakrel. Hesi fiskasløg hava brúk fyri stórari rúmd fyri vísa seg fram. • Akvariumið hevur eisini vanligastu hávasløgini í Norðsjógvinum. Tindhávur, gráhávur og reyð- hávur. • Áskoðararnir kunnu hyggja eftir fiskunum ígjøgnum ein 6 metur høgan og 12 metur breiðan rút. • Norðsjóvarsavnið er eitt av mest vitjaðu støðun- um í Danmark. Mett verður, at árliga eru millum 270.000-280.000 vitjandi. Higartil hava um 5. mio. fólk verið á Norðsjóvarsavninum til samans. Fakta C M Y K 14