hósdagur 24. september 1998síða 8

tíðindablaðið Føroyingar mugu sjálvir taka stigið: Svend Auken býður til sam- Jan MULLER Nakað herfyri vitjaði danski umhvervis- og orkumála- ráðharrin, Svend Auken í Føroyum. Talan var ikki um eina almenna vitjan. Hann luttók á eini ráðstevnu á Tveroyri í sambandi við, at tað vóru liðin 100 ár, síðani Petur Mohr Dam, sála var føddur Sosialurin hitti Svend Auken og pråtadu vit vid hann um m.a. møguleikar- nar fyri størri samvinnu millum Danmark og Før- yar á bæði orku- og um- hvørvisøkinum Tætt samstarv Stødan i dag er tann, at tað longu er eitt rættiliga stórt og tætt samstarv millum føroyskar og danskar mynd- uglekar, tá talan er um m.a jarðfreðisligar spurningar og nú eisini eina oljuvinnu Føroya Jarðfreðissavn hevur leingi havt tætt sam- starv við GEUS ella fyrrv DGU. Fólk frá hesum stóra og týðandi jardfrødiliga stovni hava í mong ár ar- beitt við uppgávum í Før- oyum. Tá føroyingar fóru undir at fyrireika eina kol- vetnislóggávu og annars gera fyrireikingar til eina oljuvinnu varð ein av fremstu donsku serfrød- ingunum á økinum, Jørgen Nørgaard, læntur frå danska orkumálaráðnum. -Eg haldi tað er heilt nát- túrligt, at vit útvikla hetta samstarvið í framtíðini. Fyri meg er eingin ivi um, at vit hava nakað at geva burtur av, nevniliga teimum royndum, sum vit hava ver- ið igjøgnum í sambandi við útbjóðing og lógarsmíð her heima, so her er kanska ein meguleiki hjá okkum at hjálpa føroyingum við ikki at gera tey somu mistøk, ið vit hava gjørt sigur Svend Auken Sjálvur heldur hann seg hava góð viðurskifti við føroyingar men vísir á, at skal umrødda samarbeidi mennast, mugu føroyingar sjålvir taka stig til tess. -Eg havi fylgt væl vid i orðaskiftinum í Føroyum um, hvussu føroyska sam- felagið og harí eisini ein oljuvinna skal mennast. Eg skilji tykkum sera væl, tá tit siga, at tit vilja hava á- starv um orku og umhvørvi byrgdina av, at avgerðirnar og virksemið skal liggja í Føroyum, og at tit ikki vilja lata tykkum stýra av hvorki Danmark, Bretlandi ella hvgrjum tað nú skal vera. Nógv at samstarva um Svend Auken rættir tó hondina út til føroyingar og sigur, at um føroyingar eru hugaðir fyri tí, so vilja danir heldur enn gjarna vera við í arbeiðinum at menna olju- vinnuna, og tá verður bæði hugsað um orku- og um- hvørvispartin. Hann hugsar her um samstarv á gransk- ingarøkinum millum mynd- ugleikarnar í báðum lond- um. Danski umhvervismála- ráðharrin heldur, at ikki minst á miljøsfduni kundi fingist eitt gott samstarv, nú danskir stovnar nettup ar- beiða so nógv við spurn- ingum viðvíkjandi tí ark- tiska umhvørvinum. -Hvussu við donskum fyritókum, sum eru hugað- ar fyri at arbeiða í Føroy- um? -Ég veit, at tað hevur verið tosað um í Føroyum, ÞÁ Nr. 180 — 24. SEPTEMBER 1998 Svend Auken, danski orku- og umhvørvismålarådharrin vil fegin hjálpa fóroyingum í sambandi við eina komandi oljuvinnu, men initiativid má koma frá føroyingum sjålv- um. at vit í Danmark ynskja, at danskar fyritøkur skulu hava fyrimunir framum aðrar, tí hetta er innan fyri ríkið. Til tað kann eg bert siga, at fyritøkur sum DONG og Mærsk, sum vilja vera við, skulu sjálv- andi viðgerast sum allar aðrar fyritøkur tvs. fair og væl, men tær skulu ikki hava nakra framihjåstødu. -Hvørjir fyrimunir eru við at samstarva við Dan- mark heldur enn við Nor- eg og Bretland? -Tað kann ein hava ymsar meiningar um. Tað er ein sannroynd, at tað longu er eitt gott samstarv á økjum, sum eg havi umrøtt. Vit hava traditión fyri sam- starvi. Vit eru so eisini rætti- liga tætt knýtt at hvørjum ðrum. Haraftrat kemur, at vit eru minni. Tað er altíð hugaligt at arbeiða saman við ngkrum, sum er minni. Haraftrat hava vit longu eitt samarbeiði innan fyri ríkið, og vit kenna hvgr annan rættiliga væl. Svend Auken sigur tó , at tað átti ikki at verið nakað til hindurs fyri hjá føroy- ingum at samarbeiða við bæði Noreg, Danmark og Bretland. Hann sær fegin, at eitt samstarv á orku- og oljugkinum kom í lag mill- um Danmark og Føroyar, men heldur fyri, at initia- tivid til hetta må koma frå føroyingum sjålvum. Danski orkumálaráðharr- in vísir annars til, at tað í dag finnast danskar fyri- tøkur, sum eru sinnaðar til - at gera fløgur í eina kom- andi oljuvinnu í Føroyum og vísir hann her m.a. til ætlanina hjá einum Mærsk- felag saman við føroyingum at gera útgerðarhavn á Drel- nesi. -So her hendir nakað, og hvat viðvíkur teimum donsk-føroysku viðurskift- unum er tað ómetaliga um- ráðandi at tosa um fram- tíðina ístaðin fyri alla tíðina Mynd: Sveinur Tróndarson at tosa um fortíðina. Yvirtskan av undirgrundini -Men fyri tó kortini at halda fast við fortíðina, hví var javnaðarflokkurin so nógv ímóti, at Schliiter lat fóroyingum rættin til undirgrundina? -Tað var meira ein spurn- ingur um mátan hann gjørði tað uppá. Eg havi ongantíð verið við í nakrari tinging, har vit hava sett spurnar- tekin við spurningin. Sjálv- ur havi eg annars nettup gjørt eina avtalu við grøn- lendska landsstýrið um at flyta råevnisumsitingina úr Danmark til Nuuk. So mín egna stødutakan til hetta er tann, at tað eru londini sjálvi, sum í útgangsstøð- inum hava rættin til síni egnu ráevni. Tað eg her tosi um er, hvussu vit kunnu samstarva myndugleikanna millum um m.a. umhvørvi, jardfrødi ol. -Men er tað ikki so, at tit í einum slíkum sam- starvi fáa atgongd til allar upplýsingar um t.d. før- oysku og grønlendsku undirgrundina og harvið fáa fyrimunir av tí í mun til aðrar? -Tað skal ein vera varin við at siga. Tí slíkar upp- lýsingar geva vit ikki víðari til danskar fyritøkur í mun til amerikanskar ella aðrar. Tá eru vit ein myndugleiki. Talan er ikki um Mærsk, Dong ella aðrar fyritøkur men um danska orku- og