fríggjadagur 25. september 1998síða 6

6 tíðindablaðið NE BR UC GJA Marita Petersen, stjóri í Sernámsdeplinum: Nr. 181 — 25. SEPTEMBER 1998 Orkan á deplinum betri gagnnýtt Taliundirvísingin til bórn undir skúlaaldur í Tórs- havnar kommunu er flutt í Sernáms- depilin. Samskip- anin av undirvís- ingini er fyri at veita bórnum meiri regluliga undirvísing. — Tað hevur verið ógvuliga slítandi fyri tey, sum hava arbeitt við undir- ísingini og ar- beiðsumhvórvið hevur ikki verið nóg mennandi pedagogiskt. Sam- stundis hava vit rættiliga avmark- aða orku, játtanin er ov lítil í mun til lØørvin sum er, og eisini tí hevur = i verið neyðugt t hravtt VIT VIFKSEM- €lIr sigur Marita } - 7 - Petersen, stjóri KjøLBRO I Sernåmsdeplinum, tí sum ud Skúlin r he r fyrr Mevul Trødni og Sernåmsfrødiliga Rådgevingin, eru umlegg- ingar farnar fram i virk- seminum, ið hava til enda- måls at samskipa og gagn- nyta orkuna å stovninum betri. Um ársskiftið varð alt sernåmsfrødiliga virksemið og taliundirvisingin løgd saman undir Sernåmsdepil- in. Við umleggingini er samstundis ein samanrenn- ing farin fram millum tali- lærarar í deplinum og tey, sum hava starvast í Tórs- havnar kommunu Arbeidsøkid hjá depli- rum er stórt, og fevnir um øll børn í Føroyum í aldri- num 0-18 ár. Broytingarnar, sum eru framdar i virksemi- num í seinastuni, eru serliga í sambandi við børn undir skúlaaldur — Taliundirvisingin hevur seinnu árini verið skipað á tann hátt, at talilærarar í Suðurstreymoy eru farnir heim til barnið ella á dag- stovnin, har barnið gongur, at geva talifrålæru. Henda skipanin hevur ikki verið nóg góð og orkan á økinum hevur ikki verið nóg væl Marita Petersen er stjóri í Sernámsdeplinum. Henda myndin varð tikin, tá Marita varð sett í stjórastarvið í Sernámsdeplinum um ársskiftið gagnnýtt. Tí er alt virksem- ið, sum áður hevur verið á smábarnagkinum lagt sam- an, sigur Marita Petersen, stjóri í Sernámsdeplinum — Meginreglan er, at børn í Sudurstreymoy, sum hava brúk fyri taliundirvísing, fáa frálæru í talibólki, ið fer fram í Sernámsdeplinum og hesa undirvísingina rgkja antin talilærarar, sum hava starvast úti á stovnunum ella teir, ið eru tilknýttir Ser- námsdepilin. Talilærarar eru í øllum kommunum í Føroyum og øll børn, sum fáa taliundir- vísing verða tilmeldad i Ser- námsdeplinum, sum sam- skipar alt virksemið á øki- num — Taliundirvisingin í rest- ini av landinum er óbroytt, men vit umhugsa at gera talibólkar kring landið eis- ini, sigur Marita Petersen Góðar — Orsøkin til, at vit hava samskipað taliundirvising- ina i Sernámsdepilin er fyrst og fremst fyri at veita børn- um meiri regluliga undirvís- ing, men tað hevur eisini verið hugsað um lærararnar Tað hevur verið ógvuliga slítandi fyri tey, sum ar- Mynd: Jens Kr. Vang beiddu við taliundirvísing- ini. Arbeiðsumhvervið hev- ur ikki verið nóg mennandi pedagogiskt og tað hevur borið illa til hjá talilæraru- num at tosa við starvsfelag- arnar um ávís mál og viður- skifti. Samstundis hava vit rættiliga avmarkaða orku, jåttanin er ov lítil í mun til tørvin sum er, og tí hevur verið neyðugt at broytt skip- anina fyri at gagnnýta hana betri, sigur Marita Petersen. Børn í Suðurstreymoy, sum hava brúk fyri taliund- irvísing, koma í talibólk í Sernámsdeplinum eina til tvær ferðir um vikuna í hálvan annan tíma. Ser- námsdepilin skipar í sam- starvi vid Tórshavnar kommunu fyri, at børnini verða koyrd til stovnin, dag- røktina ella heimið, tá und- irvísingin er liðug. Børn, sum búgva uttan fyri Suð- ursteymoy, hava eisini møguleika at koma í tali- bólk, tå syrgja foreldrini fyri flutninginum til og frá. — Royndirnar vit hava av umleggingini eru góðar. Bæði stovnsleidarar, starvs- fólk her á stovninum og brúkararnir annars eru væl nøgd við broytingarnar, sig- ur Marita Petersen. Játtanin til taliundirvís- ingina er undir játtanini til sernåmsfrødiligt virksemi á fólkaskúlagkinum. Hon svarar til uml. seks talilær- arastørv kring alt landið. Sandoyggin hevur til dómis eitt fjórðingsstarv og Suð- uroyggin minni enn eitt heilt starv. — Fíggjarkarmurin svarar ikki til veruliga tørvin og tí koma bern á bíðilista. Ser- liga í summum gkjum er langur listi av bórnum, sum bíða eftir taliundirvísing og tá mugu lærararnir raðfesta. Øll børn hava ikki brúk fyri undirvísing alla tíðina. Tá ið tey hava fingið undirvís- ing eina tíð, t.d. 3 mánaðir verður steðgað á. Verður mett tá, at tey hava brúk fyri undirvísing aftur, koma tey til aftur, sigur Marita Peter- sen. $teðan heilt burturvið Í mun til aðrar trupulleikar, ið børn kunnu hava, er lut- falsliga lætt at kanna, stað- festa og viðgera børn við talitrupulleikum. Verri er, tá børn verða tilmeldað Ser- námsdepilin við gðrum trupulleikum, sum kann taka tíð at kanna. Tá skulu børnini vanliga eygleiðast leingi, kannast hjá sálar- frødingi, ráðgevast og við- gerast. — A tí økinum líkist játt- anin púrasta ongum. Vit hava bara ein sålarfrøding, sum burturav arbeidir vid sålarfrødi. Almennaverkid hevur ongan sålarfrøding. Stødan er heilt burturvið. Og tå bert ein sålarfrødingur er til taks hjá okkum, verður trýstið á ráðgevarnar ógvu- liga stórt og ónggdin stór. Tí er einki annað at gera enn at seta á bíðilista og bíði- tíðin er umleið eitt hálvt ár, sigur Marita Petersen. Ráðgeving til dagstovnar Sernámsdepilin býður eisini ráðgeving til dagstovnar kring landið. Hendan ráð- gevingin er ætlað leiðslu og starvsfólki í dagstovnunum í neyvum samstarvi við fasta ráðgevan í økinum. I hesum sambandi er landið býtt í sjey gki, og ávís starvsfólk í Sernámsdepli- num vitja stovnarnar í øki- num eina ferð um mánaðin. Ráðgevingin í gkinum hev- ur samband við onnur fólk í økinum, sum hava við børn undir skúlaaldur at gera. | | | — Vit hava ikki gloymt børnini sum eru í dagrøkt ella heima, men í løtuni tora vit ikki at gloypa um meiri. Dagrøktarbørnini koma ikki av sær sjálvum undir hesa skipanina. Tí er vandin fyri, at børn, sum hava trupul- leikar, detta niður ímillum, nógv stórri í dagrøktini enn á dagstovnunum. Foreldur hava altíð møguleika at venda sær til Sernámsdepil- in, um tey meta, at okkurt er áfatt, sigur Marita Peter- sen. Undanfarin ár hevur eis- ini verið møguleiki hjá for- eldrum og fakfólki at koma og tosa við starvsfólkinr í Sernåmsdeplinum um iva- spurningar í sambandi við børn. Henda rådgevingin verður kallað tann opna råd- gevingin og ætlanin er at halda fram við skipanini. — Í ráðgevingini eru ein pedagogur og ein talilærari. So kann tað vera at tey ráða foreldrunum ella starvs- fólkunum á stovnunum á fara víðari við fyrispurn- ingunum. Hetta hevur verið ein royndarskipan og royndirnar vit hava higartil eru ógvuliga góðar, sigur Marita Petersen.