mikudagur 30. september 1998síða 11

gi | } I sr Nr. 184 — 30. SEPTEMBER 1998 rættiliga unik, tí talan er um fyritøkur, sum eitt nú upp- runafólkið sjálvt eigur og stendur fyri. Allir íbúgvar kunnu vera partaeigarar í hesum fyritøkum, hvers eyðkenni er samstarv og fel- ags útbýti. Fyritøkurnar, sum takast vid nærum alt, ið hevur við veiting av vør- um og tænastum til orku- virksemi at gera, koyra heilt eftir handilsligum fortreyt- um. Við teimum hevur fólk- ið í Alaska so eisini forðað fyri, at tað t.d. eru fyritøkur í øðrum statum, sum gera sær dælt av menningini í Alaska og harvið vinna á- góðan av hesum virksemi. Tætta samstarvið og har- við góða stevið millum oljufeløg og lokalsamfeløg- ini og teirra fyritøkur hevur havt vid sær, at tilvildin sleppur ikki at ráða. Alt er væl lagt til rættis, nú vinnan og samfelagið ganga hond í hond. Hetta merkist ikki minst á teimum sera nágreiniligu og vælskipaðu trygdar- og nåttåruverndartiltøkunum, útbyggingar, soleiðis at hesi órógva minst møguligt náttúrliga umhvørvid og náttúrulívið í norðuralaska. Her verður ikki minst hugsað um reinsdjór'ni, tey sokallaðu Karibou-dýrini, sum ferðast á øllum North Slope økinum. Her finnast eisini bjarnir, revar, fuglur og onnur djór við. Her ikki minst hvalur og kópur. Nú roynt verður at finna nýggjar oljuleiðir verða eis- ini leitað til havs. Meðan tey innføddu, her serstakliga Inupiat-eskimoar, hava sæd oljuframleidsluna å landi sum eina Guds gåvu, so bera tey tó stórliga ótta fyri, um oljufeløgini fara undir munandi leiting og fram- leiðslu á sjónum. Hetta av ótta fyri teimum avleiðing- um tað kann fáa fyri hvala- veiðuna, sum í túsundtals ár hevur verið kjarnin í ment- anini og lívinum í hesum fjarskotna økinum fyri norðan. Kulubøkan, sum inuittfólkið altíð hevur livað av, gongur júst fram við strondini, og júst har tað tíðindablaðið SOS Tað var Texaco-oljusam- takið, sum varð vertur fyri Alaskavitjanini. Við vóru fleiri umboð fyri feløgini. A myndini síggja vit fýra av umboðunum, sum hava lyklastórv í leitingini við Føroyar fv. Steve Daines frá Conoco, Jeremy Gardiner-Brown frá Murhy, Chris Atkinsson frá Arco og Dave Peace frá Texaco. Her eru teir stæddir í Prudhoe Bay. Aftan fyri teir nakrir av brunnunum, haðani olja kemur upp úr undir- grundini. sum síggjast aftur, hvar tú enn ferðast í stóra oljugk inum í Prudhoe Bay. Hetta er so stórt, at tað fevnir um eina helvt av øllum Før- oyum Oljufeløgini Arco og BP eru tey, sum hava størsta leiklutin í øllum oljuvirk- seminum Alaska. Feløgini hava gjørt sær stóran ómak at laga bæði framleiðslu og kann hugsast, at olja finst í undirgrundini. (Vit fara at venda aftur til eskimoar- arnar og hvalaveiðu teirra í aðrari grein) Uppbyggja ídnað Arco hevur annars funnið væl av olju á landi vestan fyri Prudhoe Bay. Taian er um at byggja upp eitt heilt nýtt oljufelt í Alpinegki- num. Arbeiðið er í gongd við at gera liðug modul at seta upp á feltinum. Hetta verður gjørt á Kenei hálv- oynni nærhendis Ancho- rage. Tað eru fyritøkurnar, sum m.a. upprunafólkini eiga, ið hava fingið liuð upp í hendi at gera allar bygn- ingar og útbúnað til nýggja øki0 Føroyska ferðalagið fekk eisini høvid at síggja ar beiðsplássið, har hesi mo- dulini verða gjørd. Byrjað er heilt á berum á einum grundøki, sum er keypt til endamálið. Annars hava tey als ikki traditiónir fyri at gera slíkt, og tí má sigast, at her verður so brotið upp úr nýggjum, og kann hetta eisini gerast byrjanin til eina nýggja vinnu í Alaska Longu nú verður eisini roynt at fáa sáttmálar í eitt nú Ruslandi. Talan er um at hava útbúnar handverk- arar, her serstakliga sveis- arar og síðani at hava dirvi til at fara í gongd og sjálv- andi eisini gott fólk at standa fyri. Undir hesi vitj- an vóru tað fleiri føroyingar, sum høvdu á munni, at ein komandi oljuvinna í Før- oyum átti so avgjørt at havt vid sær, at okkara egnu skipasmidjur og smiðjur annars gjørdu tær komandi installatiónir, ið skulu setast upp - tá og um olja verður funnin. Oljufel.tiniinorduralaska eins og bygdirnar har liggja so langt frå alfaravegi , at alt - hvørt nikk og prikk - må flytast vid flogfari Her eitt serflogfar lastad vid tórum amerikonskur m f vØ , tm a HORVØLINU 7 ih sær , Deadhorse, nærhendis Dr, Á r Frudhoe Ba Stjórin í fyritókuni, sum ger modul til eitt nýtt oljufelt í norðuralaska greiðir her Karsten Hansen, landsstýrismanni og Eyðun Andreassen, doktara frá, hvussu teir eru í ferð við at byggja upp eina heilt liga bygging av oljuútbúnaði til nýggj oljufelt har norðuri Ut nýggja vinnu í Alaska, nevni