leygardagur 20. desember 2003síða 6

10 Nr. 243 - 20. desember 2003 Nr. 243 - 20. desember 2003 11 Tvær stórar hendingar fóru fram á samferðsluøkinum hósdagin. Onnur fer at hava stóran týdning fyri trivnaðin, vinnuna, fólkið, búsetingina og mentanina í einum heildum landsluti. Hin fer afturímóti at hava avgerandi ávirkan á eina bygd - um hon aftur fer at mennast og verður tann væla bygd, hon einaferð var. Hugsað verður um, at hósdagin varð fyrsta skotið latið av í Norðsjóvartunnlinum, samstundis sum at tað nú er koyrandi til bøgarðarnar í Gásadali. Seinra hendingin er søgulig, tí nú hava allar bygdirnar í Føroyum fingið vegasamband. Vit kunnu tí siga, at tann samferðslu- útbygging, sum skjøtul varð settur á í 1920-unum, nú er rokkin. Men leggjast skal afturat, at vit koma ongatíð á mál, tá tað snýr seg um samferðslu. Eitt vælrikið og virkið samfelag krevur eitt gott undirstøðukervi, og krøv fara alla tíðina at verða sett til nýggjar farleiðir. Tað veri seg tunnlar, skip, ferjulegur, havnaløg og nýggjar vegir. Sum gongdin hevur verið tey síðstu árini, tá skipa- feløgini góvust at sigla til størru plássini, serliga fiskivinnuplássini, er trýstið á ferjurnar og vegirnar økt munandi. Hetta hevur darvað ferðsluni, serliga útflutningsvinnuni, og hevur kostað nógv í bíðipeningi í Lorvík og Klaksvík og til fyri einum ári síðani í Vestmanna og á Oyragjógv. Nú Vágatunnilin hevði verið opin í eitt ár, gjørdu fjølmiðlar støðuna upp. Tað tóktist sum øll vóru á einum máli um, at tunnilin hevði verið gagnligur fyri vinnu, handilslív, bygdirnar og ikki minst sjálva ferðsluna, tí nú koyra akførini nógv hóvligari. Fólk skulu ikki traðka á spidaran fyri at koma so frammaliga sum møguligt í bíðiraðið. Hetta merkir, at tunnlin eisini bøtir ferðslutrygdina. Lítið er at ivast í, at tá norðingar í 2007 gera støðuna upp á ársdegnum fyri at Norðoyatunnilin, fara teir at koma við somu skoðsmálum. Nú er spurningurin, um vit ikki skulu endurskoða langtíðarætlanina fyri samferðslukervið og spyrja: - hvat hevur mesta týdningin fyri føroyska búskapin? Vit vita, at ynski um onkran tunnil trokar á. T.d. Hovstunnilin. Og hann skal sjálvandi eisini gerast og aðrur skulu kanska gerast av nýggjum. Hinvegin vita vit, at stórar broytingar henda í marknaðarstøðuni hjá útflutningsvinnu okkara. Í nógvum førum snýr tað seg um at koma skjótt á marknaðir við feskum fiskavørum. Treytin fyri tí eru flutningsflogfør, sum krevja ein størri flogvøll enn floghavnin í Vágum hevur. Tí mugu vit hugsa okkum væl um, hvussu vit raðfesta íløgurnar komandi árini, tí raðfestingin má slóða fyri væl størri samfelagsinn- tøku, um vit skulu byggja upp ein sjálvberandi búskap. DAGSINS MEINING Sosialurin Stórhending - eiga tó at endurskoða íløgurnar VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 228909 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Heðin Mortensen valevni Sambandsfloksins í Suðurstreymoy Óivað eru nógvar orsøkir til, at føroyska veljarafjøld- in kemur til sína greiðu niðurstøðu í veljarakann- ingini fyrr í vikuni, sum fyrst og fremst vísti Sam- bandsflokkinum ovurstórt álit. Lítið man vera at ivast í, at vantandi stevið í fráfarnu landsstýrissamgonguni hevur átt sín stóra part av æruni fyri, at álitið á so- kallaðu fullveldiskósina er fokið. Men ikki skal heldur undirmetast, at andstøðan á tingi hesi fimm farnu árini dúgliga hevur roynt at víst á gongdar leiðir, har sam- gongan kortini valdi at dúva upp á sínar skýklapp- ar og halda sína egnu leið. Tíbetur steðgaði ørskap- urin nú, so ein møguleiki framvegis er fyri at fáa Føroyar aftur á beint, so tað aftur kann verða liviligt hjá øllum her á landi. Kortini er greitt, at til tað krevst ein stórur arbeiðs- innsatsur, tí tað er ikki smá- vegis uppgáva, ið bíðar eftir einari komandi lands- stýrissamgongu, eftir at Tjóðveldisflokkurin og Fólkaflokkurin í tveimum landsstýrum hava togað í ymsar ættir - við fullkom- num vanstýri sum størsta prísinum. Nú skal arbeiðast og tað ongantíð ov skjótt. Sam- bandsflokkurin er til dystin fús og vil fegin taka við tí áliti, veljarin sær út til at vísa, nú bara ein mánaður er til valið. Vit byggja ikki okkara politikk á ynskidreymar og hvørvisjónir, men á veru- ligan politikk, ið skal verða landi og fólki at gagni. Minst til tað, tá krossurin skal setast 20. januar! Í dag, leygardagin 20. desember, kemur jólaskipið á Sørvág kl. 17.00 við jólamonnum umborð. Sørvágs Tónleikarafelag spælir jólaløg á bryggjuni. Síðan verður farið heim í skúlan, har jólatræ verður, børnini fáa jólapakkar og jólamenninir lesa søgur. Eisini verður kaffi til tey vaksnu. Tiltakið er fyri alla oynna. Vága Ríðingafelag skipar fyri tiltakinum. Nú skal arbeiðast! Jólaskip á Sørvági Peter O.K. Olofson Klaksvik Vi vil kæmpe for Naser Khaders ret til at leve, også selvom Naser Khader har indledt en kampagne for, at endnu flere færøske børn skal have mulighed for at dø i moderliv. Men ikke blot Naser Khaders ret til at leve - også ethvert andet menneskes ret. Når Khader i Utvarp Før- oyar d. 18/12 gør en dansk læge til talsmand for det færøske Pro Vita og er for- tørnet over, at hun spørger om "den radikale politiker (Khader) er på vej med en invasion af de alt for kristne øer", så er hertil at be- mærke to ting. 1) Den danske læge er mere end velkommen til at blive medlem at det fær- øske Pro Vita og blive talskvinde for det færøske Pro Vita, men at Khader ikke formår at skelne mel- lem det færøske Pro Vita og andre organisationer, må ligge ham til last. 2) Når Khader ved at citere den danske læges ord vil gøre det til en religions- krig, har han ganske enkelt ikke læst godt nok på lek- tien. Alle vegne, hvor den kristne tro vandt fodfæste, var et af kendetegnene netop, at den kristne etik, herunder budet om ikke at slå ihjel, blev norm for samfundet. Netop derfor var en af følgerne, at man holdt op med at slå børn ihjel – ufødte såvel som fødte. Det er den etik, Kha- der gør op med, og det helt uafhængig af, om han selv er muslim, profan humanist eller noget helt tredje. At Khader selv som muslim er i konflikt med hovedparten af verdens muslimer er en anden side af sagen. Det ved han godt selv. De mus- limske lande har nemlig for vane at forbyde fosterdrab. Khader lagde ud med i Politiken at kalde det fær- øske Pro Vita en rabiat (fanatisk) terror-organisa- tion. Før var det terror, når man ville slå ihjel, nu var det lige pludselig terror, når man vil værne om livet. Siden har Khader modifi- ceret dette i en pressemed- delelse fra det radikale venstres pressetjeneste (16/12). Begrundelse: Pro Vita er ikke en gren af den amerikanske Pro Life orga- nisation. Igen havde Kha- der ikke læst godt nok på lektien. Der findes hund- redevis af amerikanske Pro Life bevægelser, men ikke en samlet organisation, og stort set alle tager afstand fra at anvende vold i deres arbejde. Så nu var det fær- øske Pro Vita ikke længere en rabiat terror-organisa- tion, men blot rabiat, ifølge det som Khader sagde i Utvarp Føroyar. Det er dog forunderligt, som Khader formår at gøre surt til sødt og sødt til surt. Pro Vita tager afstand fra at anvende vold imod børn – også i moderliv, og det er ifølge Khader rabiat. Khader går ind for vold imod ufødte børn, og vil have mulighed- erne udvidet på Færøerne, og det er naturligvis ikke rabiat. Forstå det, hvem der kan. Børnene forstår det i hvert fald ikke. PS: Det er ikke korrekt, som Heini Gaard skriver i Dimmalætting d. 18/12- 2003, at Pro Vita ikke selv har kommenteret Khaders udtalelser. Det kunne Heini Gaard have fået at vide, hvis han f.eks. havde kon- taktet mig. Så havde han kunnet få en spændende historie om (manglende) presseetik. Lad Naser Khader leve Kristina Háfoss Løgtingskvinna fyri Tjóðveldisflokkin Abraham Lincoln segði einaferð, at ein politikari hevur ábyrgdina av skip- inum, men ikki av aldu- brotunum. Og so er. Føroyska skútan hevur verið væl stýrd seinastu nógvu árini - samstundis sum langt hevur verið mill- um búskaparligu aldubrot- ini. Munandi framstig framd Yvirskot hevur verið á fíggjarlógunum á hvørjum ári, ið fullveldissamgongan hevur stjórnað landinum. Uttanlandsskuldin er mun- andi niðurgoldin. Ríkis- stuðulin er skerdur við 366 mió. kr. - er í dag bert 615,5 mió. kr. Uppsparingin er økt munandi, og síðan part- víst nýtt til afturrindan av uttanlandsskuld. Langtíðar íløguætlanir eru lagdar fyri landið, og íløgukarmur fyri land og kommunur. Mun- andi skattalættar eru veittir. Vinnulívið hevur fingið betur og frælsari karmar eitt nú við lægri partafe- lagsskatti - úr 28% í 20%. Stórur partur av studnings- politikkinum til vinnulívið er strikaður, og nýggj upp- skot til studningspolitikk eru steðgaði. Samstundis eru vælferð- arøkini stimbrað. Almanna, heilsu-, útbúgvingar- og mentamálaøkini eru øll munandi uppraðfest. Eitt nú við nýggjum lands- sjúkrahúsi, hægri pen- sjónum, fleiri ellis- og røkt- arheimsplássum, nýggjum skúlum, hægri lestrarstuðli, Tjóðpalli Føroya o.s.fr. Eis- ini samferðsluøkið er mun- andi uppraðfest. Nevnast kunnu undirsjóvartunnil vestur í Vágarnar og til Norðoyggjar umframt nýtt Suðuroyarskip fyri bert at nevna nøkur fá dømi. Skal menningin steðga ? Men hóast hetta, so vilja valevnir fyri eitt nú Sam- bandsflokkin vera við, at fullveldissamgongan bert hevur verið til skaða fyri føroyska samfelagið. Hetta er sjálvsagt als ikki rætt og eru átøkini, ið nevnd eru omanfyri, bert nøkur dømi um hetta ikki er so. Sambandsflokkurin vísir ferð eftir ferð á, at hann ynskir at broyta ta kós, ið undanfarna samgongan hevði sett. Men ynskja før- oyingar hetta? Er ikki ynskiligt at halda áfram við at menna føroyska vælferð- arsamfelagið, at betra um karmarnar hjá vinnulívin- um, at fremja ein tryggan búskap, at fremja greiðan skilnað millum alment og privat og harvið forða skað- andi studningspolitikki, og at halda áfram á sjálv- bjargniskós ? Sambandsflokkurin fyri studningspolitikki Tvey valevni hjá Sam- bandsflokkinum - Magni Laksáfoss & Edmund Joensen - hava í bløðunum boðað frá, at Sambands- flokkurin skal fáa búskap- arligt skil í Føroyum, tí tað megna sjálvbjargnisflokk- arnir ikki. Hesum sjónar- miðnum standa hesi val- evni tó rættuliga einsamøll við. Staðfestast kann, at vórðu øll uppskot Sam- bandsfloksins á Løgtingi um øktar útreiðslur fylgd seinastu árini, vórðu al- mennu útreiðslurnar hundr- aðtals mió. kr. størri enn í dag. Og varð tikið undir við seinasta uppskoti Sam- bandsfloksins á Løgtingi um at lata rækjuflotanum um 47 mió. kr. í studningi yvir 2 ár, so vórðu dyrnar latnar upp til studnings- politikk, sum vit kenna so væl frá 80’unum. Hetta hevði føroyski búskapurin ikki verið tryggari og sterkari av - tvørturímóti. Skútan er riggað væl til sjálvbjargniskós Allur serkunnleiki innan føroyskan búskap hevur víst á, at hóast aldubrotini eru ógvuslig í pørtum av føroyska vinnulívinum í løtuni, so er føroyska skút- an so mikið væl fyri í dag, at hon megnar at standa ímóti hesum aldubrotum uttan stórvegis trupulleikar. Ferðin verður tálmað av aldubrotunum, men kósin kann haldast um hetta verður ynskt og um rætt verður stýrt. Og tá aldu- brotini aftur fara at leggja seg er møguleiki fyri at náa í egna havn - um føroyingar ynskja hetta. Hetta vísir, at tey, ið staðið hava við ábyrgdini av føroysku skút- ini seinastu árini, hava megnað at gjørt hana til reiðar til alskyns brota- sjógvar - gjørt hana til reiðar at náa har føroyingar ynskja. Val millum sjálvbjargnis- framtíð og heimastýris- fortíð Valið tann 20. januar verð- ur enn eitt sera avgerandi val. "Heimastýrissamgong- an" og "aftur á sambands- leið" eru ekkó og fyribrigdi frá fortíðini. Vónandi ger- ast hesi ikki partur av framtíð Føroya. Vónandi kann føroyska skútan halda áfram á sjálvbjargniskós og halda áfram at verða alsamt betur riggað til. Avgerðina eiga føroy- ingar tann 20. januar 2004. Høgni Hoydal Fyrsta veljarakanningin upp undir løgtingsvalið gevur Tjóðveldisflokk- inum afturgongd í mun til seinasta val. Tí eigur hon at verða ein saltvatnsinnspræning til øll tjóðveldisfólk og øll tjóðveldishugað í val- stríðnum. Veljarakann- ingin er ein greið ábend- ing um, at tað fer at krevja eitt ódnartak at halda fast um sjálvbjarg- niskósina í føroyska sam- felagnum. Veljarakann- ingin er eitt varskó til tey sjálvbjargnishugaðu um at halda saman. Onki alternativ til ein sterkan Tjóðveldisflokk Skulu vit fáa eitt gott valúrslit, so mugu allar kreftir savnast at stríðast fyri Tjóðveldisflokkin og tjóðveldishugsjónini. Tað er í mótburðinum at vit skulu vísa okkara styrki og okkara samanhald. Tað er jú lætt at stuðla, tá tað gongur við. Og lætt at vera ímóti, tá tað gongur verri. Men eg havi góðar vónir um, at tað fer at eydnast okkum. Tað finst onki alternativ til ein sterkan Tjóðveldisflokk, um Føroyar skulu halda fram á sjálvbjargnisleið- ini. Tað finst onki al- ternativ til Tjóðveldis- flokkin, um vit skulu forða fyri, at menningin í føroyska samfelagnum støðgar upp og vit fara at detta aftur í fortíðina. Skulu ganga við røttum ryggi Vit eiga at ganga við røtt- um ryggi. Tjóðveldis- flokkurin hevur tikið ábyrgd og avleiðingar av krøvunum til at skapa eitt betri og sjálvbjargið sam- felag. Tað vil altíð kosta nakað. Vit eiga sjálvandi eisini erliga at taka ábyrgd av og læra av tí vit hava gjørt skeivt og at rætta uppá okkara mistøk frameftir. Men vit eiga at vera errin av teimum ótrúligu framstigum, ið eru gjørd í føroyska samfelagnum, meðan Tjóðveldisflokk- urin hevur sitið við á- byrgd og vit hava hildið sjálvbjargniskósini. Allastaðni hevur samfe- lagið ment seg. Allar vælferðartænastur eru betraðar munandi. Ger- andisdagurin hjá øllum føroyingum er vorðin munandi betri og trygg- ari. Samfelagið er útbygt og bundið saman við íløgum, ið eru goldnar kontant. Og vit hava sett okkum krøv, sum eru hildin og tikið avleiðing- ar og uppgerðir, sum eru neyðugar fyri at skapa eitt sjálvstøðugt sam- felag, har vit kunnu hava álit hvør á øðrum. Vit hava hildið neyvt skil á búskapinum og lagt upp fyri verri tíðum. Tí kunnu vit í dag klára at standa ímóti, sjálvt tá týdningarmiklar vinnur sum alivinnan og rækju- vinnan eru í stórum trupulleikum, og fiska- prísirnir eru falnir. Vit kunnu bert hugsa okkum til, hvat hevði hent, um allur blokkstuðulin hevði verið brúktur og lands- kassin hevði verið heftur í studningi, nú viður- skiftini úti í heimi leggja trýst á okkara búskap. Vit støðga ikki her Tjóðveldisflokkurin hev- ur greið boð uppá fram- tíðina: - Vit hava boðini uppá, hvussu vit framhald- andi hava skil á bú- skapinum og skapa tryggleika. - Vit hava boðini uppá, hvussu vit fáa eina uppgerð í vinnupoli- tikkinum, sum kann skapa nýggjan fram- burð í føroysku vinn- uni og búskapinum. - Vit hava boðini uppá, hvussu vit byggja tryggar og ábyrgdar- fullar sosialar skipanir, sum ikki verða broyttar frá degi til dags. Eitt nú á pensiónsøkinum, við barsilsskipanini og á eldraøkinum. - Og vit hava boðini uppá, hvussu Føroyar skulu menna seg sum eitt land í heiminum, har vit ikki fjara burtur sum ein útjaðari ella ein blindgøgn í Dan- mark og ES. Arni Abrahamsen Valevni fyri Miðflokkin í Eysturoynni Okkara samfelag byggir á nøkur grundleggjandi virði. Hetta eru virði, ið vit mugu viðurkenna og verja, um vit framhaldandi ynskja at varðveita okkara samfelag, soleiðis sum vit kenna tað í dag. Eitt tað týdningarmesta av hesum er familjan. At vera ein partur av eini tryggari familju, er tað besta grundarlagið fyri per- sónligari menning og fyri at kunna gerast ein góður borgari í samfelagnum. Samfelagið hevur við lóg- ini um hjúnaband viðurkent týdningin av at hava støð ugar familjur. Orsøkin til at hjúnabandið er viðurkent við lóg, og hevur nøkur ser- rættindi, er heilt einføld tann at samfelagið ynskir at vísa týdningin av at hava støðugar familjur, og viður- kenna, at hjúnalagið er ein hornasteinur í samfelag- num. Eins og ferðslulógin sigur okkum, hvussu sam- felagið ynskir at tann ein- staki ber seg at í ferðsluni, vísir lógin um hjúnabandið okkum, hvussu samfelagið ynskir at familjan skal skipa seg. Hóast eg við mínum nýggja bil havi sera góðan hug til at koyra meir enn 80 km/t, fái eg av hesi orsøk ikki samfelagið til at broya lógina. Júst somu treytir eiga at vera galdandi vegna hjúnarbandið. Í hesi tíð eru kreftir í okkara samfelag, ið royna av øllum alvi at bróta niður hesa serligu viðurkenning, hjúnabandið hevur í sam- felagnum. Tað kann gott tykjast sakleyst at loyva skrásettum parlag, men um man hugsar seg um, so sær man at við at taka hetta stigið, so flytir man nøkur mørk, og gevur ikki longur hjúnabandinum viðurkenn- ing sum hornasteinur undir samfelagnum. Við tíðini kemur hetta at broyta tað grundarlagið, okkara sam- felag er bygt á. Miðflokkurin gongur heilt inn fyri tí persónliga frælsinum, og ein og hvør skal hava loyvi til at mynda sítt lív, soleiðis sum hann ella hon ynskja, so leingi hetta ikki stríðir móti gald- andi lóg, og ikki skaðar onnur, men Miðflokkurin vil ikki ganga við til at ein tann týdningarmesti horna- steinurin undir okkara samfelag, sum hjúnabandið millum mann og kvinnu er, skal missa sín serrætt í samfelagnum, tí hetta vil í longdini vera sera skaðiligt fyri grundarlagið undir okkara samfelag, sum vit kenna tað í dag. Ein sterkur Miðflokkur á Tingi er trygd fyri at grundarlagið undir okkara samfelag verður varðveitt. Les meira á heimasíðu míni: heima.olivant.fo/~arnia VIÐMERKINGAR Ganga fram á við røttum ryggi Sjálvbjargnisframtíð ella heimastýrisfortíð ? Hvørjum grundarlag skal samfelagið byggjast á? C M Y K 11 10