mikudagur 7. oktober 1998síða 5

Nr. 189 — 7. OKTOBER 1998 tíðindablaðið Richard Apostle í skúlanum í Porkeri: SAæða artí SOSU NNU NU - Vit skulu gera sið- Irnir meira gagnligir fyri nútíðina Professarin i samfelags- og mannfrødi, Richard Apostle, helt sunnudagin ein åhugaverdan fyrilestur í skúlanum í Porkeri. Evnið bar heitið »Hvat kann ger- ast fyri at menna eitt lokalsamfelag« JOHN JOHANNESSEN Sjålvt um åhoyrarafjøldin ikki var tann heilt stóra, so var tað ein rættuliga áhugað åhoyrarafjøld, ið sunnu- kvøldid var komin saman i skúlanum í Porkeri at lurta eftir fyrilestrinum hjá Rich- ard Apostle. Hesin fyrilestur var ikki ein trúðarligur fyr- ilestur, sum navnið á mann- inum kundi bent á, men ein fyrilestur um, hvussu til ber at menna útjaðaragkir í smásamfelggum. Partur av nýggja skingardeplinum að var tann nýggi gransk- ingardepilin í Klaksvík, ið hevði tikið stig til fyrilest- urin í Porkeri, sum var fíggjaður av Suðuroyar Sparikassa. Richard Apostle er nevniliga tann maðurin, ið hesin nýggi gransking- ardepilin ætlar at seta sítt álit á, og hava stigtakararnir tí gjørt avtalu við hann, um at hann skal vera leiðari á deplinum. Richard Apostle er pro- fessari innan samfelagsfrødi og mannfrødi á Dalehousie University í Halifax, og hevur hann arbeitt nógv við at kanna menningina av småsamfeløgum. Hann hev- ur millum annað í juni í ár, í samstarvi við lærda há- skúlan í Tromsg í Noregi, útgivið eitt rúgvusmikið | verk um just hetta sama evnið. Vit líkjast nógv hinum småsamfeløgunum Apostle byrjaði fyrilesturin við tosa um fiskivinnu- kreppur í norður Noregi og Kanada, ið eins og í Føroy- um hava verið stórur smeit- ur fyri samfelggini. Men, sum hann segði, so hava tey á hvør sín hátt roynt at koma sær burturúr aftur kreppuni. Hann greiddi frá stóru kreppuni, ið rakti Kanada í 1992, tá ið toskurin við New Foundland heilt hvarv. Og hóast vit nú eru komin til 1998, so hevur ikki eydnast stjórnini at koma við nakrari loysn. Tí, sum hann segði, so hevur stjórnin als ikki verið fór fyri at viðgera hetta málið nóg væl. Harafturímóti, so hava fólk í norður Noregi verið fór fyri at fingið bilbukt við fiskivinnukreppuni, ið rakti tey í 1989, soleiðis at ein í dag kann siga, at kreppan hjá teimum endaði í 1993. Apostle segði orsøkina til, at kreppan í norður Nor- egi endaði so skjótt var, at norðmenn fóru beinan veg- in inn og steðgaðu fiski- skapinum á hóttu fiska- stovnarnar. Har afturímóti er stødan í New Foundlandi tann, at stjórnin hevur brúkt eina rúgvu av peningi fyri at fáa fólk í aðrar vinnur enn fiskivinnuna. Hetta hevur ikki eydnast, og tískil er kreppan bara versna, av tí at so stór peninganøgd er nýtt og einki fingið burturúr. Gagnnýta mentanarligu virðini Eitt, ið Richard Apostle kom nógv inn á, var týdn- ingurin av okkara mentan- arligu virðum. Hann legði dent á, at eitt samfelag, sum t.d. Føroyar, ið hevur eina rúgvu av gomlum mentan- arligum virðum, skal stremba eftir at kunna gagn- nýta hesi virðir vinnuliga í nútíðarsamfelagnum. Hann nýtti nógv orði em- beddedness, tá ið hann tos- aði um hesi mentanarligu virðir. Hetta orðið merkir, at vera inngrógvin í sam- felagið. Besta dómi um, hvat hetta í veruleikanum merkir hevði Ólavur Waag Høgnesen. Hann nýtti dómi um gomlu 54 stødina i Klaksvík. Fólkini, ið ar- beiddu har, vóru so inn- grógvin í arbeiðið og sam- felagið, at væl bar til at ringja til stødina og spyrja um telefonnummarið hjá elsta soninum hjá einum ella øðrum gomlum manni úr Klaksvík, uttan at neyð- ugt var at ivast í at fáa svar. Tað, ið Aposle vildi hava okkum at skilja, viðvíkjandi hugtakinum um at vera inn- grógvin var, at vit mugu ansa eftir, ikki at halda so fast við tey gomlu virðini, at vit ikki koma víðari. Men, tað ið vit skulu gera er, at vit skulu flyta okkara gomlu virðir tilnútíðarsam- felagið og gagnnýta tey á bestan hátt har. Eitt dómi um hetta var, at vit kunnu nýta teir inngrógvnu egin- leikarnar, ið fólk í smáum samfeløgum hava viðvíkj- andi tøttum sambandi við hvønn annan til at samskifta við onnur småsamfeløg gjøgnum internetið. Gjøgn- um internetid kundu vit so skift imillum okkum roynd- ir innan øll mugulig vidur- skifti, ið småsamfeløg hava felags. Verið varin við- víkjandi ferðavinnuni Apostle helt, at vit skulu vera varin viðvíkjandi ferð- avinnuni í Føroyum. Vit skulu ikki leggja okkum eft- ir, at ferdavinnan skal gerast tann heilt stóra bjargingin fyri okkum. Orsøkina til hetta segði hann vera, at flestu størvini innan ferðavinnuna eru lág- lønt tænastustørv, ið hvørki geva tað stóra avkastið i lumman hjá tí einstaka ella sum skattur í landskassan. Týdningarmikið at kunna Móti endanum tosaði Rich- ard Apostle um, hvussu týdningarmikið tað er, at kunna nýta útbúgvin fólk úti í útjaðaranum, eins og tey verða nýtt á megingkjunum. Hann nevndi, at tað var farin fram ein verulig útflyt- ing av ungum fólki burtur frá útjaðaragkjunum í Kan- ada. Orsøkina til hetta segði hann vera teirri, at foreldrini høvdu eggjað hesum ungu til at nema sær útbúgving, og tá ið tey vóru liðug við útbúgvingina, so var einki starv í útjaðaranum, ið tey kundu nýta útbúgvingina til. Ólavur Waag Høgnesen greiddi síðani frá, at stóða var tann sama í Føroyum, og Apostle kom við teirri loysn, at útjaðaragkini kundu leggja seg eftir at selja vitan gjøgnum inter- netið. Á hendan hátt kundi tað gjørst liviligt í útjaðar- anum, eisini hjá fólki við útbúgving, helt hann. til Tiðindablaðið Sosialin Hevur tú hug at royna teg á einum arbeiðsplássi, har tað er ferð á allan dagin, har ein deadline er ein partur av hverjum einasta arbeiðsdegi, og har tú allatíðina fært nýggjar og spennandi uppgávur. So er hetta kanska møguleikin hjá tær. Vit hava brúk fyri blaðfólki til starv í blaðhúsinum á Argjum beinanvegin. Vit bjóða eitt hendingarríkt og fjølbroytt starv, har tú gerst partur av eini vælvirk- andi redaktión, og sleppur at royna teg við alskyns uppgåvum. Tað er ein treyt, at tú dugir at orða teg lætt og neyvt á føroyskum, at tú fylgir vid í ti, sum hendir og rørist í okkara samfelag, og tað er ein fyrimunur um tú hevur útbúgving sum blaðfólk ella líknandi útbúgving Tað er eisini ein fyrimunur, um tú hevur kunnleika til teldur. Tíðindablaðið Sosialurin er eitt blað, har tað hendir nakað. Vit eru allatíðina úti um okkum, og fimm ferðir um vikuna koma vit á getuna við einum nýggjum og feskum blað. Umframt tað verður blaðið hvønn dag eisini lagt á internetið. Umsóknir við meguligum prógvum og viðmælum skulu sendast til: Tíðindablaðið Sosialurin, Postsmoga 76, 110 Tórshavn Viðmerkjast skal »umsékn« Hevur tú hug at frætta nærri um okkara tilboð, kanst tú venda tær til Jan Múller, blaðstjóra, á telefon 311820. Tíðindablaðið SOSIALURIN www.sosialurin.fo P.O. Box 76 - 110 Tórshavn Tlf. 3118 20 - Fax 31 47 20 Sosialurin er eitt livandi og spennandi arbeiðspláss. Her starvast í dag uml. 25 fólk. Uppgåvurnar eru bæði áhugaverðar og fjølbroyttar. Blaðið kemur út 5 ferðir um vikuna Á prentsmiðjuni, sum er partur av fyritøkuni, verða umframt Sosialin eisini prentað onnur blød. Sosialurin umsetti í fjør fyri stívliga 8 mill. kr.