mikudagur 7. oktober 1998síða 6

6 tíðindablaðið Nr. 189 — 7. OKTOBER 1998 Ársfrágreiðin gin 1997: Javnstødulogin framvegis brotin ur a MEgINregluna í ast á folkun nógvar fyrispurningar um lógini Vegna kyn Landsstýrið ger framhaldandi brot á grein 8 í javnstóðulógini og velur umboð í nevndir og ráð í stríð við lógina TURIÐ KJØLBRO Stórur partur av virksem- inum hjá Javnstødunevnd- ini í fjør var at gera vart við brot á grein 8 í lógini, sum snýr seg um val av umboð- um í neyndir og ráð. Lands- stýrið ger framhaldandi brot á lógina. Í februar í 1996 klagaði Javnstødunevndin landsstýrið fyri landsstýris- målanevndina, og gott og væl hálvt annað ár seinni, í september í fjør, kom nidur- stødan frá kanningarstjóran- um, sum landsstýrismála- nevndin setti at kanna mál- ið. Staðfest vórðu fleiri brot á lógina. Eftir hetta varð boðað landsstýrinum frá, at vend skuldi koma í og sam- starv fåast í lag við Javn- Javnstóðuneyndin ókta játtan komandi ár: Setir fólk at taka sær av javnstødumålum Tíðaravmarkað sigur landsstýrið, men tað ber ikki til, sigur Javnstóðu- nevndin. stødunevndina. Síðani hev- ur landsstýrið í fleiri fórum vent sær til Javnstødu- nevndina um vegleiðing og stødutakan í itøkiligum målum, men eingin føst mannagongd er gjørd, so sum landsstýrið segði seg ynskja. Hetta stendur í ársfrá- greiðingini fyri 1997 hjá Javnstødunevndini; í ritin- um verður eisini greitt frå arbeidssetninginum hjá nevndini og tikið verður saman um virksemið. Kynsbýtið Um enn eingin føst manna- gongd er, fylgir Javnstødu- nevndin væl við, hvussu kynsbýtið er, tá ið lands- stýrið velur fólk í nevndir - Nær hevur nakar avrikað ella víst á arbeiði, har brótast skal upp úr nýggj- um eftir bert einum ári, spyr Turið Debes Hentze, forkvinna í Javnstødu- neyndini. TURIÐ KJØLBRO Um ikki viðrák við enda- málinum lógini, kann Javnstødunevndin fegnast um, at hon hevur vidråk í fíggjarlógaruppskotinum fyri komandi ár. Játtanin til neyndina, sum í fjør var 175.000 og í ár 200.000 verður komandi ár 263.000 krónur. Javnstødunevndin hevur ætlan um at seta eitt starvsfólk í hálva.tíð í eitt ár í Almanna- og heilsustýr- ið ul at taka sær av javn- stødumålum burturav Í ársfrágreiðingini fyri farna ár sigur nevndin, at uppgávurnar eru so nógvar, bæði um uppsøkjandi, kunnandi og útinnandi ar- beiði. Slíkt arbeiði kann ikki gerast bert sum nevndar- arbeiði. Neyðugt er tí við løntum fólki burturav at taka sær av hesum. Og fyrr enn játtan fæst ul fólk at taka sær av støðugt vaks- andi javnstøduarbeidinum, verður arbeiðið ikki gjørt til lítar. Hetta hevur Helena Dam á Neystabø, lands- stýriskona við ábyrgd av javnstóðulógini, tíkið til eftirtektar, tí í fíggjarlógar- uppskotinum fyri næsta ár hevur hon hækkað játtanina soleiðis at Javnstødunevnd- in fær sett fólk - Vit hava støðugt yvir fyri landsstýrinum víst á tørvin á at seta fólk at ar- beiða við javnstødumålum. Umsíðir tykist sum játtanin á fíggjarlógini verður so, at pláss kanska verður fyri hálvum fólki. Eg havi fyrr í ár tosað við landsumsiting- ina um hverjar hugsanir javnstødunevndin hevur havt um starvsfólkasetan og hverjar treytir viðkomandi skal lúka. Eisini skal undir- strikast, at fólkið verður sett av Javnstødunevndini sum stovni undir landsstýrinum og ikki sum eitt starvsfólk hjá Almanna- og Heilsu- deildini. Hvar viðkomandi skal húsast er ikki stóða tik- in til enn, sigur Turið Debes Hentze, forkvinna í Javn- stødunevndini. Hvi starvid bert er av- markað til eitt ár, sigur for- kvinnan í neyndini. - At setanin er avmarkað til eitt ár kenni eg onki til. Hatta er nakað landsstýrið hevur funnið uppá, og tað kann lættliga vísa segat vera óheppið við slíkari avmark- ing. Ein slík avgerð tykir mær eitt sindur illa umhugs- að, tí nær hevur nakar av- rikad ella víst á arbeiði, har brótast skal upp úr nýggjum eftir bert einum ári. Ein slík avmarking kann eisini skerja munandi um møgu- leikarnar at finna tað rætta fólkið til starvið. Og tað havi eg undirstrikað fyri landsstýrinum meiri enn eina ferð, at tað fólkið, sum setast skal ikki bert skal set- ast at gera vanligt av- greiðsluarbeiði. Hetta er eitt starv sum krevur eitt fólk, sum hevur visiónir, dugir at føra tær út í lívið, dugir at gera arbeiði sjónligt, her- undir at samstarva við fjøl- miðlar og tílíkt og tí eisini hevur hug og evni at arbeiða sjålvstødugt, sigur Turið Debes Hentze. Javnstødunevndin er ein sjålvstødugur myndugleiki. Samstarvið við landsstýrið gongur um Almanna- og heilsumáladeildina, og tað inniber m.a. at Javnstødu- nevndin, tå ið hon gerst kunnug við evni, sum lands- stýrið eigur at taka til um- hugsunnar etta at 'broyta, og ráð. Í ársfrágreiðingini er yvirlit yvir kynsbýtið í nevndum og ráðum undir landsstýrismálastýrunum. Har eru 92 konufólk og 272 mannfólk við ávikavist 23 og 85 eykavaldum. Tað hevur gingið striltið at fáa yvirlit yvir býtið og sum oftast frættir Javnstødu- nevndin um, hvussu nevnd- ir og ráð verða mannað, í fjølmidlunum. Kærur Meginparturin av arbeidin- um hjå Javnstødunevndini hevur verid at svara fyri- spurningum og í fjølmiðlum at gera vart við øki og mål í samfelagnum, har javnstød- an millum kynini eigur at havast meiri í huga og eisini útinnast í verki. Rættiliga nógvir fyrispurningar eru um javnstødulégina, har vist verdur å meginregluna í lógini um, at „mismunur ikki má gerast á fólkum vegna kyn“ ella við at bein- leiðis verður víst til aðra grein. Støðugt nógvar áheitanir eru um viðurskifti, orsakað av regluni í skattalógini um samskatting av hjunafeløg- um. Vid bruttoskattaskip- anini eru kona og maður skattliga leys av hver øðrum. Hetta er í fullum samsvari vid javnstóðulóg- ina. Javnstóðuneyndin fær eisini nógvar áheitanir frá kvinnum, sum ikki góðtaka, at inntøka av útleigu av hús- um, sum standa í teirra boðar landsstýrinum frá hesum. Tvey kyn, somu kor Partur av arbeiðssetningin- um hjá Javnstødunevndini er at kunna um endamálið í javnstgðulógini. I tí sam- bandi hevur hon latið gjørt ein lítlan bókling, sum eitur „Tvey kyn - somu kor“, ið er ætlaður at eggja til økt tilvit um sidbundnar leik- lutir og fastlæstar hugsunar- hættir hjá báðum kynum. Í bóklinginum verður eitt nú navni og kanska enntá sum teirra serogn, verður løgd afturat inntøkuni hjá mann- inum, og somuleiðis at hall av hesi útleigu bert kann dragast frá inntøkuni hjá manninum. Til tað hevur Javnstødu- nevndin sagt, at skattalógin er serlóg, sum ikki er í sam- svari við ta yngru javn- stóðulógina, sum er ein rammulóg, sum ú ikki kann koma ístaðin fyri skattalóg- ina. Tí eigur skattalógin at verða broytt til at verða í samsvari við javnstóðulóg- ina. Umframt hesi itøkiligu mál fær Javnstødåunevndin eisini fyrispurningar um starvssetan og -uppsøgn, um hvussu starvslýsingar skulu vera orðaðar og mangt annað. I årsfrågreidingini er yvir- lit yvir kynsbýtið í nevndum og ráðum undir landsstýris- málastýrunum, ein frágreið- ing um barnsburðargrunn, ein fyrilestur eftir Kristen Brix, sum er limur í Javn- stødunevndini, um margi- nalisering, ein fyrilestur eftir Turið Debes Hentze, forkvinnu i Javnstødu- nevndini, um hvønn tydn- ing javnstødulégin hevur, umframt skjøl år bræva- skifti, reglugerð fyri javn- stødunevndina og sjál javnstóðulógin. Í Javnstødunevndini sita Turið Debes Hentze, for- kvinna, Aslak Tausen, Jón Hestoy, Jancy Olsen og Kristen Brix greitt frå, hvussu føroyski arbeiðsmarknaðurin er kynsbýttur umframt víst á spurningar, sum setast kunnu tí einstaka arbeiðs- plássinum til tess at lýsa javnstøduna á arbeiðspláss- inum. Eisini eru dómi, sum lýsa viðurskifti og áskoð- anir, sum antin kunnu fremja ella forða fyri, at kvinnur og menn koma at arbeiða undir somu korum. Tað ber til at fáa fatur á bóklinginum við at venda sær til Javnstóðuneyndina.