hósdagur 8. oktober 1998síða 16

16 tíðindablaðið Nr. 190 — 8. OKTOBER 1998 Hógni Hoydal, landsstýrismaður í sjálvstýrismálum um fullveldið Føroyar: Hetta verður ikki nakað paradis -Eg vil ikki pástanda, at Føroyar verða nakað paradis, tá vit hava fingið fullveldið. Tað verður hart arbeiði og hart stríð, og henda gongdin fer at fáa búskaparligar avleiðingar. Tað krevur, at vit verða nógv meira málrættaðir í vinnu- politikki og í samstarvi millum vinnuna og politikararnar, enn vit hava verið áður. Og tað er eisini endamálið við full- veldinum sigur Hógni Hoydal, landsstýrismaður í sjálvstýrismálum, nú fyrsta stig er tikið í fullveldisverkætlanini. Jan MULLER Tad er beinleiðis Osakligt, rmadur javnadarfloks ns sigur, at samgongan ikki að ukið við i upp- fullveldi tær sum javnaðar- flokkurin hevur mælt til. Eg tavi sagt hetta í tinginum 'g í teimum samrødum vit við formann javn- KVU vi skot sitt um broytingar ns, at vit vilja na og hverja € rka málið. Vit a seta eima serliga nevnd sum fær tilfarid, ið landsstýrið arbeiðir við, og sum kann koma við tilmæli sjálv. Andstaðan kann entå fáa formannin í tí nevndini sigur Hegni Hoydal, lands- stýrismaður í viðmerking til samrødur Sosialurin hevur havt við Jóannes Eides- agarnar Høgni Hoydal sigur, at javnaðarflokkurin bara hev- gaard semastu ur sagt nei til tað, sum sam gongan hevur boðið honum Vit góvu eisini javnaðar- flokkinum tilboðið, sum nú er komið við í uppskotið kortin, at vildi flokkurin hava málið aftur í tingid, áðrenn farið verður til sam- ráðingar, so kundi tað koma í uppskouð Hann vísir eisini á, at tað er burturvið, tá javnaðar- menn siga, at ungið nú verður sett uttan fyri pro- sessina, tí tingiå er hægsti myndugleiki og kann til eina og hverja tíð leggja lógaruppskot fram, sum kann binda landsstýrið, fær tað meiriluta -Tá frágreiðingin er liðug og verður løgd fyri tingid, stendur tað einum og hvørj- um tingmanni frítt at koma við einum nýggjum upp- skoti ul samtyktar ella fyri tað lógaruppskoti um sam- ráðingargrundarlag ella hvat sum helst. So eg havi ført fram, at grundgeving- arnar ímóti at fara inn í eina realitetsviðgerð av lands- styrisuppskotinum og at fáa tær broytingar við, sum teir hava ynskt og ført fram, tær eru ikki til. Høgni Hoydal leggur dent á, at tað tí ongar sak- ligar grundgevingar eru fyri at vera ímóti tí leisu, sum landsstýrið hevur valt at Høgni Hoydal, landsstýrismaður: -Allar søguligar royndir visa, at tey samfeløg, smá og stór, sum hava sett sær nókur politisk mál, og sum hava sett sær sum mál at vera við í heimsbúskapinum og at menna nýggjar vinnur, tey hava klárað tað. Tað finst einki ítókiligt søguligt dómi um, at tað ikki ber til at vera sjálvstóðugur. viðgera málið eftir. -Vit kunnu sjálvandi vera ósamdir um innihaldið, men hvat viðvíkur mannagongd- ini, so haldi eg atfinning- arnar hava verið ósakligar. Samgongan hevur sett út í kortið -Javnaðarflokkurin sigur, at hann vil fegin hava broytingar á sjálvstýris- leið, men heldur tað verða ov tíðliga longu nú at oyramerkja hesar broyt- ingar til fullveldið? -Ja, tað er sín sak. Tá kundi hann skotið upp, at meðan landsstýrið fer undir hetta málið, so verður heitt á tað um eisini at kanna møguleikarnar íyri eini sjálvstýrislóg ella hvat javn- aðarflokkurin nú einaferð ynskir. Har vóru nógvir møguleikar, men tað ynskti javnaðarflokkurin so ikki. -Er tað so, at uppskotið til stjørnmålanevnd kolli- derar vid tykkara uppskot um fullveldi? -Vit hava havt eitt val- stríð, sum m.a. snúði seg um hasar spurningarnar. Vit hava skipað eina samgongu, sum heilt greitt sigur, at vit vilja hava suverenitet í ein- um nýggjum sáttmála við Danmark osfr., og har tað verður løgd ein ætlan fyri, hvussu hetta skal gerast. Ég haldi tað er beinleiðis naivt ella ósakligt at rokna við, at ein landsstýrissamgonga, sum longu hevur sett sær nakað út í kortið, skal ganga við til at seta eina nevnd, sum í eitt ár skal viðgera allan henda spurningin av nýggjum. Høgni Hoydal brúkar í hesum sambandi myndina við eimum húsum tú skal byggja. -Hevur tú sett tær fyri at byggja eini hús, so kanst tú gott tosa við aðrar, um húsini skulu broytast eitt sindur, men tú kanst ikki fara at tosa sjálvan spurn- ingin, um tað nú skulu vera eini hús, eitt høsnarhus, garasja ella líknandi. Tað má ein góðtaka. Ein kann ikki rokna við, at landsstýr- ið bráddliga bakkar fleiri ár aftur í tíðina, tá man hevur skipað eina samgongu. Men andstødan kundi í- staðin fingið við, at man eisini vil kanna teirra møgu- leikar. Soleiðis hevði man kunnað arbeitt seriøst við hesum málinum, men eg havi einki tekin sæð frá javnaðarflokkinum um, at tað er hetta man vil. Høgni Hoydal ber ótta fyri, at javnaðarflokkurin í veruleikanum er bakkaður longur aftur, enn hann var bæði fyri og beint eftir val- ið, har tosað varð um at medvirka til eina skilagóða loysn. Skilji javnaðarflokk -Men hvussu sær tú stóð- una hjá javnaðarflokki- num og er tað ikki so, at flokkurin er bangin fyri at missa sín egna identitet, um hann bara skal leypa uppá tjóðveldisvognin? -Eg hugsi sjálvandi nógv um javnaðarflokkin sum flokk i øllum hesum. Sjálv- andi skal eg ikki leggja meg út í, hvat hann skal gera. Og eg skilji eisini væl, at hann ikki vil vera atkvøduneyt hjå samgonguni. Sjålvandi skal javnadarflokkurin mar kera sina hugsan i hesum måli og fåa ta åvirkanina. Og tað haldi eg avgjørt, at flokkurin hevur fingið møguleika fyri. Landsstýrismaðurin hjá tjóðveldisflokkinum heldur sjálvur, at javnaðarflokkur- in í løtuni er í eini hugsjón- arligari endurskoðanarfasu, har hann má finna beinin! í hesum málinum. -Teir flestu flokkarnir hava flutt seg rættiliga langt og mugu royna at finna eitt kompromi. Tað er ikki so, at tjóðveldismenn standa í einum króki og rópa loysing frá einum trappusteini. Og tá aðrir flokkar flyta seg, so má eisini javnaðarflokkurin orientera seg av nýggjum, tí tá sær politiska myndin ødrvisi út. Politisku ýtini eru flutt. Landsstýrismaðurin við- gongur, at tað tekur tíð at flyta tað beinið, eisini tá ein veit, at tað eru ymsar hugs- anir í flokkinum um tað. Hann hevur eingi góð ráð til javnaðarflokkin og sigur, at flokkurin má sjálvur finna fram til eina felags hugsjón og grundarlag til at fara víðari. -Jóannes Eidesgaard vísir á vandan, at alt dett- ur á gólvið eftir eina fólkaatkvóðu og gevur hann tykkum ábyrgdina, tí tit hava ikki verið nóg samstarvshugaðir? -Hann hevur so sanniliga líka stóra ábyrgd av, at tað ikki hendir. Sjálvandi er tað ein vandi í tí, um tað verða tveir stórir flokkar, sum til eina folkaatkvøda fara at leggja forðingar í vegin fyri tað, ið landsstýrið ger. Og tað er her, at vit appelera til eina ábyrgdarfulla and- stóðu. Hon må so meta um, antin tað er sakligt bara at finnast at tí, sum landsstýrið ger, ella um teir fara inn og viðgera, um hetta er rea- listiskt og ein møguleiki. Hvat eru fyrimunir og hvat eru vansar. Útgreiningararbeiði og fíggjarligt grundarlag -Nú ganga atfinningarnar hjá andstøduni serliga út uppá, at tit í samgonguni hava ikki gjórt tykkum nóg greitt, hvussu einar suve- renar Føroyar skulu út vega nýggjar inntøkur sum skulu avloysa blokk- in? -Hetta er ikki rætt. Tað verður sagt, hvussu hetta skal gerast. Men her er mest umráðandi ikki at blanda tingini saman. Tað vit biðja tingið um, er hetta: vit hava sett okkum eitt politiskt mál, og tað er at kanna allar møguleikar. Tað skal gerast uppá ein skipaðan máta, har vit fyrst fara til tingið og biðja um umrøddu heimild, vit fara so aftur til tingið, tá hesar kanningar eru gjørdar, og vit fara so til samráð- ingar við danir og koma so aftur til tingið, tá málið skal til folkaatkvødu. Fólk fáa ti svar uppå allar spurningar. Men vit kunnu sjålvandi ikki svara teimum øllum á tingsins rødarapalli út frá núverandi = viðurskiftum. Tað má fyrst fyriliggja eitt neyvt fyrireikingararbeiði, sum reksar upp teir búskap- arligu møguleikarnar, av- leidingarnar og vansarnar. Hetta kemur alt á borðið, áðrenn Føroya fólk skal taka stóðu. -Sær tú møguleika hjá vinnulivinum at økja so mikið nógv um inntókur- nar, at hetta kann avloysa blokkin? -Tað er greitt. Tað eri eg púra sannførdur um, og tað er júst eisini endamálið við hesum. Mín hugsjón er tann, at setur tú tær ikki tað politiska málið, so megnar tú hetta ongantíð. -Fólk vilja gjarna síggja nakað ítókiligt - og víst verður eisini á vandan fyri, at tað aftur verður kreppa í landinum og her serliga í fiskivinnuni? -Tá fáa vit eina kreppu kortini, og tí haldi eg íkki, at hetta er nakað sakligt ar- AU