hósdagur 29. oktober 1998síða 9

Nr. 205 — 29. OKTOBER 1998 tíðindablaðið S0S2 Niels Helveg Petersen: — Gjørdu tað vit kundu fyri at hjålpa Sigmundi -Men vit kundu ikki leggja okkum út í, hvat ein dómstólur ger hvórki her ella í óðrum landi JAN MULLER Spurningurin um føroyska skiparan Sigmund Andreas- sen, sum í meira enn eitt hálvt ár var afturhildin á fronsku oynni Réunion varð ikki vidgjørdur undir vitj- anini hjá danska uttanríkis- ráðharranum. Og tað hevði sínar góður grundir. Sig- mund Andreassen fekk nevniliga passið aftur her- fyri og kundi fara av aftur oynni. Hann er nú aftur í Føroyum Men á tíðindafundi á Ho- tel Hafnia slapp danski uttanríkisráðharrin ikki undan at svara spurningum um eitt nú danska leiklutin í hesum máli. Tað hevur nevniliga fleiri ferðir verið ført fram í før- oyskari pressu, at danska uttanríkisráðharrin = ikki gjørt nóg mikið fyri at fáa Sigmundi passið aftur, so- leiðis at hann kundi sleppa av aftur oynni. Niels Helveg Petersen fegnaðist um, at Sigmund Andreassen var komin heimaftur. Hann vísti sam- tíðis á, at her er talan um eitt mål, har fiskireglur ikki eru hildnar. Hetta er nakað, sum bæði franskir, føroysk- ir og danskir myndugleikar vanliga taka í størsta álvara. -Málið endaði við dóm- stólin á Reunion, og tá ber ikki til hjá einum myndug- leika í øðrum landi at leggja seg út í málið. Hevdi slíkt mál verið fyri í Danmark, so hevði uttanríkisráðið heldur ikki havt møguleika at lagt seg út í tað, sum dómstólurin fyritók sær. Niels Helveg Petersen sigur, at ein kann íkki krevja, at ein dómstólur skal gera hetta ella hatta men vísir á, at danska uttanrík- isráðið gjørdi alt tað, sum stóð í tess makt, fyri at fáa Sigmund leysan. Uttanríkisráðharrin held- ur ikki, at annað kundi gerast fyri Sigmund, tí eitt land kann ikki uttan víðari leggja seg út í tað, sum dómstólurin fyritekur seg í einum ødrum landi. Tá ein persónur verður tikin fyri at hava framt lógarbrot í einum landi og kemur fyri dómstólin, so kann ein stovnur ella instansur í cinum gðrum landi ikki leggja seg út í tað. Dómstólurin í Danmark er t.d. óheftur av statsmakt- ini, og soleiðis skal tað vera. Danski uttanríkisráðharrin: Niels Helveg Petersen, uttanríkisráðharri: Hetta við suvereniteti er ein ómetaliga komp jan j sSEraður Spurningur Mynd - Eg havi ilt við at skilja hugtakið suverenitetur JAN MØLLER Hóast tað ikki var eitt av høvudsmålunum, sum varð vidgjørt undir vitjanini, so varð danski uttanríkisráð- harrin eisini kunnaður um gongdina í fullveldismál- inum. Niels Helveg Peter- sen sigur, at hann eisini persónliga roynir at fylgja við í málinum, tí hann sjálvur hevur stóran áhuga fyri statsrætti og málum, sum snúgva seg um donsku grundlógina. -Tí fylgja vit nágreiniliga við í, hvat hendir í hesum máli, men hinvegin er tað púra greitt, at hetta er eitt mál, sum verður vidgjørt í Føroyum. So skjótt før-oy- ingar hava fingið greiðu á hesum og ynskja sam- ráðingar, so eru vit tilreiðar til tess sigur Niels Helveg. Petersen. Tit mugu fyrst gera av Nú framstandandi danskir politikarar so sum formenn- inir í bæði sosialdemokrat- iska flokkinum og í Vinstra hava verið í Føroyum og her sagt sína hugsan um týdn- ingin av ríkisfelagsskapin- um, fær eisini oddamaðurin hjá teimum Radikalu spurn- ingin, hvat flokkurin heldur um fullveldisætlaninar. -Hetta er eitt kjak, sum føroyingar mugu hava í Før- oyum, hvgrjar broytingar tit ynskja, og tá tit hava gjørt tykkum hetta greitt, vilja vit í Danmark sjálvandi tosa um, hvussu vit skulu fyri- halda okkum til tað, og síð- ani kunnu tingingar fara í gongd. Niels Helveg Petersen sigur annars, at hann kennir tað á sama hátt sum so nógvir aðrir danir gera, hetta at ríkisfelagsskapurin kann halda fram. -Eg haldi, at ríkisfelags- skapurin er nakað gott. Eg seti hann sera høgt og síggi fegin, at hesin felagsskapur heldur fram. Hugtakið suverenitetur Spurdur hvgr munurin er millum baltisku londini, sum vilja verða sjålvstødug lond og Føroyar, sum yn- skja suverenitet - fullveldi - sigur Niels Helveg Peter- sen: -Eg havi ein trupulleika við orðinum suverenitetur. Eg havi ilt við at skilja, hvat hetta orðið merkir. Tað verður sagt, at Danmark er ein suverenur statur, men Danmark hevur pliktað seg til hópin av altjóða avtalum eitt nú í sambandi við ST, NATO og ES, sum gera, at suverenitetur í dag er eitt hugtak, sum ikki longur gevur nakra meining. Statir í dag eru meira bundnir at hvørjum ødrum, enn teir nakrantíð áður hava verið. Allur altjóða útviklingurin merkir, at statir eru noyddir til at samráðast hver við annan á øllum møguligum økjum, handla við hvør ann- an og finna fram til felags avtalur. So eg havi nakrar trupulleikar við hugtakinum suverenitetur. Niels Helveg Petersen sigur seg altíð hava havt stóran samhuga við ynskj- unum hjá baltisku londun- um at endurvinna sítt sjálv- stýri og vísir á, at hesi lond- ini í 30-unum vórðu sjálv- stødug lond, og tí var her talan um at fáa sítt sjálvstýri aftur, ið varð tikið frá teim- um. -Hyggja vit út yvir ta stóru europeisku myndina, so eigur ein at vera varugur við, at tað er ein grundfestur regul í Felagsskapinum fyri trygd og samstarvi, at mark- ini í Europa í dag liggja føst. Sum dømi kann eg nevna Kosovo. Eingir statir viður- kenna rættin hjá Kosovo at gerast ein sjálvstýrandi stat- ur. -Kosovo er ein partur av Serbía. Trupulleikin her er, at Milosowitj hevur tikið víttgangandi sjálvstýrið frá íbúgvunum. Tað er ein trup- ulleiki , og tað er hetta, sum skal fáast uppá pláss. Niels Helveg Petersen sigur víðari, at í mun til nógvar minnilutar í Europa viðurkennur man ikki uttan víðari, at td. baskarar og aðrir hava rætt til at seta ein stat á stovn. Ein viðurkennir heldur ikki, at ungarar í Slo- vakíinum uttan víðari hava rætt til at skipa eitt ungarskt samfelag í Slovakia ella at ungarar í Rumenia hava rætt til at skipa eitt ungarskt samfelag í Rumenia. Tí er hesin spurningurin.6meta- liga kompliseradur og krev- ur négv meira någreiniligå gjøgnumgongd Føroyar og Danmark Niels Helveg Petersen sig- ur vidari, at tå talan er um Føroyar, at um og tå tad fyriliggja greid ynski frå føroyskari sidu um samråd- ingar um broytingar i Heimastýrislógini, so eru teir frá danskari síðu til- reiðar til samráðing. Uppá fyrispurning um Føroyar hava ein viður- kendan rætt til at gerast sjålvstyrandi statur sigur danski uttanrikisrådharrin: -Tå og um tad fyriliggur eitt ynski frå føroyskari sidu at samráðast um Heimastyr- isléågina, so eru vit frå danskari síðu eisini tilreiðar til tess. Hetta hevur for- sætisráðharrin sagt, og tað en eg e1sin tørur fyri at siga her. Longur kann eg ikki fara her A tidindafundinum var løgmaður spurdur, um hann er samdur vid uttanrikisråd- harran, at orðið suveren- itetur ikki gevur nakra meining -Tað er ein spurningur um at definera sigur Anfinn Kallsberg og vísir annars á, at tað longu er niðurfelt í avtaluna millum Danmark og Føroyar frá juni, at sam- ráðingar skulu takast upp um viðurskiftini millum Danmark og Føroyar. Løgmadur sigur, at vit í Føroyum fyrst mugu við- gera hesi mál, soleiðis at vit eru samdir, tá vit fara til samráðingar við donsku stjórnina.