týsdagur 23. desember 2003síða 12

22 Nr. 244 - 23. desember 2003 Nr. 244 - 23. desember 2003 23 Í heyst var Petur Jakku Sigvardsen á ferð í finska býnum, Rovaniemi. Har búði hann á gistingarhús- inum hjá jólamann- inum og vitjaði jóla- býin, sum liggur beint við polarsirkulin. Jól- ini í dag, kunnu ikki samanberast við tey, sum sjeyti ára gamli Petur Jakku skrivar um í frálíku bókum sínum um Gjáar søgu JÓL OG BARNAMINNIR Rúna Sivertsen runa@sosialurin.fo – Vit børn ivaðust ikki í, at jólamaðurin var veruleiki. Tað ráddi nógv um at skikka sær væl og tá serliga til jóla, tí jólamaðurin fylgdi væl við atburði barna, og vart tú ólátaður, var vandi fyri, at tú onga jólagávu fekk frá honum. Og hvør minnist ikki skommina, tað var at verða jólaskekil! Áðrenn farið varð til songar jólaaftanskvøld, hongdu foreldrini eina hosu á songarstokkin, sum jólamaðurin so skuldi fylla um náttina, meðan tú svavst. Soleiðis sigur Petur Jakku Sigvardsen frá jól- unum á barndómsbygd sín- ari, við Gjógv. Vit geva Petur Jakku orðið: Tað var satt at siga ikki altíð so skjótt at sovna hetta kvøldið, tí alla tíðina lást tú og hugsaði um jólamannin, nær hann mundi fara at koma – og ikki minst hvussu hann kom, tí sjálvur helt tú tað vera dekan og løgið, at hann skuldi koma niður ígjøgnum skorsteinin. Men altíð var ov drúgt at bíða, so tú sovnaði, og tá ið tú so fekk eyguni upp jóla- morgun, hekk tann fylta hosan sum vant á songar- stokkinum. Tað fyrsta, smábørnini gjørdu, tá ið tey vaknaðu jólamorgun, var at hyggja eftir, hvussu vorðið var við hosuni, ið hongd var á songarstokkin kvøldið fyri, og stór var frøin, tá ið sást, at jólamaðurin enn einferð hevði fylt hana við appel- sinum, súreplum og bomm- um. Har sat so barnið í seing- ini og gleddist um alt hetta átuliga, sum kom á dýnuna, tá ið hosan varð tømd. Okkurt bommið fór kanska í munnin; men tað mesta mátti goymast og tað væl, tí tað skuldi vara øll jólini. Tá ið so foreldrini komu inn jólamorgun og bóðu "gleðilig jól", varð sjálv- andi fyrst tosað um jóla- mannin og hosuna. Men tað var eisini eitt annað, sum barnið gleddi seg til jólamorgun, og tað var at sleppa í tey nýggju jólaklæðini, sum móðir legði á seingina: nýggjar, dimmar buksur niður á knæ, myrkamorreyða troyggju í vøkrum mynstr- um, langar myrkamorreyð- ar hosur og matrósahúgvu. Tað var ein glaður og ikki sørt errin smádrongur, sum kom inn í køkin í hesum nýggju jólaklæðunum, og móðir eins og hini hús- fólkini vóru helst líka fegin um úrslitið. Tað var annars so undar- ligt at koma inn í køkin jólamorgun, tí alt tað, tú vart vanur at síggja aðrar dagar so sum rokk, strá, karðar, stokkar, villar, troyggjur, ull og mangt annað, var brádliga beint burtur. Nú angaðu øll húsini av grønsápu og væl vaskaðum viði. Í køkinum tevjaði tú eisini enn angan av teimum kókaðu kleynunum, sum foreldrini høvdu kókað, eftir tað at tú vart farin til songar jólaaftanskvøld, og somuleiðis av jólakøkuni, ið tú fekst smakkin av jóla- morgun aftur við drekkan- um. Til jóla var gjørt serliga væl reint bæði innandura og uttandura. Køkur vórðu bakaðar, alt tøtingararbeið- ið var fyribeint, útiarbeiðið mestsum dovnaði burtur, gestir komu til bygdar, og konufólkið stákaðist við at fáa jólaklæðini frá hondini. Skúlabørnini fingu ikki jólafrí fyrr enn tollaks- messudag. Teir seinastu skúladagarnar plagdu vit at fáa jólasøgur. Men tá máttu vit eisini venja serliga nógv teir jólasálmarnar, vit skuldu syngja í kóri á kirkjuloftinum jólakvøld. Av tí at ljós var í stovuni í flestum húsum, so kendist tað, sum lá ein hátíðar- glæma yvir allari bygdini á jólum. Vit smábørn góvu okkum far um, at menn møttust yviri í Túni, á Gjónni og ymsa aðrastaðni, og at teir síðani stukku inn á gólvið hvør hjá øðrum. Sum kvøldið leið, fóru menn at ganga í stórum troppum, sum sagt varð tá á døgum (konufólk mundu tá gera lítið og einki við tað váta slagið). Summir skonktu inni, og tú sást skuggarnar fyri vindeyg- anum av lívligum monnum, ið tóku hendur saman á køksgólvinum, ella teir bert stóðu har so andbráðir og prátaðu við húsfólkið. Aðrir vóru hulisligari við tí váta slagnum, sum teir goymdu í ymsum úthúsum. Tí sást tú eisini, at teir leitaðu sær inn í kjallarar, hoyggjhús og hjallar at fáa sær ein lítlan. Undarligt soleiðis at síggja allar hesar gløðandi sigarettirnar ferð- ast millum húsaskjøldrar, skýmaskot og úthús, til tær so aftur savnaðust og fóru sum á træðri eftir gøtuni við kvøðing og miklum málageipi. Tá ið so tropparnir komu í dansistovuna, byrjaði dansurin av álvara, og smá- børnini leitaðu sær út fyri dyr og heim, tí ikki dámdi teimum eldru, sum nú leitaðu sær í dans so at siga einasta kvøld á árinum, at børnini skuldu ganga og vála úti eitt tílíkt kvøld. Sum leið út á náttina, fækkaðist fólkið í dansi- stovuni. Onkur hevði kanska fingið í meira lagi av tí sterka løginum og var sovnaður, og onnur leitaðu sær so við og við heim, sum liðið var á náttina. Tá ið skrímdi fyri degi, stóð so bert ein einsamøll petroleumslampa eftir og lýsti í einum horni í tómari dansistovu. Um jólini er ikki stórt meira at siga, uttan at lær- arin plagdi at hava jólatræ fyri okkum skúlabørnum í skúlanum. Har var altíð stúgvandi fult av fólki, og jólasálmarnir ljómaðu fag- urliga frá bæði ungum og gomlum. Vit smábørn plagdu eisini at fáa eitt litfagurt kramarhús av góðgæti heim við okkum, og tað var vorðið sum gáva, ið gleddi barnahjartað. Jól við Gjógv og í Rovaniemi Í tí myrku jólatíð foldin hvít yvir ong skalvur í brekku og líð glerpípur undir fossum og homrum. Stjørnan lýsir bjørt yvir frostbitin fjøll av manna verum ei rørt til gleði fyri okkum øll. Ljósið frá Betlehems vøll hómast enn so kært sum vegin oss vísir inn í Himnahøll takk at tú hjá okkum vart. Harrans gleði gevur hita lat hetta fast í minni sita ei køva logan lat ljósið lýsa sum bjartan vita. Viggo Olsen Jólagleði C M Y K 23 22 Lesið -tað loysir seg