mikudagur 4. november 1998síða 10

10 KI BERTHOLDSEN — Hetta er ein ólukka. Hetta hevur ein ómetaligan týdn- ing fyri Vág. So fara virkini á heysin, verður tað ikki lukkuligt Jógvan Krosslá, býráðs- formaður í Vági er í døpur- huga um útlitini hjá vinnu- lívinum í Vági. Teir, sum eiga fiskavirkini í Vági, rópa varskó og neyðarróp Sum tað sæst á grein aðrastaðni í blaðnum, hevur tað almenna, legting og landsstýrið, syrgt fyri, at kappingin í fiskivinnuni er so avlagað, at nógv av virkjunum hava ongan møguleika at standa, seg, men eru so logandi á veg á heysin Tað, sum ger kappingina so avlagaða, er, at tað al- menna hevur stuðla summ- um virkjum so dyggiliga igjøgnum Fiskavirking, Framtaksgrunnin og Sand- oyarætlanina, at tey hava ongar, ella at kalla ongar rentur og avdráttir at betala. Avleiðing er, at øll hini virkini, sum ikki eru uppi í hesum almennu stuðuls- skipanunum, og sum tí skulu betala fullar rentur og avdråttir av íløgunum, hava ongan møguleika at klára seg Millum tey virki, sum fíggja seg sjålvi, eru øll tey fimm fiskavirkini í Vågi.Og stødan hjá teimum er nú so vónleys, at næsta summar eru tey øll farin á heysin, hendir ikki okkurt. — Tað verður ein vanlukka fyri Våg, sigur Jégvan Krosslå, býráðsformaður i Vági. Vit spurdu hann, hvørjar avleiðingar tað fer at fáa fyri Vågsbygd um øll fiskavirk- ini í Vági fara á heysin. Eini 60 fólk Hann sigur, at fara virkini á heysin, verður stødan í Vági akkurát líka ring aftur, sum hon var tey ringastu kreppu- árini. tíðindablaðið < Hann sigur, at tilsamans er ikki sért arbeiði á hesum virkjunum, og tað hevur hartil víst seg at vera nokk so stødugt arbeiðið. — Tilsamans arbeida eini 60 fólk á hesum virkjunum og tey fáa milliónaupp- hæddir í lén um árið. So umframt, at tey kasta væl av sær í kommunukassan í skatti, føra tey nógv annað virksemið við sær, tí peng- arnir fara í umfar í lokal- samfelagnum. Somuleiðis hevur fiski- vinnan stóran týdning hjá teimum virkjum, sum veita skipunum og virkjunum ymsar tænastur. Býráðsformaðurin sigur, at hóast virkini hvert sær eru smá, muna tey væl sam- anlagt. Hann sigur, at honum dámar onki serligt gondina í fiskivinnuni. — Fyrst legði Fiskavirking tað stóra flakavirkið í Vági stilt. Síðani brutu menn rygg fyri at fáa virki á fótur soslalturin aftur. Hesi virkini hava ein stóran part av æruni fyri, at Vágsbygd er við at fóta sær aftur.Og tey vóru við til at geva vágbingum lívsviljan aftur, tí tey sóu, at tað bar til og at lat var ikki stein- deytt. — Men verða tað nú upp- aftur onnur viðurskifti sum gera, at heldur ikki hetta ber til, kann alt gera tað sama, sigur Jógvan Krosslá. Hann sigur, at tað kann neyvan vera kostnadarstød- ið, sum beinir fyri hesum virkjunum — Virkini, sum nú eru í Vági, eru sera bílig og verða rikin so bíliga, sum yvir- hevur til ber. So ber hetta ikki til, veit eg ikki. Hann sigur, at tað er nógv fyri, at tað almenna skal taka møguleikarnar frá pri- vatu vinnuni at virka við at skjóta milliónir inn í summi virki, meðan onnur onki fáa. — Tá ið tað almenna ger slíkan mismun á virkjunum, er tað heilt ómeguligt hjá Nr. 209 — 4. NOVEMBER 1998 Ein vanlukka fyri Vagsbygd Fara fiskavirkini á heysin, verður tað ein vanlukka, tí so verður aftur líka óskukalt í Vági, sum tað var tey ringastu kreppuárini, sigur býráðsformaðurin teimum at klára seg, sum ikki eru sanerað, ella fáa rakstrarstuðul, ella hava fingið almenna hjálp til fløgurnar. — Tað verður nógv tosað um fría kapping og frítt fyri- takssemi. Ti er tað løgid at síggja, at sjálvt tað almenna gongur á odda at føra tann beint øvugta politikkin, tí tað, sum verður ført nú, er planbúskapur við lít. — Virkini í Vági eru bygd so bíliga, og tey verða rikin so bíliga, at tey áttu at kunna kappast við hvgnnsum helst Hann sigur, at tað er iva- samt, hvat kommmunan kann gera fyri at hjálpa virkjunum. — Men álvaratos, eg helt vit høvdu landspolitikarar í oynni, sum røktu okkara á- hugamál. Og tað skuldi ikki verið nakar politiskur trup- ulleiki tí økismenning er eitt greitt, politiskt mál, sum tað stendur í sjálvum sam- gonguskjalinum, sigur Jógvan Krosslá. — Fyrst forkom Fiskavirking flakavirkinum í Vági. So brutu menn rygg fyri at fáa gongd aftur á fiskivinnuna. Og ber hetta ikki til, kann alt gera tað sama. Men tað líkist ongum, at tað al- menna skal ganga á odda at forkoma tí fría fyritaks- seminum, sigur Jógvan Krosslá, býráðsformaður í Vági Hetta kann ikki ganga — Teir, sum hava fiskavirkini í um stóðuna. Og nú tykist sum um málið verður reist á politiskum stigi ÁKI BERTHOLDSEN — Tað kann ikki ganga i longdini, at tað almenna skal vera atvoldin til, at fleiri fiskavirki skulu fara á heysin. Nú má landsstýrið taka málið upp. Ger lands- stýrið ikki tað, má løgtingid taka um endan — Henrik Old, løgtings- maður úr Vági sigur, at hann fekk nógv burturúr fundi- num, sum virkisleiðarar í Vági høvdu við løgtings- menninar úr økinum nú um vikuskiftið Teir, sum hava fiskavirk- ini í Vági høvdu boðsent løgtingsmonnunum år syðru helvt i suðuroy á fund leygarkvøldid at greiða teimum frá teirri ólukkuligu stødu, sum fiskavirkini, ið eru uttanfyri tær almennu skipanirnar, Fiskavirking, Framtaksgrunnin og Sand- oyarætlanina, eru komin í. Sum greitt frá aðrastaðni í blaðnum, hevur tað al- menna avlagað kappingina í fiskivinnuni út avallan leið við at pumpa hundraðtals milliónir í stuðuli í ávís virki, meðan onnur eru við sviðusoð Tað hevur ført við sær, at fiskavirkini, sum eru uttan- fyri almennu skipanirnar, ongan møguleika hava at klára seg. Stødan hjá teimum er so hættislig, at næsta summar eru tey øll farin á heysin. Ikki minst er stødan hætt- islig í Vági, tí har eru ølll fiskavirkini uttanfyri tær al- mennu stuðulsskipanirnar. Og tað var hetta, sum virkisleiðararnir í Vági ætl- aðu at tosa við politikarar- nar um Kann ikki ganga Henrik Old, sum var ein av tingmonnunum, sigur, at tað var ein góður fundur, har teir fingu at vita, hvussu landið lá. Hann sigur, at roynt verð- Móttaka Í sambandi við, at Blái Krossur Føroya letur upp nýggja kafé í Kongaggtu 8, Tórshavn, bjóða vit blåkrosslimum, hjálparfólki, viðskiftafólki og gðrum áhugaðum vælkomnum inn á gólvið mikudagin 4. november millum kl. 14 og 17 Kafé Blákrossstovan, Kongaggta 8, Tórshavn, tif. 32 10 44 ”- ” - - * % . - &n ur nú at fáa fund í lag imill- um landsstýrismannin í vinnumálum, Finnboga Arge, og virkisleiðararnar í Vági, har teir sleppa at greiða honum frá støduni og har teir fáa at vita frá hon- um, hvat ætlanin er at gera við trupulleikan. Henrik Old sigur, at hann er samdur við vágbingunum í, at virkini uttanfyri tær al- mennu stuðulsskipanirnar eru við skerdan lut. — Tað eru nógvir tvørleik- ar, sum tey hava at dragast við. Eitt er, at flutningurin er trupul og dýrur. — Men eitt annað er, at tað er nógv sum bendir á, at tað kemur minni og minni fisk- ur um uppbodssøluna, og at tað sostatt verður truplari og truplari at fáa fatur á fiski- num.Tað tykist sum um meiri og meiri verður selt beinleiðis. Henrik Old sigur, at hann fer at reisa fyrispurning í tinginum um hesi viður- skiftini. Hann sigur, at tað má eis- ini fáast greiði á, hvussu av- lagandi tær almennu stuð- ulsskipanirnar eru. — Hann sigur, at tað er neyðugt at lýsa málið út í æsir. T.d. er neyðugt at lýsa undir hvørjum treytum Framtaksgrunnurin td. fíggjar virki. — Betala virkini rentur og avdrátt eftir vanligum regl- um, ella sleppa tey ari enn virki annars, aða ára flegts? 3 Vági, hava havt fund vid løgtingsmenninar úr syðru helvt í Suðuroy — Henrik Old sigur, at tað kann ikki vera meiningin, at summi virki ótarnað kunnu sleppa at ganga við hallið ár um ár - samstundis sum tey bjóða onnur virki av í kappingini um råvør- una. Hann sigur, at í summum fórum hevur hann varhugan av, at tað er nettupp hetta, sum ger seg galdandi. Henrik Old sigur, at stød- an er nú komin hartil, at tað er neyðugt hjá politiska myndugleikanum at taka málið upp. — Ger hann tað ikki, mugu vit fáa løgtingid at viðgera trupulleikan, sigur Henrik Old. Sinnaður at Ein annar løgtinsmadur, Hergeir Nielsen, sum er ein- asti tingmadur úr Suður- oynni í samgonguni, sigur, at hann hevði fund við landsstýrismannin í vinnu- málum í gjáramorgunin. — Landsstýrismaðurin váttaði fyri mær, at hann tók orðingarnar í samgongu- skjalinum um gkismenning í størsta álvara. Hann segði seg m.a. verða sinnaðan til at broyta vidtøkurnar fyri Framtaks- grunnin, tá ið hann kemur á føroyskar hendur á nýggj- árinum, soleiðis, at hann eisini kemur at fevna um økismenning. — Eg hugsi mær til, at Framjaksgrugnugn tå eis) i mu Henrik Old, sigur, at tad er neyðugt at lýsa figgingar- vidurskiftini hjå fiskavirkju- num út í æsir ti tað kann ikki ganga í longdini, tey skulu vera ymiskt fyri í kappingini um råvøruna, sum summi fara á heysin av teirri grund kemur at stuðla teimum virkjum í útjaðarunum, sum longu eru stovnað, men sum onga almenna fígging hava fingið. Hann sigur, at samgongan má skunda sær, tí hon hevur alla tíðina tað "hóttanina“ yvir sær, at andstødan tekur málið um gkismenning í egnar hendur, um tað dregur út hjá samgonguni. Og tá ið andstødan so leggur upp- skot fram, er ringt hjá sam- gongutinlimum at vera í- máti, tí økismenning er fult í samsvari við samgongu- skjalið. Annar sigur Hergeir Niel- sen, at landsstýrið í dag ella í morgin fer at leggja upp- skot fyri tingið um at veita virkjum flutningsstudul til at føravirkadan fisk av virkjum til avskipingar- havn, har ikki er koyrandi um sund ella fjør. að skyldi gisipi hjálpt støðuna. *