hósdagur 26. november 1998síða 5

Nr. 225 - 26. NOVEMBER 1998 tíðindablaðið SEs2alurfin Verður ætlanin hjá landsstýrinum sett í verk, missa vit alingina av landinum: Tað eru nógvir føroyingar vilja selja seg fyri lítið og lætt — Tað er nóg mik- ið til at kapitali í Fóroyum til at figgja alivinnuna. — Men tað er harmiligt, at hes- in kapitalurin er so lítið vágafúsur, tí at vit hava ein banka, sum ikki hevur skilt, hvat bankavirksemi er, men ber seg at sum ein gamal sparikassi, sigur, sigur Torbjórn Jacobsen, ting- maður úr sam- gonguni AkI BERTHOLDSEN — Vit mugu hugsa okkum sera væl um, áðrenn vit fara at selja útlendingum burtur- av føroyskari arvajørå. Torbjørn Jacobsen, løgtingsmadur tekur ikki undir vid ætlanini hjå lands- styrinum um at hereftir skal tað vera loyvt útlendingum at eiga 49% av føroysku ali- vinnuni. Higartil hava útlendingar kunnad ått 33% av ognar- pengunum í einum alibrúki, men nú ætlar landsstýrið at geva útlendingum rúmari ræsur, so at teir hereftir kunnu eiga 49% av einum alibrúki, meðan 51% fram- vegis skal vera á fóroyskum hondum. Landsstýrið sigur, at tá ið hugsað verður um samfel- agsliga týdningin av før- oysku alivinnuni, kann tað vera óheppið, um útlend- ingar fáa meirilutin av av- gerðarrættinum í ali vinnuni, ið sum kunnugt byggir á tilfeingið á staðnum. — Hetta, hóast tað eisini kunnu liggja nógvir fyri- munir í at fáa útlendskar fløgur til Føroya. Og ætlanin vid broyting- ini er at geva tekin um, at útlendskur kapitalur og vit- an eru vælkomin til Føroy- ar, sigur landsstýrið. Lógaruppskotið hevur verið til ummælis hjá Hav- búnaðarfelagnum, hjá Fel- agnum fyri Leggildar Grannskoðarar og hjá Adv- okatfelag Føroya og tey høvdu ongar vi ingar til Í otið. Løgtingid fer at viðgera uppskotið í dag. Tað er ósemja í samgonguni um ætlanina hjá lands- stýrinum, at geva útlendingum loyvi til at eiga 49% av føroyskum alibrúk- um. — Tad ber ikki til at geva ræði á nátt- úruríkidóminum frá sær, tí tann, sum eigur 49% í einum felag, kann altíð fáa sær fult ræði á tí við ymsum snildum, sigur Torbjórn Jac- obsen, løgtings- maður úr samgong- uni. Kunnu ikki selja føroyska grundtøld Men tað er ikki semja í sam- gonguni um hesa ætlanina. Ein av teimum tingmonn- um í samgonguni, sum ikki tekur undir við uppskotin- um, er Torbjørn Jacobsen úr Tjóðveldisflokkinum. Hann sigur, at hetta er jú grundfæið undir føroysku tjóðini, sum ætlanin er at selja á útlendskar hendur og tað kann hann ikki góðtaka uttan víðari. — Tað náttúrutilfeingið, vit eiga, má blíva verandi á føroyskum hondum. Tað ber ikki til at selja avreiða tað á útlendskar hendur. — Hetta eru matriklar á føroyskum firðum, sum ætl- anin er at avhenda til út- lendingar. Og eru teir fyrst farnir, fáa vit teir ongantíð fáa aftur. Torbjørn Jacobsen sigur, at aðalreglan má verða, at vinnulívið, sum liggur omaná náttúrutilfeinginum í einum landi, má vera á innlendis hondum. — Tað er neyðugt, m.a. fyri at hava tann tryggleik- an, at um alt annað íer fyri bakka, so hava vit í hvussu so er náttúrutilfeingið eftir. — Náttúrutilfeingið hevur so mikið stóran týdning, at tað eru tey fægstu londini, sum lata tað frá sær og leggja tað upp í útlendskar hendur. — Og nógva staðni, har tað er hent, er tað enda í eini vanlukku. Tað er ikki neyð- ugt longur at fara longur enn til Hetlands. — M.a. lósu vit í Sosial- inum nú um dagarnar, at skrivarin í Fiskimannafel- agnum í Hetlandi er komin til ta niðurstøðu, at tå ið oljan einaferð verður uppi, er onki hjá hetlendingum at gera, uttan at rýma av land- inum, ella at mynstra sum dekkari við onkrum út- lendskum fiskiskipi í kapp- ing við manning úr eystur- londum, sum fær 4.000 krónur um mánaðin í løn. — Hetta er ein avleiding av, at hetlendingar hava selt norðmonnum alivinnuna og fiskikvotunum eru aðrir út- lendingar farnir við. Sjálvir eiga hetlendingar onki eftir. Torbjørn Jacobsen sigur, at gongdin í Hetlandi eigur at fáa ávaringarlampurnar at blinka hjá føroyskum polit- ikarum, tí hetta vísir, hvussu varnir vit mugu vera, áðr- enn vit fara at selja útlend- ingum burturav føroyskari arvajørd. Ikki bråk fyri ti Torbjørn Jacobsen heldur ikki, at tað er brúk fyri útlendskum kapitali í før- oysku alivinnuni. — Alivinnan gongur væl og hon er í stórum vøkstri og hevur stóran týdning. Hon stuðulsfrí og kastar rættiliga fitt av sær. — Eftir, hvat eg veit, er øll útsetingin av smolti í ár longu fíggjað. — So hví verður rópt eftir útlendskari fígging, tá ið vinnan gongur væl og gevur avkast. Løgtingsmadurin heldur, at skal útlendskur kapitalur í føroyskt vinnuliv, skal tað verða í vinnum, har føroy- ingar ikki gera seg so væl galdandi nú. -Møguligur útlendskur kapitalur eigur at verða brúktur til at menna før- oyskt vinnulív, har menna eitt vinnulív omaná tað vinnulív, sum longu er, fyri at økja umsetningin í Før- oyum, — Utlendskur kapitalur skal ikki brúkast til vinnur, sum virka væl í føroyum frammanundan. Nógvir strámenn Løgtingsmadurin á Glyvr- um visir å, at tann, sum eig- ur 49% av einum felag, er so sterkur, at tad er ein spurningur um hann ikki i veruleikanum hevur fult ræði á tí. — Siga vit, at fimm før- oyingar eiga hini 51%, skal tað undra meg stórliga, um tað ikki altíð onkur av teim- um verður til sólu. — Tað eru nógvir føroy- ingar, sum heldur enn fegnir vilja vilja verða strámenn hjá útlendskum feløgum. -Føroyingar hava altíð verið til sølu fyri lítið og lætt. Og ivist ikki í, at tað verða nógvir føroyingar til sølu fyri 2% í partapengum, so at útlendsk felag skjótt fáa fult tamarhald á allari alivinnuni í Føroyum, sigur hann. Torbjørn Jacobsen sigur, at tað ber eisini væl til við ymsum légfrødiligum snildum at sleppa uttanum regluna um, at útlendingar bara kunnu eiga 49% av kapitalinum í einum ali- brúki. — Tað kann lættliga lata seg gera at geva útlending- um fult ræði í einum før- oyskum alibrúki við at stovna fleiri partafeløg, holdingfeløg o.sfr, soleiðis at útlendsku feløgini í veru- leikanum eiga meirilutan. — Og hvar fer so yvirskot- ið av alivinnuni, tå id út- lendskur kapitalur eigur so stóran part av henni, spyr sum hann eisini. Sleppa ikki at mennast Torbjørn Poulsen sigur, at tå ið hugsað verður um útlendskan kapital í alivinn- uni, verður fyrst og fremst hugsað um, at tað eru norð- menn, sum skulu gera iløg- ur her. — Sjálvir hava norðmenn rættiliga strangar treytir fyri alivinnuni. Norska stjórnin hevur lagt bond á alivinn- una, so at hon ikki sleppur at mennast. — Tað er m.a. gjørt við at seta fóðurkvotur eftir avtalu við ES, so at hon ikki slepp- ur at mennast. Hetta er gjørt fyri at halda prísunum uppi. — Men av tí sama er norskir alarar farnir at leita sær uttanlands vid kapital- inum. Teir hava keypt alla alivinnuna i Hetlandi og i Skotlandi. Somuleidis hava teir keypt nógv alibrúk i Kili og í Kanada — Og nú eru tað Føroyar, sum skulu leggjast víðopnar fyri norsku alarunum Torbjørn Jacobsen vísir á, at sjálvir eru norðmenn so varnir við at fáa útlendskan kapitali, at teir loyva ikki meiri enn 40% av útlendsk- um fløgum í norsku alivinn- uni. —Men teir eru so strangir, at teir hava heimild at kanna ognarviðurskiftini heilt út í ytsu liðir fyri at tryggja, at útlendingar ikki koma at eiga meiri enn tey 40% í- gjøgnum holdingfeløg, y- misk partafeløg og aðrar logfrødiligar snildir. Nokk av pong Annars heldur Torbjørn Jac- obsen, at tað er nóg mikið av føroyskum kapitali til at gera íløgur i førøyskt vinnu- liv. — Men tiverri er hesin kapitalurin so lítið vágafús- ur av tí at vit hava ein bank- a, sum ikki hevur skilt, hvat bankavirksemi er, men ber seg at sum ein gamal spari- kassi. Hann leggur afturat, at ein annar vandi við at geva út- lendskum kapital; víðari ræsur i Føroyum, er, at stinga útlendingarnir av aft- ur, verður holið eftir teir í føroyska vinnulívinum ov stórt at fylla aftur. Torbjørn Jacobsen sigur, at hann tí er ógvuliga iving- arsamur fyri ætlanini at hækka útlendska kapitalin í alivinnuni upp í 49%, í hvussu so er so leingi, sum tað ikki fæst 100% trygd fyri, at teir ikki kunnu ogna sær meiri enn tey 49% í- gjøgnum ymsar logfrødilig- ar snildir.