hósdagur 26. november 1998síða 7

Nr. 225 — 26. NOVEMBER 1998 tíðindablaðið SS Fyrrv. landsstýrismaður i alimálum rættiliga ivingarsamur um alipolitikkin: Náttúran skal dálkast - men yvirskotið skal sendast av landinum — Skulu útlendingar kunnu eiga 49% av fóroyskum alibrúkum, hevur tað lítið uppá seg at fáa sær fult ræði á fóroyskari aling ígjógnum strámenn, heldur Vilhelm Johannesen Aki BERTHOLDSEN — Tad er sera umrådandi, at føroyingar sjålvir hava ræd- ið á alivinnuni og stýra henni. Vilhelm Johannesen, fyrr- verandi landsstýrismaður í alimálum, kann yvirhøvur ikki taka undir við ætlanini hjá landsstýrinum at geva útlendingum loyvi til at eiga 49% av føroyskum alibrúk- um. Higartil hava útlendingar kunnað átt 33% i føroysk- um alibrúkum. Men í dag fer løgtingid at vidgera eitt uppskot frå landsstyrinum um at geva útlendingum rúmari ræsir í føroysku alivinnuni so at teir framyvir kunnu eiga upp til 49% av alibråkun- um. Vilhelm Johannesen sig- ur, at javnadarflokkurin fer at vidgerda målid å middegi f dag, so hann kann ikki svara fyri allan flokkin. Men sjålvur er hann hart ímóti hesum partinum av alipolitikkinum hjá lands- stýrinum. — Eigur tå 49% av einum felag, er so skjótt, at tú kanst fáa strámenn at hjálpa tær til at fáa fult ræði á tí, sigur Vilhelm Johannesen. Hann sigur, at royndir úr ødrum viðurskiftum vísa okkum, at tað er ikki óvan- ligt at útlendingar hava strámenn fyri seg. — Tá ið tú hevur 49% av einum felag, skalt tú bara hava 2% afturat fyri at hava reinan meiriluta. — Og tað hevur lítið uppá hjá teimum at fáa strámenn at hjálpa teimum at sleppa igjøgnum tey l6gfrødiligu nålareyguni, sum eru. — Og so hava føroyingar mist ræði alivinnuni og tað er serstakliga óheppið, sigur Vilhelm Johannesen. Fero sjálvir Vilhelm Johannesen var landsstýrismaður í alimál- um frá januar í 1985 til jan- uar í 1989. — Tá ið vit komu í lands- stýrið ta ferðina var lítið til av lógum hesum viðvíkj- andi. — Men í 1988 fekk eg eina lóg samtykta, sum segði, at fyri at hava avgerðarrættin á einum alibrúki, skuldi tú lúka tríggjar treytir. 1) Tú skuldi búgva á staðnum, har aliloyvi varð givið. 2) Tú skuldi hava serligt tilknýti til staðið, har alingin var. 3) Tú skuldi búgva í Før- oyum. — Hetta varð samtykt so at siga einmælt, 30 atkvødur vóru fyri og ongin ímóti. Fyrrverandi landsstýris- maðurin sigur, at hetta vísir, hvussu stóran dent alt løg- tingið, fyri bara 10 árum síðani legði á, at ræðið á føroysku alingini bleiv ver- andi á føroyskum hondum. --Men ræðið skuldi íkki bara verða verandi á før- oyskum hondum. Tað skuldi eisini vera á stað- num, har alibrúki varð. — Tá var stór, politisk semja um, at tad skuldi ikki bera til at stórkapitalur úr Havn t.d. skuldi hava ræðið á alivinnuni úti um landið. Vilhelm Johannesen sig- ur, at hansara stóða er ikki broytt enn. — Tí kann eg hvørki kann eg taka undir við, at útlend- ingar kunnu eiga 33%, og hvaðna minni 49% av før- oyskum alibrúkum. Fyrrverandi landsstýris- maðurin sigur, at landsstýr- ið brúktu í stóran mun norska lóggávu sum fyri- mynd. — Norðmenn vildu nevni- liga hava, at eigarar og alar- ar skuldu vera somu fólk. — Tað var ikki hildið verða heppið, at pengasterk- ar kreftir, sum vóru mið- savnaðar onkustaðni, áttu alingina, meðan fólkið kring landið bara slapp at sita sum eitt slag av upp- sitarum av alibrúkunum. Veldst um til hvat Men nú er tað ikki Øv anligt, at ymisk lond vilja hava út- lendskan kapital í vinnulív- ið? --Nei, tað er ikki óvanligt. — Men tað veldst um til hvat. — Nú skulu vit minnast til, at alingin er ein týðandi partur av føroysku náttúruni og føroyska umhvørvinum. — Og tað er ógvuliga um- ráðandi, at vit sjálvi hava tamarhald á, hvat fer fram í nátúruni og hava avgerðar- rættin um, hvat skal henda. — Møguliga kann tað ger- ast við ymsum lógum. — Men vit hava eina lóg- gávu sum er. Og vit vita, hvørjar trupulleikar, vit hava av føroyskum fyritøk- um. — Vit vita ,at aling dålkar. — Og tad vil siga, at i al- ingini eru tad vit, sum leggja nåtturuna til-tad eru vit, sum dålka okkara nått- Gru. — Men fær landsstyrid sin vilja, skal yvirskotid, sum hendan dålkingin skapar, sendast av landinum. — Tað er púra burturvid, sigur Vilhelm Johannesen. — Ti haldi eg, at tad eru óráð at lata avgerðarrættin uppi hendurnar á útlending- um. — Eg haldi ikki, at nakar kundi droymt um at givið útlendingum ræði á før- oyska fiskiflotanum Vilhelm Johannesen ivast eisini í um tað er neyðugt við útlendskum kapitali í føroyskt vinnuliv. --Peningastovnarnir eru fullir av pengum. Fólk fáa — Vit eiga at minnast til, at tá ið vit siga ja til út- lendskar iløgur, siga vit eisini ja til at enda avkast- ið av landinum, sigur Vilhelm Johannesen. meiri og meiri pengar um hendi og eiga meiri og meiri í bankunum og yvirhøvur gongur framá í búskapin- um. — So tað er óneyðugt við útlendskum kapitali, sum stødan er. Hevði stødan verið tann øvugta, at ongir pengar vóru í landinum, var stødan ein heilt onnur. — Men kunnu vit sleppa undan, skulu vit lata vera. — Tí vit eiga eisini at minnast til, at tá ið vit siga ja til útlendskar íløgur, siga vit eisini ja til at enda avkastið av landinum, sigur Vilhelm Johannesen. Tid at stinga fremstafingur í sandin — Hóast meiri enn 10.000 fólk starvast hjá tí almenna, so eru ynskir og krøv um at økja hetta tal munandi. Og ikki nóg mikið við ti, lønarsamråd- ingar við almennu fakfeløgini standa fyri framman og sum skilst, eru tað ikki smávegis lønarkrøv, sum koma. Alment lønt starvsfólk vilja eini 20- 30 prosent upp í løn, sigur Jorgen Niclasen, fíggjarneyndarformaður, m.a. í viðmerking nú Fíggjarneyndin hevur fíggjarlógina til viðgerðar ÓLAvur í Berti Fíggjarneyndin gjøgnum- gongur nú fíggjarlógina og mett verður, at henda gjøgnumgongd verður lið- ug í hesi vikuni, og í kom- andi viku vérður so polit- iska viðgerðin, har enda- ligu tølini fyri almennu út- reiðslurnar skulu setast á. Í sambandið við hesa gjøgnumgongd nú, hevur blaðið vent sær til fíggjar nevndarformannin, rn Niclasen, sum mælir til, at tó at vit hava eina positiva gongd, so må ovfarakåti ikki spenna bein fyri hesi gongd. ; Eini 30% upp í løn — Vi hesum røringum, sum nú eru í samfelagnum, har fleiri Samfelagsbólkar rópa um hægri almennar út- reiðslur av øllum handa slagi, og politikarar úr bæði andstødu og onkrum sam- gonguflokki tykjast at rópa harðast, rokni eg ikki við blíðum birði fyri framtíð Føroya. — Hóast meiri enn 10.000 fólk starvast hjá tí almenna, so eru ynskir og krøv um at økja hetta tal munandi. Og ikki nóg mikið við tí, lønarsamrådingar við al- mennu fakfeløgini standa fyri framman og sum skilst, eru tað ikki saved løn- arkrøv, sum koma. Alment Jønt starvsfólk vilja eini 20- 30 prosent upp fl løn, visir Kggjarmeyndarforsmaðurin Nýtsluhóvastákan — Øll henda nýtsluhóva- stákanin er íkomin, tí vit nú hava eitt lítið yvirskot á fíggjarlógini, men verða politikarar so ábyrgdar- leysir at fylgja hesum ráki, fáa vit eitt fullkomið av- lagað kappingarføri og har- av eitt vinnuliv, sum ongan møguleika hevur at bera samfelagnum uppi. — Vit fáa eitt óhjálpið so- kallað vælferðarsamfelag, sum livir av ella doyr við, hvussu góðhjartaðir dansk- ir skattgjaldarar eru í Blokkstuðlinum til Føroy- ar. — Vit skulu gloyma alt um fullveldið og innrættað okkum sum Íssamfel- ag og spæla harrar í húsi, sigur Jørgen Niclasen og heitir á politiska myndug- leikan um at stinga fremstafingur í sandin og halda fast um positivu ver- andi gongd. = Halda „Á almennu út- reiðslunum niðri og vísa afturhald í lønarkrøvum, kemur fíggjarligt sjálv- bjargni av sær sjálvum. Tað hava seinnu árini prógvað, slær fíggjarneyndarfor- maðurin fast. Liva uttan stuðul Jørgen Niclasen vísir eisini á, hvussu stóran týdning tað hevur, at vit halda fast nú vit hava eitt yvirskot á fíggjarlógini. - Taka v vit fíggjarlógina í ár, gjalda vit í rentu av skuld okkara um!. 400 mió. krónur. Og kortini hava vit eitt yvirskot á fíggjarlógini uppá 300 mié. krónur. — Tað vil síga, halda vit fast og alt annað líka, hava vit 700 mió. krónur árliga til rentu og avdráttir, og tá eru bert 10 ár, til landskassin er skuldarfríur, sigur fíggj- arnevndarformadurin. Og vidari sigur Jørgen Niclasen, at eftir hesi 10 árini, sígur tað seg sjålvt, at vit verða hesar 700 mió. krónurnar av Blokkinum fyriuttan. — Kommunurnar rinda millum 200 og 300 mi6. krónur í rentum og avdráttum árliga, og halda tær fast í 10 ár, eru kommunurnar eisini skuld- arfriar, og hesin peningur leysur, og nú eru vit so, eftir hesi 10 árini, komin hesum máli hartil, at samfelagið kann liva uttan stuðul úr danska Statskassanum. — Samfelagið er nú eftir. tíggju árum innrættað at klára seg sjálvt. Kapping- arførid er gott og tí eru møguleikar fyri einum sterkum vinnulívi góðir og stórir. — Hesi tel eru fakta og tey vísa, at tað ber til, men tað er ikki lætt. Tað skulu breiðir herðar til og fólkið má standa og lyfta saman, sigur Jørgen Niclasen. Sjál At enda sígur Jørgen Nicl- asen, sum saman vid hinum limunum f figgjarnevndini, hevur fíggjarlógina fyri sær hvønn dag, at tey, sum ræð- ast fullveldið og ynskja studningssamfelagið eiga at hugsa væl um avleiðing- arnar fyri framtíðina. — Sjålvbjargni má verða málið, men skulu vit náa »… Mugu. Vit Jørgin Niclassen, figgjar- neyndarformað, ur leggja vekt og rygg til okk- ara ætlanir um fullveldið og vísa tað í verki á figgj- arlígu síðuni. Tad ber til, men er neyvan lætt, sígur Jørgen Niclasen. Í komandi viku verður politiska viðgerðir av fíggjarlógini, har endaligu tølini fyri almennu útreiðs!- urnar skulu setast á. Hesa vikuna gjøgnumgongur Fíggjarnevndin fíggjarlóg- ina, og mett verður at henda gjøgnumgongd , Yerdur liðug í vikum. .