mikudagur 31. desember 2003síða 4

6 Nr. 246 - 31. desember 2003 Nr. 246 - 31. desember 2003 7 Vil verja tað góða samfelagið Javnaðarflokkurin legði mánadagin fyri í valstríðnum. Flokk- urin hevur gjørt eina valskrá í 12 høvuðs- punktum – har boð- skaðurin er at verja »tað góða samfelagið« LØGTINGSVAL Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Javnaðarflokkurin vil fegin í samgongu aftur, eftir at flokkurin í sjey ár hevur sitið í andstøðukuldanum. Høvuðsboðskapurin hjá flokkinum er at verja tað góða samfelagið, har rúm skal verða fyri øllum, ung- um sum gomlum, sjúkum sum røskum. Valskráin í 12 punktum varð løgd fyri føroysku fjølmiðlarnar á fundi í høl- um Starvsmannafelagsins mánadagin. Familjan Fyrsta punktið snýr seg um familjuna. Flokkurin vil tryggja verandi barsilsskip- an, gera hana smidligari og laga hana til tørvin hjá ein- støku familjuni. Hetta vil flokkurin gera í neyvum samstarvi við partarnar á arbeiðsmarknaðinum – eis- ini fyri at tryggja fíggjar- liga grundarlagið undir skipanini. Síðani vil flokkurin inn- føra ein systkinaavsláttur, sum er avsláttur, ið barna- familju fáa, um tey hava fleiri børn á dagstovni ella í ansing, og uppihaldspen- ingurin – sum so mikið rok hevur verið um, skal varð- veitast, staðfestir flokkurin. Undir familjumálum nem- ur flokkurin eisini við íbúð- armarknaðin. Flokkurin heldur, at lóggávan skal broytast soleiðis, at íbúðar- feløg fáa somu rentustuðuls- og mvg sømdir, sum tey, ið byggja privat sethús. Flokk- urin vil gera eina miðvísa ætlan fyri at byggja íbúðir til tey við serligum tørvi, eins og fyri lestraríbúðir. Leigarar, sum í dag nær- um eru rættarleysir, skulu hava tryggjað rættindi, heldur flokkurin. Heilsan – Bíðilistar til sjúkuvið- gerðir á sjúkrahúsunum skulu burtur, og flokkurin vil samskipa tey trý sjúkra- húsini betur, soleiðis at mest nytta fæst burturúr. Viðvíkjandi serviðgerð utt- anlands, so heldur flokkur- in, at álit aftur skal skapast á hesa skipan, so tað ikki verður ein afturvendandi trupulleiki á hvørjum ári, at fólk skulu gerast ótrygg, tí ráð ikki eru at senda tey til serviðgerðir uttanlands. Flokkurin vil eisini fara undir eina samskipan av øllum heilsustovnum og áhugabólkum í eitt felags átak fyri fólkaheilsuna. Til- boð um heilsukanning eig- ur at verða givið øllum 45 ára gomlum, og kommunu- læknaskipanin skal fáast at virka sum verulig familju- læknaskipan. Flokkurin heldur, at hetta eigur at gerast við eini sjúkratrygg- ingin, men at hetta í fyrstu atløgu skal gerast við at leggja ymsu sjúkrakassar- nar saman í ein landsum- fatandi sjúkrakassa. Børn og ungdómurin Á fólkaskúlaøkinum heldur flokkurin, at viðurskiftini hjá lærarunum eisini eiga at verða bøtt. Skipanin við ársverkum skal í hesum sambandi endurskoðast, eins og undirvísingartil- farið skal dagførast. Fyri at javnseta lesandi ungdómin heldur flokkurin, at lærubøkurnar í mið- námsskúlunum eisini eiga at verða ókeypis eins og í fólkaskúlanum. Frítíðartiboðini innan tón- leik, musikkskúlar, ítrótt og aðra mentan skulu mennast. Mentan- og granskingin Flokkurin heldur, at tað er av týdningi, at vit hava dygdargott mentanartilfar til børn og ung til tess at standa ímóti útlendskum árini. Eisini vil flokkurin tryggja mentanararvin v.ið góðum umstøðum fyri søvnini. Innan gransking heldur flokkurin, at um- framt vanliga vísindaliga gransking, so eigur gransk- ing, ið mennir okkara vinnumøguleikar, eisini at raðfestast frammalaga. Eisini vil flokkurin stuðla tónleikaframleiðslu. Umhvørvi Javnaðarflokkurin staðfest- ir, at umhvørvisøkið hevur ligið í órøkt í nógv ár. Her vil flokkurin virka fyri at endurnýta og skilja ruskið og forða fyri, at burturkast- ið frá skipum verður tveitt fyri borð. Flokkurin vil seta á stovn eina Agenda 21 skrivstovu í Føroyum og seta Kyotu sáttmálan í gildi, so Føroyar eisini taka al- tjóða ábyrgd. Flokkurin vil eisini stuðla undir arbeiðið at menna alternativar orku- keldur á sjógvi og landi. Aldurdómurin Eftirlønin skal tryggjast við trimum súlum, sum flokk- urin málber seg. Fólkapen- sjónin, samhaldsfasta pen- sjónin og fakfelagspensión- in skal verða grundarlagið undir framtíðar pensjóns- skipanini í Føroyum. Innan eldrarøktina heldur flokkurin, at fleiri røktar- heimspláss og døgnrøktar- pláss skulu stovnast kring alt landið. Eisini vil flokk- urin birta upp undir skip- aðan eldrapolitikk – ella seniorpolitikk, sum tað eisini verður rópt. Fiskivinnan Bátar undir 30 fót skulu fiska frítt, sigur flokkurin, sum eisini heldur, at Føroya skulu hava ein fiskidaga- marknað, sum skal umsita og umseta fiskidagar og fiskiloyvi. Málsviðgerðin av fiskidøgum skal eisini gerast greiðari. Vinnan Skattligu viðurskiftini hjá alivinnuni skulu broytast, so at tey samsvara við við- urskiftini hjá okkara kapp- ingarneytum. Útlendskir íleggjarar skulu hava víðkaðar møgu- leikar, og vil flokkurin hækka 30% hámarkið sum er fyri útlendskum kapitali í alivinnuni. Flokkurin vil, at Føroya skulu framleiða háprísvør- ur við útbúnari arbeiðs- megi, og at tímalønt skulu hava útbúgvingartilboð – við fullari lønarsamsýning. Flokkurin heldur eisini, at nýggjar vinnur og nýggir marknaðir skulu mennast. Flokkurin vil leggja eina strategi, sum skal fevna um menning av nýggjum vinn- um og nýggjum marknað- um og sum heild um eina røða av stimbrandi tiltøkum eisini fyri hóttar vinnur av samfelagsligum týdningi – uttan tó at fevna um rakstr- arstudning til vinnuna. Fíggjar- og búskapar- politikkurin Almennu útreiðslurnar skulu koma øllum brúkar- um til góðar, við at hesi øki verða raðfest: o Útbúgving o Heilsa o Eldraøki o Umhvørvi o Samferðsla Felags húsarhaldið skal fíggjast við eini samhalds- fastari skattaskipan, har breiðastu herðarnir bera tyngstu byrðarnar, sigur flokkurin, sum eisini held- ur, at búskapurin skal rek- ast ábyrgdarfult, so vit framhaldandi kunnu varð- veita og menna vælferðina. Miðfyrisitingin Javnaðarflokkurin ætlar at skera burtur trý aðalráð. Flokkurin ásannar, at talið av aðalráðum er vaksið so nógv bara fyri at fáa eina politiska kabal at ganga upp soleiðis, at aðalráð eis- ini hava verið til smáu flokkarnar í fullveldissam- gonguni. Flokkurin heldur, at al- menni bygnaðurin skal ikki vera størri enn hóskiligt er, og »hóskiligit« heldur flokkurin tað verða við seks aðalráðum, soleiðis sum ætlanin upprunaliga var við nýggju stýrisskipanini. Javnaðarflokkurin vil leggja saman øll vinnumál, so sum fiskivinnu, olju- vinnu í eitt aðalráð, meðan skipað verður eitt nýtt inn- lendisráð, sum skal taka sær av almennum stovnum, kommunumálum, lógarmál- um og umhvørvismálum. Brúkarin Brúkaramálini hava eisini fingið sítt pláss í valskránni hjá Javnaðarflokkinum, sum heldur, at ein tíðar- hóskandi brúkaralóggáva skal samtykkjast, og at skipast skal eitt brúkaraum- boð til at fremja brúkara- kunning og tryggja, at brúkaralóggávan verður hildin. Eisini skal setast ein brúkarakærunevnd at við- gera og taka avgerðir í kær- um frábrúkarum. Føroyar fyri øll Javnaðarflokkurin heldur, at tá almenn størv verða sett á stovn, so eiga hesi at verða løgd til útjaðaran. Flokkurin mælir til størri kommunalt økissamstarv, og at verðandi útbygging av samferðsluni skal halda fram, og nýggjar ætlanir skulu setast í verk. Um sjálvstýrismálið sig- ur flokkurin, at við støði í uppritinum um »Tjóðskap- arligu semjuna« verður ar- beitt fyri, at sjálvstýrismál- ið fær eina gongd, sum flestu føroyingar kunnu taka undir við – helst 80-90 ella 100%, sum formaðurin málbar seg á tíðindafund- inum mánadagin. Javnaðarflokkurin legði fram valskránna fyri fjølmiðlunum mánadagin: Hans Pauli Strøm, skrivari, Bergur P. Dam, næstformaður, Jóannes Eidesgaard, formaður, Eyðgunn Samuelsen, býráðslimur í Klaksvík og Andreas Petersen, løgtingsmaður í Eysturoy Mynd: Jens Kristian Vang Javnaðarflokkurin vil, eftir sjey ár í and- støðu, aftur stjórna føroyska samfelag- num. Flokkurin útihýsir ikki sam- gongusamstarv við nakran av hinum flokkunum og gald- andi fíggjarkarmar við skerdum blokk- stuðuli skulu varð- veitast LØGTINGSVAL Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Bíðilistar burtur, bíligari mjólk, ókeypis lærubøkur, tónleikur stuðlast, systkina- avsláttur og ein betra Barsilsskipan. Seinnapartin mánadagin legði Javnað- arflokkurin, sum fyrsti flokkur, sína valskrá fyri løgtingsvalið 2004 fram. Tilboðini frá Javnaðar- flokkinum eru mong, ja so nógv, at ein kundi freistast at hildið, at jólini í ár halda fram til 20.januar. Komandi dagarnar fara hinir flokk- arnir at leggja sína valskrá fram, og teir hava óivað heldur einki ímóti, at jólini verða longd ein góðan mánað í ár. Javnaðarflokkurin hevur ikki verið í samgongu síðan 1996, og flokkurin vil gera alt fyri at koma fram at aftur eftir løgtingsvalið 20. januar. Flokkurin vil ikki útihýsa nakran flokk í ein- um møguligum samgongu- samstarvi eftir løgtings- valið. Hóast Javnaðarflokkurin var harðliga ímóti, at blokkstuðulin varð skerdur, so sigur flokkurin seg kortini vilja arbeiða undir galdandi fíggjarkarmum við skerdum blokkstuðuli. Hvørki lántøka ella øktur blokkstuðul kemur upp á tal. Ongin ávísur Jóannes Eidesgaard sigur, at høvuðsmálini hjá flokk- inum í valstríðnum verða heilsu- og familju poli- tikkurin. Javnaðarflokkurin ætlar eisini at markera seg á vinnu- og fiskivinnuøkin- um. Valskráin boðar frá, at flokkurin framvegis heldur fast um solidariska grund- arlagið, sum Javnaðar- flokkarnar í Norðanlondum hava gjørt til sítt vøru- merki. Jóannes Eidesgaard vil kortini ikki útihýsa einum møguligum samgongu- samstarvi við Fólkaflokkin, sum av røttum kann sigast at vera mótsvarið til soli- darisku skipanirnar hjá Javnaðarflokkinum. –Vit sótu í samgongu við Fólka- flokkin í árunum 1991-93, og hóast vit hugsjónarliga mugu sigast at verða mót- setningar, so fingu vit kortini nógv av skafti. Eg kann millum annað nevna, at ALS varð hesi árini sett á stovn, sigur Jóannes Eides- gaard. Javnaðarflokkurin hevur øll árini í andstøðu valt at vera opin fyri øllum sam- gongumøguleikum. Undir framløguni av valskránni kom greitt til sjóndar, at flokkurin heldur fast um somu kós. –Tað vísir seg vanliga, at tað er ov lítið, at tveir flokkar finna saman. og tí er neyðugt, at vit halda øllum møguleikum opnum. Vit hava havt eitt gott ands- støðusamstarv við Sam- bandsflokkin seinastu árini, og hetta samstarv kann møguliga enda við einum samgongusamstarvi, men vit mugu eisini verða opin fyri øðrum flokkum, sigur hann Skeivar raðfestingar Valskráin hjá Javnaðar- flokkinum er breið, og tað trýtur ikki við góðum tilboðum, um tú velur at seta krossin við lista C. Tað er kortini ein sannroynd, at alt kostar, og stóri spurn- ingurin til Javnaðarflokkin má verða, hvussu flokkurin ætlar at fíggja tilboðini. – Seinastu fimm árini hava føroyingar verið vitni til ein einvísa prioritering sum eitur fullveldið. Nú skal leggjast á annan bógv, og valskráin hjá okkum vísir greitt, at vit vilja pri- oritera øðrvísi enn undan- farna samgonga, sigur Jó- annes Eidesgaard. Valskráin sær dýr út, hvussu skal hon fíggjast? Fíggingin má til ein og hvørja tíð passa teimum fíggjarkarmum, sum nú einaferð eru galdandi. Síðan vit vóru í samgongu eru fíggjarlógin økt við 1,5 milliard. Okkara valskrá fevnir um eitt fýra ára skeið, og tí haldi eg, at vit eru beskeðin. Eg havi skrivað fleiri valskráir áður, sum hava verið væl dýrari enn henda. Sum sagt, so snýr tað seg um eina rætta prioritering, sigur formað- ur Javnaðarfloksins Javnaðarflokkurin nýtti stóran part av framløguni av valskránni til at greiða frá, at raðfestingin á vinnu- økinum eigur at broytast. Flokkurin metir, at før- oyska vinnulívið eigur at vinna føroyska samfelag- num størri inntøkur. Í sjálvari valskránni leggur Javnaðarflokkurin upp til, at føroyska vinnulívi eigur at gerast meira fjøltátta, so føroyska samfelagið fær fleiri bein at standa á. Hava tit nakrar konkretar ætlanir á hesum økinum? Nei tað hava vit ikki í løtuni. Í føroyska samfelag- num eru nógv klók høvd, sum kundu verið frálíkir ígongdsetarar. Eg kann nevna biotøkni sum eitt øki, har føroyingar áttu at satsa meir upp á. Heldur enn at skriva Hvítabøkur, eiga vit at nýta klóku høvdini í vinnulívinum, har tey kunnu vinnu okkum størri inntøkur, sigur Jóannes Eidesgaard. Eingin lántøka Hóast greið tekin eru um, at búskaparvøksturin í Føroy- um er steðgaður, og bæði ali- og rækjuvinna eru í svárari kreppu, so sigur Jóannes Eidesgaard , at tað kemur ikki upp á tal at fara út um landoddarnar at læna pengar. Hann slær eisini fast, at ein øking av blokk- stuðulinum kemur heldur ikki upp á tal. Sjálvsstýrissamgongan hevur seinastu árini arbeitt við at einskilja nakrar av almennu fyritøkunum, so føroyska samfelagið fekk fleiri inntøkur. Ein átrok- andi spurningur til javnað- arflokkin er, um flokkurin tekur undir við møguligum einskiljingum, so fleiri inn- tøkur koma í landskassan, og fíggjarliga rásarúmið gerst størri. – Vit vilja altíð verða við til at diskutera einskiljing. Tað er ógvuliga týdningar- mikið, at endamálið við eini einskiljing er tað rætt. Tað má ikki bara vera hug- sjónarligt ella eitt fullveldi, sum avger um almennu fyritøkurnar skulu ein- skiljast, men heldur skal spurningurin verða um tað tænir føroyska samfelag- num. Tosar tú um fyritøkur sum Føroya Tele og At- lantsflog, so halda vit tað verða í ordan. Økið sum heimarøkt og onnur um- sorgan av borgarunum heldur Javnaðarflokkurin hoyra undir almennum regi, greiðir Jóannes Eidesgaard frá. Nú skal Javnaðarflokkurin í landsstýrið Formaðurin í Javnaðarflokkinum, Jóannes Eidesgaard, vil ikki útihýsa nøkrum flokki í einum møguligum samgongusamstarvi eftir løgtingsvalið. Høvuðsmálini hjá Javnaðarflokkinum undir valstríðnum verða familju-og heilsupolitikkurin. Mynd: Jens Kristian Vang C M Y K 7 6