leygardagur 7. november 1998síða 15

er gjógnumgangandi tema í yrkingunum, sigur Oddfríð- ur Rasmussen. Oddfríður hevur eisini skrivað stuttsøgur og nú ar- beiðir hann við at seta eitt savn saman. - Eg kundi hugsað mær at skriva eina skaldsøgu og fyri einum ári síðani hevði eg eina søgugongd í høvdi- num, men tað er ikki komið longri enn til eina kladdu. Steindeytt mentunarlív Mentunarlívið í Føroyum kundi verið meiri livandi, heldur Oddfríður. — - Tað er steindeytt. Í Dan- mark er altíð hópin av til- tókum at fara til. Tað ber altíð til at fara út og hoyra høvundar lesa upp úr verk- um teirra. I Føroyum verður tú noyddur til at fyriskipa tað sjálvur skal okkurt henda. Einasta, ið hendir á mentanargkinum í Føroyum er tónleikurin. Á tí bók- mentaliga økinum hendir so at siga einki. Næstan ongar skaldsøgur koma út og tær, sum koma út, eru ógvuliga vánaligar. Tann einasta skaldsøgan, sum hevur flutt eitt sindur síðani skaldsøg- urnar hjá Williami Heinesen komu út er Undir Suður- stjórnum eftir Gunnar Hoy- dal og kanska onkur einstøk eftir Jens Paula Heinesen Sjálvandi finnast tað glottar, men so køvir av aftur. - Lýrikkurin er væl um- boðaður í føroyskum bók- mentum, og hann er væl í tráð við yrkingarlistina í út- londum. Tað sum eg sakni í Føroyum er kritikkur og vegleiðing. Í Danmark hava forløgini vegleiding og ráð- geving. Mest sum alt, ið verður skrivað í Føroyum kemur út uttan nakra við- gerð og vegleiðing. Í mín- um føri havi eg bert fingið málsliga vegleiðing, og tað er altso ov galið. Bókmentalig forum Aðra staðni eru ymisk for- um, har rithøvundar og list- afólk annars koma saman at tosa um tað tey fáast við og annars spurningar í tíðini. Oddfríður saknar eitt bók- mentaligt umhvørvi í Før- oyum. Tey, ið skriva sita og arbeiða so spjatt og tí er einki kjak yvirhøvur um skaldskap og bókmentir. - Einki kjak er yvirhøvur millum rithøvundar og list- afólk. Tað er avgjørt tørvur á einum forumi, har fólk kunnu tosa saman og fáa nýggj hugskot at arbeiða víðari við. Kjakið, sum birt- ist eftir, at Carl Jóhan Jen- sen hevði sagt, at føroyskur kvinnuskaldskapur var ván- aligur, vart sunt. Men sjálv- andi er tað ikki ein spurn- ingur um kvinnuskaldskap mótvegis skaldskapi, mann- fólk skriva. Í Føroyum er tað so, at nærum eingi mannfólk skriva skaldsøg- ur. Er saknurin stórur á ein- um bókmentaligum um- hvørvi er hann ikki minni á einum bókmentaligum tíð- arriti. - Brá var eitt gott tíðarrit við nógvum góðum um- Nr. 212 - 7. NOVEMBER 1998 mælum. Mest sum alt sum kom út var ummælt. Blødini hava næstan eingi ummæli. Tey, sum eru, eru alt ov fitt og óerlig. Ummælararnir tora ikki at siga, hvat teir veruliga meina. Tey røra við flatuna uttan at fara inn í kjarnina. Sjálvur ynski eg mær av einum ummælara at hann er erligur og sigur tað hann meinar, men sjálvandi grundgevur fyri tí hann sig- ur og setir tað inn í ein sam- anhang. Tað nyttar ikki bara at siga, at skaldskapurin tal- ar til kenslurnar uttan at siga nakað meiri konstruktivt enn tað, sigur Oddfríður Rasmussen. Rithøvundur burturav Hverjar ætlanir Oddfríður hevur fyri framtíðina og hvat itøkiliga hann fer at brúka Rithgvundaskúlan til, er ilt at siga í løtuni. Men hann ætlar sær ikki at vera verandi í Danmark. - Eg hopi, at Rithøvunda- skúlin fer at geva mær stórt innlit í bókmentir, læra meg at tulka tekst, og verða meiri sjålvkritiskur í mini egnu skriving. Í Føroyum vantar sjålvkritikkur í stóran mun, ein ella annar liður, sum tíðindablað vegleiðir og kritiserar, og sum hjálpir høvundum til sjålvkritikk. Tá ið tú fært vegleiðing og kritikk kemur góðskan av sær sjálvum. Nalvaskoðan er so útbreidd í Føroyum, tað at tú hevur nóg mikið við teg sjálvan og títt. William Heinesen hevði ikki skrivað so væl um hann ikki hevði havt lis- ið heimsbókmentir. - Eg havi ta vónina, at eg kann arbeiða sum rithgv- undur burturav. So hevur onkur trolaraskipari kanska hug at siga, at eg geri ikki petti, men eg vil hinvegin siga, at tað er hart arbeiði at skriva. Men sjálvandi veit eg, at marknaðurin er lítil og avmarkaður og at tað er trupult at liva av at skriva. Tað næstbesta er so at hjálpa ødrum við at skriva og harv- ið alla tíðina arbeiða við bókmentum, undirvísa ella okkurt tílíkt. Kanska at gera eitt bókmentaligt tíðarrit, tað kundi eg hugsað mær. Skuffupolitikkur Um hann setir stórar vónir til ætlanina, sum samgong- an hevur sett út í kortið, at vit skulu hava ein orðaðan mentapolitikk 1. jan. 2000, Sostalturin sigur Oddfridur. - Mentapolitikkur er eitt mål, sum verdur tikid burtur úr eini skuffu, tá ið einki annað er at práta um. Tað hevur ikki høga raðfesting. Tað er upp á tíðina, at vit fáa ein orðaðan mentapoli- tikk, men tað vildi verið synd um vit fingu ein mentapolitikk bert av eiti, tí tað eru pengarnir lista- fólkini fyrst og fremst vanta. Mentapolitikkur er ikki bert pengar, men tað er eisini pengar. So haldi eg eisini, at stipendii ella okk- urt sovorðið átti at verið stovnað, soleiðis at listafólk høvdu eitthvørt at arbeiða fram ímóti. Tað hevði givið stórri frælsi. At arbeiða sum rithøvundur burtur av er vónleyst, men tað er í vón- loysi tú kanst arbeiða fram ímóti eini vón, sigur Odd- fríður Rasmussen, rithøv- undur og næmingur á rit- høvundaskulanum at enda í vidtali. 15 - Mentapolitikkur er eitt mål, sum verður tikið burt- ur úr eini skuffu, tá ið einki annað er at práta um. Tað hevur ikki høga raðfesting. Tað er upp á tíðina, at vit fáa ein orðaðan mentapolitikk, men tað vildi verið synd um vit fingu ein mentapolitikk bert av eiti, tí tað eru pengarnir listafólkini fyrst og fremst vanta, sigur Oddfríður Rasmussen øroya fólkaháskúli Mynd: Jens Kristian Vang Danskir rithgvundar vitjað føroyskar Den Danske Forfatterskole hevur í vikuni verið í Før- oyum, har tey hava hildið til á Føroya Fólkaháskúla. Endamálið við ferðini hevur verið at fáa nýggjan íblástur og nýggja luft undir veing- irnar, sum tey siga. Fjúrtan næmingar ganga á skúla- num í tveimum flokkum. Oddfríður Rasmussen, rit- høvundur, er fyrsti og ein- asti føroyski næmingurin nakrantíð. Tað er ógvuliga trupult at sleppa inn á skúlan. Um- søkjaratalid liggur um 180- 200 á hvgrjum ári, 15 verða sáldaðir frá og kallaðir til samrødu og 6-8 verða tikin inn. Upptøkutreytirnar eru hardar og sum ein av lærar- unum sigur, er úrvals- prosessin óhugnalig. A ferðini í Føroyum hava næmingarnir og lærararnir á skúlanum hitt føroyskar rithøvundar, nevnast kunnu Gudrid Helmsdal, Hedin Klein, Jóannes Nielsen, Gunnar Hoydal, og Carl Jó- han Jensen. Mikukvøldid varð skipað fyri kvøldsetu í Listaskálanum við upplestri av bæði føroyskum og donskum rithøvundum, har Oddfríður Rasmussen var ein, og hóast fá fólk møttu upp, var tiltakið væl eydn- að. Danski Rithøvundaskiil- in, sum varð stovnaður í 1989 av navnframa Poul Borum, ið doyði herfyri, vitjar javnan aðrár rithøv- undaskúlar i Nordurlond- um. Ulla Ryum, sum leik- stjórnaði stóra leikinum Antigone, ið varð spældur í Norðurlandahúsinum fyri nøkrum árum síðani, er lær- ari á skúlanum. Stjóri er Niels Frank, sum eisini hev- ur verið næmingur á skúla- num