mikudagur 18. november 1998síða 4

4 tíðindablaðið Sesjalurin Nr. 219 — 18. NOVEMBER 1998 Stórreiðari púra ósamdir við búskaparfróðingar um fiskiflotan: Tað er burturvið at minka flotan fyri at fáa meiri fisk Olaf Olsen, reið- ari, er púra Ó- samdur við bú- skaparfrødingar i, at bara tað vera færri skip, so verður meiri fiskur í part til hvórt skipið, og so fæst fiskiflotin at bera seg. --Skipini fiska ikki stórt meir í enn tað sama, hóast tey eru nógv ella tey eru fá ÁKI BERTHOLDSEN — At trúgva tí, at hvort skip- ið fer at fiska nógv meiri, bara fiskiflotin verður skerður, er púra burturvið. Olaf Olsen, reiðari á Kauba-trolarunum er grund- leggjandi ósamdur við bú- skaparfrødingarnar = um, hvussu vit fáa fiskiflotan undir Føroyum at bera seg Ein hevuðsresept hjá bú- skaparfréðingunum er tann, at fiskiflotin skal minkast, ti so verður meiri fiskur í part til hvert skipið og so fæst fiskiflotin at bera seg. Hendan uppskriftin varð eisini borin fram á kjak- fundinum, sum Fiskirann- sóknarstovan skipaði fyri í sambandi við „Havsins Viku“ herfyri. Vit hava spurt Olaf Olsen reiðara, um har er samdur í hesum sjónarmiði. Olaf Olsen er reiðari á kubatrolarunum, sum par- trola. Mong halda, at er hetta sjónarmiðið hjá búskapar- frødingunum rætt, skuldi tað nettupp gjørt seg gald- andi hjá partrolarunum, tí tann flotin er minkaður heilt nógv tey seinastu árini. Fyri 10 árum síðani vóru næstan 60 partrolarar í før- oyska fiskiflotanum. Nú eru færri enn 30 eftir, so partrolaraflotin er farin niður í helvt. Sostatt verður hildið, at er og hjá búskapar- frødingunum røtt, skuldi fiskiskapurin hjå partrolar- unum verið munandi batnað seinastu árini. Ikki minst skuldi tað gjørt seg galdandi hjá Kuba-trol- arunum, tí her er talan um átta sama slag skip, ið hava fiskað eini 20 ár á sama sjó- eki Reiðaríið hjá Kuba-trol- Reseptin hjá þúskaparfrýðingum um, at bara fiskiflotin minkar, fæst apr at bera seg, er heilt burturvið. Ein. gott dómi um tað eru partrolararnir. Fiskiskapurin hjá teimum er tann sami nú teir eru færri enn 30 í tali, sum var, tá ið teir vóru næstan 60 í tali, sigur Olaf Olsen, reiðari arunum førir neyv hagtøl yvir veidina hjå båtunum og vit hava spurt reiðaran, um hann er samdur við búskap- arfrødingarnar. Tad visir ikki Tad er Olaf Olsen, reidari ikki Hann sigur, at tølini visa, at tað er ikki so, sum bú- skaparfrødingarnir siga. Hann sigur, fiskiskapurin hjá Kubatrolarunum hevur verið merkiliga støðugur, hann hevur ligið um 1.000 tons í part um árið. — Soleiðis hevur tað altíð verið. Hetta hevur verið galdandi tey seinastu 20 ár- ini, sigur hann. --Sjálvandi er skiftandi fiskiskapur. Okkurt árið hevur ein bátur fingið 1.500 tons og okkurt annað árið hevur ein annar fingið 800 tons. — Men tað hevur avgjørt verið undantakið, og fiski- kapurin er ikki vaksin, hóast partrolaraflotin er farin í helvt, sigur Olaf Olsen. — Og harafturat vísir tað seg framvegis, at tað er rætt- iliga avgerandi fyri fiski- skapin, hvør skiparin er. Hann sigur, at hann helt, at við gllum teimum nýmót- ans tólum og allari útgerð- ini, sum bátar hava í dag, hevði tað minni tydning fyri fiskiskapin, hvgr var skipari. --Men so er ikki. Tað vísir seg enn sum áður, at tað hevur rættilgia stóran tydn- ing, hver er skipari, tí summir fiska betri enn aðrir Hann sigur, at hóast fiski- skapurin er ógvuliga stød- ugur, er stórur munur á sam- ansetingini av veiðini ár um ár. — Vanliga hava eini 70% av veiðini verið upsi, 10- 15% hevur verið toskur og minni enn 10% hevur verið hýsa, og so eitt sindur av ymsum gðrum fiskasløgum. — Men teir størstu broyt- ingarnar í samansetingini hava av veiðini verið tey bæði seinastu árini, hóast tað nú er við at koma í van- ligu leguna aftur. Púra burturvið Olaf Olsen sigur, at eftir teirra royndum, kann hann ikki vera samdur við bú- skaparfrødingarnar, tå ið teir siga, at loysnin fyri at fåa flotan at bera seg, er at fækka skipini, tf so verdur meiri í part til hvørt skipið. — Eg skal ikki pástanda, at fiskiskapurin slettis ikki fylgir talinum av skipunum. — Men tað er heilt burt- urvið at siga, at vit fara at fáa líka nógvan fisk, sum vit fáa nú, við færri skipum. Olaf Olsen sigur, at tað er mark fyri, hvussu nógv eitt skip kann fiska. — Og nú er ståan tann, at skipini kunnu ikki fiska stórvegis meiri, enn tey gera nú. — Tað vísir seg eisini, at nýggju skipini fiska ikki meiri enn tey gomlu. Aft- urímóti fløguni, sum krevst til eitt nýtt skip, hevur tað onki uppá seg, tað sum eitt nýtt skip fiskar meiri enn eitt gamalt. — Verður fiskiskipaflotin tí minkaður, verður avleið- ingin sostatt, at nøgdin fer niður igjøgnum, um enn tað kanska verður eitt lítið sind- ur meiri av fiski uppá skip- ið. — Hinvegin haldi eg, at fiskivinnusgga okkara mátti havt lært okkum nú, at fiski- skapurin er altíð ójavnur frá ári til ár. — Tað hevur altíð gingið upp og niður, og tað fer altíð at ganga upp og niður. Vit koma aldrin har til, at fiski- skapurin verður javnur. — Er fiskiskapurin javnur, er tað tí, at vit leggja stødi eftir teimum vánaligastu ár- unum og fiska ikki meiri tey góðu árini. Fer at halda uppat Olaf Olsen heldur, at fylgja vit ráðunum um at skerja fiskiflotan undir Føroyum munandi, er tad mest sannl- ikt, at fiskiskapurin eftir summum fiskasløgum fer heilt at detta nidurfyri. Olaf Olsen sigur, at skip- ini fiska sjålvandi tann fisk- in, sum loysir seg best. — Og at fiska meiri av toski og hysu enn vit gera nú, ber ikki til á teimum leiðum, har tað ber til at fiska. — Tvs, at verða skipini færri, fer fiskiskapurin eftir upsa helst at halda uppat, tí tað loysir seg ikki at fiska hann av tí at prísurin vanl- iga er so lágur, hóast hann er høgur í løtuni. Ílagi við avmarkadum Olaf Olsen sigur, at spurn- ingurin er tí, um vit skulu lata hesa råvøruna fara fyri einki, tí at ikki loysir seg at fiska hana. Hin spurningurin er, um vit skulu lata skipunum ein avmarkaðan stuðul, so at tað ber til at fiska t.d. upsa eisini. --Tvs, at við einum av- markaðum stuðuli kunnu vit bjarga einum 50.000 tons- um av fiski upp á land, sum vit annars ikki høvdu fingið til høldar. Hann heldur, at talan má eisini vera um eitt slag av røkt av fiskigrunnunum, tí halda vit uppat at fiska upsa, fer hann at eta ov nógv burt- urav teirri fødi, sum er í sjónum, og sum annars fisk- ur eisini skal hava burturav. Tí heldur Olaf Olsen eis- ini, at ein avmarkaður stuð- ul til fiskivinnuna, m.a. fyri at varðveita ein fiskiflota so at vit hava nóg mikið av skipum at fáa fult virði upp úr havinum tey árini, fiski- skapurin er góður og so at vit kunnu troyta allar stovn- ar. Hetta sigur hann hóast hann ásannar, at tað er trup- ult at stýra stuðlinum, so at tað ikki fer yvir gevind. — Tað fer at sporinum við- hvørt. Tað gjørdi tað eisini í åttatiåruum. Men tað var mest tí, at lógir bilvu settar í gildi til ávís endamál, men tær blivu ikki settar úr gildi aftur, tá ið endamálið var rokkið. Hann nevnir sum dømi lógina um at endurnýggja skipaflotanum. — Men hon stóð við langt eftir, at flotin var endur- nýggjaður og førdi við sær, at fløgur blivu gjørdar, sum ongin botnur var í og at flot- in bleiv ov stórur. Fiskivinnan gevur ikki undirskot Olaf Olsen her eisini langt frá samdur við búskapar- frødingarnar í, at fiskiflotin gevur undirskot hvørt ein- asta ár. Á kjakfundinum í Nóa- túni herfyri vísti Hermann Oskarsson, búskaparfrgð- ingur á, at fiskiflotin hevði givið 200 milliónir í und- irskoti í miðal um árið síð- ani 1974. --Og hvat so. Skulu vit so halda uppat at fiska fyri at spara tær 200 milliónirnar um árið í stuðuli, spyr reið- arin á Glyvrum. Annars er hann als ikki samdur í, at fiskiflotin gevur undirskot. — Tað kann væl vera, at sjálvur fær flotin ikki nógv nógv burturúr til at forrenta fløguna og til at gera ný- fløgur. --Men tað ber ikki til at taka flotan burturúr heildini og siga, at hann gevur und- irskot. — Flotin må setast inn í eina samfelagsliga heild og metast má um samlaða úr- slitið. — Og skulu vit meta um samfelagsliga avkastid av fiskiskapinum, má hyggjast eftir tí arbeiði, fiskurin kast- ar av sær og tær avleiddar vinnur, sum fiskiskapurin førir vid sær. — Og tað er ikki so lítið, sum fiskiflotin kastar av sær, aftaná, at hann er fisk- aður. — Stødan er í veruleiknum tann, at samfelagið í vissum fórum ber fiskiflotanum eitt sindur aftur av tí, sum sam- felagið fær burturúr tí, ið flotin førir til lands. — Studulin er ein aftur- bering til flotan av tf at hann hevur størri avgjøld at drag- ast vid, enn hann klårar at betalar. — Men at innrætta kostn- adarstødid ødrvisi er ein sera trupul gongd. Ti so er neyðugt at nógvir partar á arbeiðsmarknaðinum tosa saman á heilt gðrum máli, enn tey gera í dag. — Tað er altíð ringt at bakka. Skulu vit bakka, skal okkurt álvarsligt henda á vegnum. — Helst „verður neyðugt“ at samfelagið skramblar saman, áðrenn vit røkka nøkrum úrslitum vegin tann vegin. Tá metir hann heldur, at vit eiga at lækka skattin fyri at lætta trýstið á lønarvøkst- urin. Olaf Olsen vísir á, at tað verður ofta sagt, at í drum londum ber tað væl til at stuðla fiskivinnuni, tí hon hevur ikki so nógv at siga í gðrum londum. -Eg vil venda tí við og siga, at í Føroyum mugu vit stuðla fiskivinnuni nettupp tí, at hon hevur so stóran tydning. — Og tad fer f hvussu so er ongin við sínum fullu fimm at gera fløgur í fiski- skip við stødi í teimum pris- um, sum eru nú. Reiðarin á Glyvrum sig- ur, at annars eru vit verri enn so tey einastu, sum stuðla fiskivinnuni fíggjar- liga. Tí á kjakfundinum á Fiskirannsóknarstovuni her- fyri varð upplýst, at tilsam- ans fær alheims fiskivinnan væl yvir 100 milliardir leggur krónur í stuðuli, hann afturat.