mikudagur 18. november 1998síða 21

Nr. 219 — 18. NOVEMBER 1998 tíðindablaðið S0slalufin 21 gjørd heilt stór fund so møguliga yvir ein ressurs- skatt. Tann møguleikin er altíð opin, um ein vil tryggja sær, at henda ognin hjá Før- oya fólki gevur eitt avkast til føroyska samfelagið. Men eg trúgvi, at teir sum hava stovnað Atlants Kol- vetni, hava eisini hugsað um nakað, nevniliga at ein møgulig inntøka skal brúk- ast til at økja kapitalskap- anina innan privata vinnu- lívið í tí føroyska samfel- agnum, sum vit vita hevur trupulleikar við tí í dag, og á tann hátt at kunna víðka stødid hjá privata vinnulív- inum. Landsstýrið og løgtingid kunnu altíð áseta, hvat tey halda, at tað almenna skal hava, men tað eigur eisini at vera ein inntgka til tað privata vinnulívið í Føroy- um, sum ger, at tað fær eitt sterkari grundarlag at standa á. Kjartan Hoydal heldur sjálvur, at hetta er ein góður málsetningur og vísir til, at tað hava verið tíðir, har summir partar av fiskivinn- uni hava kastað sera nógv av sær, og tað hevur ført til nyfløgur. Um oljan kann gera tað sama við tað, at tann investeraði kapitalurin kann geva stórt avkast, so er tað sera gott fyri tað før- oyska samfelagið. -Men tá tú hugsar um, at hetta er vágaspæl, har tú kanst vera óheppin og velja eitt samtak, sum ikki finnur olju, átti tú tá sum føroyingur ikki heldur frå byrjan fyri at tryggja okk- um at sagt, at tað er eitt alment oljufelag ella ein almenn optión í øllum loyvum eftir tí norska mynstrinum? Kjartan Hoydal sigur, at hetta hava teir í Atlants Kol- vetni ikki umrøtt. - Vit hava lagt okkum eftir ti uppgåvu, sum hetta felagid hevur. Verður ein slík avgerð sum her nevnd tikin, so fær tað ávirkan á okkara møgu- leikar, men tað mugu polit- ikararnir taka støðu til, og ynskja teir okkara meining um tað, so er tað upp til teir. Kjartan Hoydal viðgong- ur, at við at gera tað uppá henda mátan so vágar ein at vera við í einum samtaki sum ikki fær tann besta blokkin. Hetta hava teir eis- ini tikið hædd fyri. Ongan framíhjárætt -Men er tað so, at tit hava roknað við, at tit sum eitt føroyskt felag í einum útlendskum samtaki, kunnu fáa hesum samtaki ein framíhjárætt í eini útbjóðing? -Tað kunnu vit ikki rokna við, tí tað hevði ikki verið roknað serigst av oljufyri- sitingini, um teir søgdu, at fyrsti prioriteturin var eitt samtak við einum føroysk- um privatfelag. Kjartan Hoydal sigur víð- ari, at hann hevur tað álit á oljufyrisitingini, at tað duga teir at handfara, soleiðis at tað ikki verður nøkur 6- rímuligheit í útbjóðingini. -Er tað so, at tú harvið ikki skilur óttan hjá stjór- anum í Shell, sum hevur latið seg órógva av leik- lutinum hjá einum før- oyskum oljufelag í einum útlendskum oljusamtaki? Kjartan Hoydal heldur henda ótta verða ógrund- aðan. -Eingin kann set a ein fingur á tann mátan, sum Oljufyrisitingin brúkt við at upplýsa oljufelggini um treytir ol. Her er einki, sum bendir á ella vísir, at olju- felggini nýtast at hava nakr- an ótta. Tað er heldur ikki norska loysin, sum er vald. Høvdu vit valt hana, so kundu vit bara lagt okkum afturá, og so kundi lands- stýrið latið okkum komið inn onkunstaðni. Tað hevur man ikki gjørt. Og tað hev- ur Atlants Kolvetni heldur ikki ynskt. -Men tit velja væl tað samtakið at arbeiða sam- an vid, sum hevur møgu- leika at geva tad besta tilboðið, tå útbjóðingin verður veruleiki? -Tað gera vit, og tað er eisini júst hetta vit í løtuni fáa mett um av útlendskum ráðgevum, eitt nú hvørjar veikleikar og hvgrja styrki felggini hava. Kjartan Hoydal sigur, at tað er ikki bara talan um at hava fíggjarliga styrki. Tað er eisini so nógv annað, sum telur td. arbeiðshættir, hvussu tað riggar at sam- starva ol. -So hetta er ein sera avgerandi løta í lívinum hjá Atlants Kolvetni? -Tað er tað, men ein skal heldur ikki yvirdramitisera tað. Skuldi 1. útbjóðingar- umfar ikki rigga, so hava vit framvegis onnur umfør, har vit sjálvir gera av, hvgnn vit samarbeiða við. Tað er ikki alment, hvørji oljusøamtøkini eru, sum Atlants Kolvetni samráðist við. Her er ein av neyndarlimunum í fóroyska oljufelagnum, Mortan Johannesen við til móttóku, tá Amerada Hess lat upp skrivstovu í Havn. Her hittir hann tveir av stjórunum í Amerada Hess Kjartan Hoydal viðgong- ur, at tað gongur ikki long tíð, áðrenn felagið hevur tikið eina avgerð. Uppá fyrispurning um hann ikki er vorðin ótólin eftir útbjóðingini sigur nevndarformaðurin í At- lants Kolvetni, at hann skil- ur væl støduna og sjónar- miðini hjá Oljufyristingini og føroyskum myndug- leikum annars um ikki at taka avgerð um hetta, fyrr enn tíðin er búgvin til tess. Sosialurin skilur, at myndugleikarnir enn ikki hava tikið stóðu til komandi útbjóðingarumfar. Arbeitt verður við at loysa markna- trætuna við bretar, og hós- dagin verður fundur í Utt- anlandsnevndini um nettup marknaspurningin. Tå fara Anfinn Kallsberg, løg- maður og Árni Olafsson, samráðingarleiðari at kunna nevndina um gongdina í samráðingunum. Annars er tíðarætlanin hjá landsstýrinum tann, at fyrsta lisensrundan skal verða boðin út í vár, soleiðis at oljufeløg sleppa í gongd at bora seint í 99 ella í ár 2000. JAN MØLLER Hetta er tíðin til jóla- borðhald ol. Men tað eru ikki bert í Føroyum, at før- oyingar hittast til gaman og álvara undan jólum. Eisini - og ikki minst - í granna- londum okkara, har nógvir føroyingar búleikast verður skipað fyri hugnakvøldum. Og so er eisini í London. Leygarkvøldid 21. novem- ber verdur hugnakvøld f donsku kirkjuni f London fyri føroyingum og næst- ringum og vinfólkum teirra í Bretlandi. Fyri at fáa ein serstakan føroyskan dám yvir hetta hugnakvgldið hava fyri- reikararnir fingið avtalu vid bæði Faroe Seafood og Før- oya Bjór, sum lata okkurt gott til matna og drekkandi afturvið. Tað er FISC, „The Faroe Island Solidarity Com- mittee“, sum stendur fyri hugnakvgldinum, og har finnast mong góð fólk mill- um fyrireikararnar so sum Loius Wilson, Marjun Joen- sen-King, Helgi Joensen og Dánjal Petur Mariusarson. Louis Wilson sigur við Sosialin, at tey vóna, at mong verða við til hugna- kvgldið, sum eisini er æt- lanin at verða nakað ser- stakt, nú eitt av trúgvu umbodum Føroya í Bret- landi herfyri kundi halda jubileum. Tey, sum ynskja at vera Hugnakvøld í London við, kunnu seta seg í sam- band við ein av fyrireikar- unum. Louis Wilson hevur telf. 081-390 9926. Hugna- kveldið verður í the Danish Church, 5 St. Katherine's Precincts, Regent Park, London. Sosialurin ynskir øllum føroyingum í London og í Bretlandi og Skotlandi ann- ars eitt sera gott hugna- kvold. Føroyskir | politikarar ikki undir sjoneykuna Tad er eingin orsøk til at halda, at | danska løgreglufregnartænastan PET hevur havt eftirlit við fóroyskum pol- itikarum, heldur Jóannes Eidesgaard, fólkatingslimur CHRISTIAN SCHULTS-LORENTZE ÚR KEYPMANNAHAVN Meðan grønlendskir polit- ikarar hava sett fram krav um at vita, í hvussu stóran mun fregnartænastan hjá danska politinum (PET) hevur skrásett politiskt, lóg- ligt virksemi í Grønlandi, hava eingir føroyskir polit- ikarar sett fram ynski um eina samsvarandi kanning í sambandi við fregnartæn- astuna og politiska um- hvørvid í Føroyum. Spurningurin hevur tikið seg upp, eftir at danski løg- málaráðharrin Frank Jensen í Fólkatinginum hevur lagt fram eitt uppskot um eina nevndarkanning av arbeiðn- um hjå fregnartænastuni. Hetta hendir eftir at tad er komið fram, at PET møgu- liga ikki hevur hildid seg til lógina frá 1968, sum bannar skráseting av donskum borgarum bert orsakað av teirra lógliga politiska virk- semi. Tá Sosialurin setti seg í samband við føroyska fólk- atingsumboðið Jóannes Ei- desgaard, bað hann um at fáa tíð til at hugsa um spurn- ingin. — Skalt tú tosa við nakran annan fyrst um henda spurningin? — Nei, eg skal bara hava stundir til at hugsa meg um. Tað er jú ein eymur spurn- ingur, segði Jóannes Eides- gaard, sum ein tíma seinni var komin fram til sína pol- itisku stóðu í hesum máli. — Tad er eyðsæð, at stjórn- in fyrst og fremst vil kanna, í hvussu stóran mun polit- ikarar á danska vinstra- vonginum vórðu undir eft- irliti. At grønlendska lands- stýrið vil vera ein partur av hesi kanningini, er eftir egn- um ynski, men eg havi onga kenslu av, at tað skuldi verið neyðugt hjá okkum. Hin- vegin kann tað tykjast para- hoidt. Ti fari eg ikki at taka stig til, at kanningin eisini skal umfevna eina møguliga skráseting av føroyskum politikarum. — Men hevdi tað ikki ver- ið náttúrligt at fingið greiðu á spurninginum, tá ein neynd nú kortini skal kanna málið? Um tú ikki spyrt, fært tú jú einki svar? — Jú, tað kanst tú siga. Men eg havi ilt við at síggja, hvussu eg einsamallur kann seta kravið fram. Bert um løgtingid heitir á meg, fari eg at fylgja málinum upp, sigur Jóannes Eidesgaard. Tá grønlendska lands- tingið vil vera partur av kanningini, kemst tað mill- um annað av illgruna um, at lóglig, politisk mótmæl- istiltøk móti amerikansku herstødini í Thule og sam- bond við inuit í Russlandi eru skrásett hjá PET. Tað hevur ikki borið til at fáa eina viðmerking frá hin- um føroyska fólkatingslim- inum, Ola Breckmann.