týsdagur 8. desember 1998síða 19

Nr. 233 — 8. DESEMBER 1998 tíðindablaðið Få hagtøl yvir tydning ferðavinnunar — Hagtøl eru fyri, hvussu nógv fólk verða flutt sjó- og loftvegis millum Før- oyar og útheimin, men tað eru ikki nøktandi hagtøl fyri einstøku ferðafólkini, hvussu nógv hava fastan bústað í Føroyum/ útheiminum, hvussu nógv koma í handilsørindum o. Ø., sigur Finnbogi Arge m. a. í svari sínum til Heðin Mort- ensen, sum hevur sett landsstýrismanninum fleiri spurningar. Finnbogi svar- aði teimum hósdagin ÓLAVUR Í BEITI Heðin Mortensen setti Finn- boga Arge seks spurningar um ferðafólk, ferðavinnu, avkast frá ferðavinnuni, býtislykil, Ferðaráðið, og hósdagin hevði Finnbogi Arge so skrivliga svarið til Heðin Mortensen. Heðin vildi vita, hvussu nógv ferðafólk kom til Før- oya um árið, hvussu tey verða býtt upp í málbólkar og stødd á teimum, og í triðja lagi, sigur Heðin Mortensen, at Ferðaráð Før- oya sigur seg hava royndir og gjørt kanningar viðvíkj- andi ávísum bólki av ferða- fólki. Ætlar landsstýrismað- urin at útvega Løgtinginum hesar kanningar og royndir? Og spurt var eisini eftir hvgrjum býtislykli lands- stýrismaðurin er komin fram til krónutali á fíggjar- lógini, hvussu nógv gevur ferdavinnan til føroyska bú- skapin - peningaliga sæd, og um landstýrismaðurin hevur ætlanir um at seta kanning i verk, sum kann greiða Løgtinginum frå nú- verandi stødu og framtidar- ætlanum vid yvirlitstølum fyri alla ferðavinnuna i Før- oyum? Fá hagtøl Í svarinum, sigur landsstýr- ismaðurin, at fyrst er at siga, at tað bert eru fá hagtgl, sum lýsa týdning ferðavinnunar í Føroyum, men tað verður mett, at ferðavinnan er trið- størsta vinna í Føroyum, eftir fiskivinnuna og ali- vinnuna. Umframt at skapa inntgkur til fyritgkur, ið beinleiðis eru í ferðavinn- uni, so skapar ferðavinnan inntøkur til handilsfyritøk - ur, gistingarhås, flutnings- feløg, osfr. — Hagtøl eru fyri, hvussu nógv fólk verða flutt sjó- og loftvegis millum Føroyar og útheimin, men tað eru ikki nøktandi hagtøl fyri ein- støku ferðafólkini, hvussu nógv hava fastan bústað í Føroyum/ útheiminum, hvussu nógv koma í hand- ilsørindum o. ø. Tó eru ymsar stakroyndir gjørdar til tess at fáa eina ábending um hesi viðurskifti. Sam- bært hesum kanningum eru umleið helvtin av ferðafólk- unum útlendingar, og koma umleið helvtin av teimum í handils- og øðrum grindum, og hin helvtin at halda frí burturav. ar loftvegis i 97 Fimmbogi Arge tpptýsir Í — Tað eru 3.251 gistingarplåss (seingjarplåss) í Føroy- um, og vóru tað 64.600 gistingar í 1997, av hesum vóru 26.000 danir og 17.000 føroyingar ferðafólkaflutningurin í 1997 var 142.000 fólk, av hesum komu 71.000 ferða- fólk til Føroya og var 81% av flutninginum loftvegis. I 1992 var millumlanda ferð- af6lkaflutningurin 126.500, av hesum komu 62.700 fólk til Føroya og var 73% av flutninginum loftvegis. — Tað eru 3.251 gisting- arplåss (seingjarpláss) í landinum, og vóru tað 64.600 gistingar í 1997, av hesum vóru 26.000 danir og 17.000 føroyingar. Í 1992 vóru 73.200 gistingar og 52.200 gistingar vóru í 1993. Havast skal í huga, at privatar gistingar (í leigað- um húsi, „bed á breakfast“ ella hjá familju og vinum) ikki er við í hesum yvirliti, sigur Finnbogi í svarinum. Náttúra og mentan Landsstýrismaðurin vísir á í svarinum, at ferðafólka- kanning var gjørd í 1993 og 1994. Ferðafólkini vóru m. a. spurd um tjóðskap, ald- ur, starv, áhugamál og end- amál við ferðini. — Kanningin vísti m.a., at Danmark er høvudsmarkn- aðurir við millum 35 og 45% av ferðafólkunum. Hin parturin Skandinavia, Týsk- land og England er sekund- ermarknaður, við tilsamans umleið 45% av ferðafólku- num og at enda koma onnur lond í Evropa, USA og Jap- en Kanningin vísti eisini at ein ógvuliga stórur partur av ferðafólkunum er áhug- aður í náttúru og mentan, at aldursbýtið er ngkulunda javnt, at fólk hava góða út- búgving, at 47% hava eina miðal inntøku, og at 33% hava eina inntøku yvir mið- al. 72% í feriu — Ferðafólkini vóru eisini býtt uppí tveir høvudsbålk- ar, eftir hvør ætlanin er við ferðini í Føroyum, um tey eru í arbeidsørindum ella í feriu, og síðan í fleiri und- irbólkar. Býtið millum høv- uðsbólkarnar er soleiðis, at umleið 72% eru í feriu og 28% í arbeidsørindum. — Vid stødi i hesi kanning var ein langtidarætlan løgd í 1994, og vóru fólk millum 40 og 60 ár, sum hava ser- ligan áhuga fyri náttúru og mentan, og hava eina út- búgving og inntøku yvir miðal, vald, sum høvuds- málbólkur. Hesin bólkur er tann, sum kastar mest av sær til samfelagið. — At hava ein málbólk merkir, at Ferðaráðið nýtir størstu orku sína til at venda sær til hesi fólk, men rgkir stovnurin allar áhugabólkar. Ferðaráðið vendir sær í ar- beiði sínum til útlendsku sølulidini, sum selja ferðir til Føroyar. Kanningar Javnan verða kanningar gjørdar, har sølulidini verða spurd um dygdina á faldar- um, tænastum og samskifti við føroysku vinnuna og Ferðaráðið. Spurnarblød verða eisini latin ferðafólki, og verða hesir upplýsingar nýttir í marknadarføringini og menningini av Føroyum, sum ferðamannaland. — Í løtini verður t.d. ein marknaðarkanning gjørd, sum vísir støðuna á danska marknaðinum. Endamálið við kanningini er, m.a. at kanna hvørt høvudsb6lkur- in framvegis er hin sami ella ikki, men visa fyribilsúrs- litini at so er. 7,5 mió. krónur Viðvíkjandi spurninginum um hvussu krónutalið er funnið á fíggjarlógini, sigur landsstýrismaðurin, at end- amálið við jåttan Løgtings- ins uppá 7,5 mió. kr. til ferð- aráðið, er at menna og skipa ferðavinnuna í Føroyum, so vinnan gerst ein meira týð- andi táttur í búskapinum. Játtanin verður lutað sundur til hesi høvudsendamål: — Tað verða nýttar 930 tús. kr. til leiðslu og fyrisit- ing, herímillum eisini utt- anlandssamstarv. Til marknadarføring fara 3,2 mi6. kr., sum hevur til end- amáls at fáa ferðafólk til landið. Kunning Ferðaráð- sins virkar fyri at kunna um Føroyar og spjaða ferða- fólkið um landið, og verða 1,4 mió. kr. nýttar til enda- málið. Tað verða nýttar 1,8 mió. kr. til innanlendis menning, sum hevur til end- amáls at búgva landið til at taka ímóti ferðandi og fevn- ir, hetta um gkisferðavinn- ufeløgini (herundir kunn- ingarstovur), vørumenning og g6dskumenning. Neyvari tøl — Utlit eru fyri, at vit i fram- tidini fáa neyv tøl fyri bú- skaparliga tydning ferða- vinnunar. Hagstova Føroya er í år, sambært Arb6k fyri Føroyar 1998, farin undir at lysa tydning ferdavinnunar, - m. a. hvussu nógv fólk starvast í ferðavinnuni, hvussu stórur umsetningur- in er, og hvussu stór virðis- gkingin er av ferðavinnuni. — Ferðaráðið er eisini far- ið undir eitt samstarv við Bornholms Forskningscent- er, sum umframt búskapar- liga týdning ferðavinnunar skal lýsa einstøku málbólk- arnar neyvari, osfr. Við í samstarvinum verða Fróð- skaparsetur Føroya og Hag- stova Føroya, sigur Finn- bogi Arge f svarinum til Hedin Mortens 19 þ Lov om | í Danmark. æt pat pr far A st apa t 234 18 7 7 1844 LITI GISK Fa á f a een ty 3 fi pr (5301 fLøREer tk i £ TELs TEFLED sf FR £ - A + Viti rn er SE 1 f Here Hr FE Sjúklingar verða tryggjaðir Nú verður lættari hjá sjúklingum at fáa endurgjald, tá teir hava verið fyri læknafuski Í nógv á hevur tørvur ver- ið á eini trygging Ul sjúkl- ingar, sum eru feil-við- | gjørðir í føroyska sjúkra- húsverkinum. Nú hevur landsstýriskvinnan í al- menna- og heilsumålum, Helena Dam á Neystabø, lagt uppskot fram um ing”, soleiðis at henda eis- ini verður galdandi í Fø- royum. verandi stødan dag er tann sokallada culpa-åbygdin galdandi innan føroyska sjúkrahús- verkið. Tað vil siga, at sjúklingurin sjálvur skal prógva at ein feilur er hendur. Hetta er sera 6- heppið, av tí at tað er sera torført hjá sjúklinginum at prógva, at ein feilur er gjørdur, sígur Helena Dam å Neystabø. Soleiðis fer at vera Endamálið við nýggju lógini er at víðka um rætt- in hjá sjúklinginum til at fáa endurgjald, og at tryggja eina skjótari og lættari viðgerð enn nú. Endurgjaldsábyrgdin | umfatar allar skaðar av kanning, viðgerð elfa líknandi, sum sjúklingur- in kundi sloppið undan, annadhvørt við einum lækna við fleiri royndum ella størri vitan, ella við ðrum viðgerðarhættum. Eisini skaðar, hendir tólum ella órímiligar in- fektiónir av viðgerðini, fara at geva endurgjald í framtíðini um um Løgtingid velur at seta lógina í gildi í Føroyum. Donsk lóg Bæði endugjaldsåbyrgd og heilsuverkið eru fel- pe smál sambært heima- stýrislógini. Tí skulu egna feilir í tekniskum | klagur sendast til "Pati- | entforsikringsforeningen” Avgerðir -patientforsikr- kunnu kærast til ”Patient- skadeankenævnet”. Helena Dam å Neysta- bø sigur, at ein klaga so- statt fær eina holla við- gerð í skipanini, tí hon byggir á drúgvar royndir innan endurgjald til sjúk- língar. Eisnini sigur hon, * aft vildi Yerið sera dýr. at sett eina slíka skipan í verk í Føroyum, og fyri sitingin hevði verið í neyðuga stór. Harum- framt hevði tað verið trupuli, ai bygt upp ein líknandi serkunnierka økinum, sum í Daninark Eingin føroysk umbodan Ætlanin vid uppskotinum er at gera føroysku um- sitingina so einkla og lítið kostnaðarmikla sum gjør- ligt, stendur í uppskot:- num, tí skal einki førøyskt umboð síta í "Patientfor- síkringsforeningen" og ”Patientskadeankenævn- et”. Hetta hevåi kravt ov nógva arbeidsorku og har- afturat heyði tað verðið ov dýrt í ferðaútreiðslum, sigur Helena Dam á Neystabø. Sundhedsmin- isteriet metir at umboð úr Føroyum, kunnu vera við til stýrisfundir sum eyg- leiðarar, t d. eina ferð um ári. Tá endurgjaldskrav „verður sett til føroyska heilsuverkið, skulu før- - oysku myndugleikarnir | ast i gildi i Føroyum vid kongsligeri fyriskipan. Tó metir Tryggingarsam- bandið, at vit seinni eiga at gera eina serføroyska lóg um sjúlratrygging