mikudagur 7. januar 2004síða 5

8 Nr. 3 - 7. januar 2004 Nr. 3 - 7. januar 2004 9 Sjálvstýrisflokkurin góðar vónir til valið "Tann gongda leiðin" er herrópið hjá Sjálvstýrisflokkinum til komandi valið, og hon er at finna á miðjuni í føroyskum politikki LØGTINGSVAL Bartal Nolsøe Poulsen So kom eisini valskráin hjá Sjálvstýrisflokkinum út millum manna. – Sjálvstýr- isflokkurin lovar ikki gull og grønar skógir, men gev- ur eitt realistiskt boð uppá, hvussu Føroyar skulu skip- ast, segði Kári P. Højgaard millum annað á tíðinda- fundi týsmorgunin. Sjálv- stýrisflokkurin ætlar sær at leggja dent á at reka ein virknan vinnulívs-, um- hvørvis- og familjupolitikk. Gongda leiðin til sjálvstýri Í stuttum er ætlanin hjá Sjálvstýrisflokkinum á sjálvstýrisleið, at Føroyar skulu gerast sjálvbjargnar. Sambært teimum skal sjálvstýrisgongdin halda fram eftir tí sama leisti, sum Sjálvstýrisflokkurin hevur slóðað fyri. Føroya fólk skal einsamalt og endaliga taka avgerðina um tilknýti okkara til Dan- markar, og Sjálvstýris- flokkurin vil staðfesta føroyska sjálvsavgerðar- rættin í eini føroyskari grundlóg. Skulu Føroyar síðani loysa frá samveldin- um Danmark, skal Føroya fólk gera hetta av á eini fólkaatkvøðu. Kári P. Højgaard vildi á tíðindafundinum ikki vísa aftur, at Sjálvstýrisflokkur- in fór í eina samgongu, sum fór at sleppa yvirtøkulóg- ini, teir higartil hava arbeitt við í landsstýrinum. Dentur var tó lagdur á, at yvirtøkan av t.d. fólkakirkjuni skuldi fremjast, og at arbeiðast skuldi miðvíst fyri, at yvir- tøkur verða framdar, so hvørt fíggjarligir møguleik- ar verða fyri teimum. Fíggjarviðurskifti Sjálvstýrisflokkurin ætlar ikki at taka meira inn frá borgarunum enn hægst neyðugt. So mikið av skatti skal takast inn, sum skal til fyri at skapa eitt nútímans vælferðarsamfelag við líka- rætti, menning og virðing fyri einstaka menniskjan- um. Hóast hetta, so mugu skattur og avgjøld ikki forða fyri arbeiðs- og fram- leiðsluskapandi fyritaksemi hjá tí einstaka. Rationali- seringar skulu gerast sum við tíðini kunnu vera við til at lækka persónliga skattin. Sjálvstýrisflokkurin heldur fíggjarstøðuna hjá føroyska samfelagnum vera góða, hóast ein niðurgongd er at síggja í búskapinum. Føroyska vinnan er nærum skuldarfrí og føroyska sam- felagið hevur hópin av pen- ingi á bók uttanlanda, so flokkurin stúrir ikki fyri framtíðini. Vinnupolitikkur Sjálvstýrisflokkurin fer at virka fyri at betra karmar- nar hjá einum sjálvberandi føroyskum vinnulívi at fremja skynsama einskilj- ing av almennum fyritøk- um. Partur av vinnupolit- iska hugsan Sjálvstýris- floksins er, at: • Høvuðsvinnan má hava best hugsandi kor • Tilfeingið í havinum má røkjast við varsemi og skynsemi • Flokkurin vil tryggja ali- vinnuni betri karmar. • Peningur skal játtast til málrættaða gransking og menning av nýggjum vør- um og nýggjum marknað- um • Ferðavinnan skal mennast • Landbúnaðurin skal nýskipast. Fyri at tryggja alivinnuni betri karmar skal latast upp fyri betri atgongd til fígg- ing, eisini útlendskari, eins og møguleiki skal vera fyri at geva veð í aliloyvum. Tosað varð eisini um at fáa meira burturúr tí tilfeingi, vit hava, m.a. hátøkni-úr- dráttir úr fiski. Mentan og útbúgving Útbúgving er ein tann týdn- ingarmesta íløgan í okkara samfelag. Útbúgvingarav- talur skulu framhaldandi gerast við onnur lond, so vit kunnu leggja aftur at vitan, førleika og mentan úr øðr- um londum. Sjálvstýrsiflokkurin fer at virka fyri einum mentan- arpolitikki, sum fer at geva okkum fleiri mentanartil- boð og betri møguleika fyri mentanarligum virksemi. Eisini skulu umstøðurnar hjá fólka- og miðnámsskúl- unum betrast og styrkjast. Sjálvstýrisflokkurin fer at tryggja, at Fróðskaparsetrið og aðrir stovnar fáa mun- andi betri umstøður at granska og undirvísa. Náttúra Vit hava eina livandi jørð, og livikorini á jørðini eru grundarlagið fyri livikorum okkara. Dálka vit jørðina, dálka vit okkum sjálvi. Tí hevur Sjálvstýrisflokkurin sett sær fyri, at munandi meira skal gerast fyri at økja um fólksins tilvitan um umhvørvis- og náttúru- vernd. Tað skal vera lógar- krav, at tá ið størri verk- ætlanir verða framdar, so skulu haldgóðar ársmeting- ar gerast, áðrenn farið verð- ur til verka. Sjálvstýrisflokkurin ætlar at skipa náttúruumsiting við fakligum førleika, og orku- politikkurin eigur at byggja á orkukeldur, ið hava fyrilit fyri umhvørvinum. Flokk- urin vil økja um sól- og vindorkuframleiðslu í størst møguligan mun. Sjálvstýrisflokkurin hev- ur skipað einastu yvirtøk- una hetta valskeiðið, yvir- tøkuna av havumhvørvin- um, og hevur evnað til nýggja lóg at verja havum- hvørvið. Flokkurin fer at virka fyri, at Kyoto-sátt- málin fer at umfata Føroy- ar, so at útlátið av koltvíiltu verður minkað. Familjan Familjan er ein av horna- súlunum í føroyska samfel- agnum. Tí ynskir Sjálv- stýrisflokkurin at fáa ein virknan familjupolitikk settan á dagsskrá. Hann skal umfata: • Eftirløn til øll • Allir samfelagsbólkar skulu hava sømilig kor • Øll skulu hava rætt til ein bústað • Øll skulu hava møguleika fyri barnaansing • Fyribyrging og upplýsing um misnýtslu av rús- evnum Øll skulu hava eina eftirløn, sum er til at liva av. Flokk- urin ætlar at loysa eftirløn- arspurningin í samráð við vinnuna og sigur, at øll eiga at lata part av lønini til eftirløn. Flokkurin fer at virka fyri, at lutaíbúðir og aðrir alternativir bústaðarmøgu- leikar verða tøkir, og miðja verður eftir, at eldri fólk, ið ynskja at flyta í smærri bústað skulu hava møgu- leika til tess. Sjálvstýrisflokkurin vil hava fult innlit og opinleika í øll politisk og umsitingar- lig viðurskifti. Skal borgar- in hava álit á politisku skip- anini, mugu borgararnir og fjølmiðlarnir hava fult innlit í politisku fyrisiting- ina, og tí má lógin um alment innlit fáast at virka í verki. Kári P. Højgaard heldur, at Sjálvstýrisflokkurin sum tann einasti sosial-liberalistiski flokkurin í Føroyum hevur eina pragmatiska og realistiska valskrá Sjálvstýrisfólk ymisk á máli Valskráin hjá Sjálv- stýrisflokkinum er løgd fram. Sjálv framløgan var merkt av, at vítt er til veggja í flokkinum. Sjálvstýrisflokkurin var í fleiri førum rættiliga ógreiður um, hvat flokkurin stendur fyri í einstøk- um málum LØGTINGSVAL Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Postmaður, forsangari, koyrilærari, landsstýris- maður, fyrrverandi tjóð- veldismenn og búskapar- frøðingur. Valevnini hjá Sjálvstýrisflokkinum til løgtingsvalið mugu sigast at vera er ein góð blanding av bommum. Hvussu væl bommini fara smakka fáa vit at vita 20.januar. Veljarakanningarnar hava spátt flokkinum eitt hart valstríð, har stóra uppgávan verður at vinna sætið á tingi aftur. Komandi 14 dagarnar fara sjálvstýrisfólk kring landið at arbeiða miðvíst fyri, at næst elsti flokkur í Føroyum varðveitir ting- sessin. Uppskriftin til valstríðið varð løgd fram týsmorg- unin. Framløgan av val- skráini hjá Sjálvsstýris- flokkinum var heldur øðr- vísi skipað, enn framløg- urnar hjá hinum flokkunum hava verið. Sammett við undanfarnar framløgur, hevur tað í stór- an mun verið floksleiðarin, ið hava svarað spurningum frá fjølmiðlafólki, men undir framløguni hjá Sjálv- stýrisflokkurin, sluppu fleiri ymisk valevni fram at at svara spurningum. Hetta gav eina øðrvísi dynamikk, men var eisini við til at gera framløguna ørkymlandi. Dømi vóru um, at áskoðanin hjá floks- formanninum Kára P. Høj- gaard ikki var tann sama um hjá onkrum av val- evnunum. Nevnast kann eitt nú spurningurin um útlendska partin í alivinnuni, har nýggja valevni í Suður- streymi, Malan Johansen hevði eina greiða áskoðan, men floksformaðurin var heldur ógreiður um støðuna hjá flokkinum. Tað sama var galdandi viðvíkjandi spurninginum um yvirtøku- lógirnar, har ymiskar mein- ingar vóru um, hvussu skjótt skuldi farast fram. Sum sagt var ógreiði boðskapurin hjá Sjálv- stýrisflokkinum í einstøk- um málum ørkymlandi, tí undir eini framløgu av valskráini hjá flokkinum, hevði ein væntað, at flokk- urin hevði ein so greiðan boðskap sum gjørligt. Kittið Sjálvstýrisflokkurin verður ofta nevndur sum kittið í føroyskum politikki. Flokk- urin hevur verið í nógv flest samgongum eftir Heima- stýrislógina. Flokkurin er ein pragmatiskur miðflokk- ur, sum kann samstarva við allar flokkar. Leiklutin sum miðflokkur í politisku skip- anini hevur flokkurin ongar ætlanir um at sleppa. – Valið hesaferð fer ikki at snúgva seg um loysing ella samband, ei heldur høgra ella vinstra. Løg- tingsvalið verður eitt val um miðjuna, har vit eru at finna, sigur Kári P. Høj- gaard. Sjálvstýrisflokkurin vil eins og hinir flokkarnir ikki útihýsa nøkrum flokki, áðrenn valúrslitið fyriligg- ur. Kári P. Højgaard róð framundir, at Sjálvstýris- flokkurin fer í ta sam- gongu, har flokkurin fær mest burturúr· Formaður Sjálvstýrisfloksins var ikki samdur við uppáhaldini hjá Tjóðveldisflokkinum um, at Tjóðveldisflokkurin er lokomotivið á sjálvstýris- kós. – Vit eru noydd at hava eina sjálvstýriskós, har alt fólkið er aftanfyri. Sjálv- stýrisflokkurin stendur fyri einari realistiskari kós í sjálvstýrismálinum, og eg haldi, at vit kunnu kalla okkum lokomoti, sigur Karí P. Højgaard. Stuðulin tikin burtur Á tíðindafundinum týs- morgunin kom fram, at Sjálvstýrisflokkurin heldur ikki fer at stuðla Anfinni Kallsberg sum møguligum løgmansevni eftir valið 20.januar. Sjálvstýrisflokk- urin hevur annars havt eitt tætt samstarv við Fólka- flokkin seinastu árini, og eftir avdúkingarnar um løg- mann í bókini, Skjót jour- nalistin, var Sjálvstýris- flokkurin skjótur at stuðla løgmanni. Nú er kortini vent í holini. Flokkurin sigur, at av tí, at allir hinir flokkarnir ikki vilja hava Anfinn Kallsberg sum løgmans- evni, heldur flokkurin ikki, at tað er ráðiligt, at flokk- urin stuðlar honum. Lasse Klein legði afturat, at tað var ikki gamalt, at Sjálv- stýrisflokkurin peikaði á eitt ávist løgmansevni, áðr- enn valúrslitið fyri lá. Útlendingar í alivinnuni Sjálvstýrisflokkurin sigur í valskrá síni, at flokkurin vil virka fyri sjálvberandi før- oyskum vinnulívi. Víðvíkj- andi kreppuraktu alivinn- uni, heldur Sjálvstýris- flokkurin, at útlendingar skulu sleppa í størri mun fram at, enn teir gera í dag. Flokkurin heldur eisini, at fíggingarstovnarnir eiga at fáa pant í aliloyvunum. Hóast Sjálvstýrisflokkur- in tóktist vera nakað ógreiður um, hvussu stóran part útlendingar skulu sleppa at eiga í kreppuraktu alivinnuni, so vóru kortini røddir um, at útlendingar eiga sleppa at eiga 100% , um teir ynskja tað. Flokk- urin setti kortini sum treyt, at útlendingar binda seg til at brúka aliloyvini á før- oyskum firðum. Størri út- lendskur partur og møgu- leiki fyri panti í aliloyvum skal verða við til at fáa alivinnuna upp á føtur aftur. Gengransking Sjálvstýrisflokkurin sigur seg vilja hava kjakið um gengransking í Føroyum í ljósmála aftur. Sámal Petur í Grund sat seinast í nítár- unum sum landsstýrismað- ur fyri Sjálvstýrisflokkin í Almannamálum, og tá var møguleikin um gengransk- ing havdur á lofti. Sámal Petur ásannar, at talan er um viðkvæmar upplýsingar hjá fólki, men hann heldur ikki, at tað eigur at taka fleiri ár, áðrenn ein politisk semja verður gjørd á økinum. Sjálvstýrisflokkurin hevði eina heldur ógreiða framløgu av valskránni týsmorgunin. Vítt er til veggja í flokkinum, og tað kom greitt til sjóndar. Valevnini eru ymisk á máli um fleiri evni. Mynd: Jens K. Vang Reyða bók bíðar framvegis Reyða bók hjá danska søgufrøðinginum, Bent Jensen, er framvegis ikki latin løgmanni. Eftir ætlan skuldi frágreiðingin vera latin Anfinni Kalls- berg um árskiftið, men hon er so ikki komin fram enn. Hernaðarkanningin um kalda kríggið eystanfyri fer óivað at elva til drúgt kjak í Føroyum, og ikki minst um kanningin verð- ur løgd fram í valstríðn- um. Av Løgmansskriv- stovuni siga tey, at so skjótt kanningin verður latin løgmanni, verður hon almannakunngjørd. -páll C M Y K 9 8