fríggjadagur 9. januar 2004síða 12

22 Nr. 5 - 9. januar 2004 Nr. 5 - 9. januar 2004 23 Gott ár hjá partaeigarum Árið í fjør royndist væl hjá teimum, sum eiga partabrøv í feløgum, sum eru skrásett á virðisbrævamarknaðinum í Keypmannahavn. Københavns Fondsbørs sigur, at á nýggjárinum var virðið á partabrøvunum, sum eru skrásett har, 720 milli- ardir krónur. Fyri einum ári síðani var virðið 564 milli- ardir krónur, so hetta árið er tað vaksið heilar 156 milli- ardir krónur. Tað merkir, at partabrøvini á danska virðis- brævamarknaðinum vuksu meiri í virði enn partabrøvini í London og Rom og nakað tað sama sum partabrøvini á marknaðinum í New York. Hinvegin var vøksturin størri bæði í Stockholm og í Oslo. Partabrøv í Danske Bank vórðu tey best umtóktu á Københavns Fondsbørs í fjør. Síðani komu partabrøv í A.P. Møller og heilivágfyritøkuni Novo Nordisk. Handilin við partabrøvum í hesum trimum feløginum svaraði til 44 prosent av øllum partabrævahandlinum á Københavns Fondsbørs í fjør. Røkke fær stóra rokning Sambært norskum fjølmiðlum fer ES-nevndin seinni í hesum mánaðinum at krevja, at norska fyritøkan Aker Kværner skal endurrinda 860 milliónir norskar krónur, sum fyritøkan hevur fingið í stuðuli til skipasmiðjuna, sum felagið eigur í Týsklandi. Fyrr hevur ES sent norska felagnum eitt tilsvarandi krav upp á 560 milliónir krón- ur. ES-nevndin hevur seinastu trý árini kannað viðurskift- ini á skipasmiðjuni Warnow, sum Aker Kværner eigur. Hetta arbeiðið er nú um at vera liðugt, og niðurstøðan er sambært Aftenposten, at felagið skal rinda 860 milliónir krónur aftur. Kjell Inge Røkke eigur 49,9 prosent av Aker Kværner. Í fjør hevði hann stórar gjaldføristrupulleikar, og Aften- posten heldur, at kravið frá ES fer at gera tað trupult hjá Røkke at fáa nakað vinningsbýti frá fyritøkuni í ár, sjálvt um tað hevði komið honum sera væl við. Vandamikið veðurlag Verður ikki okkurt álvarssamt gjørt fyri at tálma tí so- kallaða vakstrarhúsárininum, kann ein fjórðingur av øll- um plantu- og djóralívi á landi útruddað innan 2050. Tað merkir, at meiri enn ein millión plantu- og djórasløg doyggja út. Tað er tann dapra niðurstøðan í einari frágreiðing, sum bretska tíðarritið Nature kunngjørdi í gjár. Sambært frá- greiðingini liggur tann størsti vandin í vakstrarhúsgassi frá ídnaðinum og bilunum, og tí er alneyðugt at menna nýggja tøkni, sum kann tálma skeivu gongdini. Chris Thomas, lívfrøðingur á lærda háskúlanum í Leeds, sigur við BBC, at útlátið frá ídnaðinum og bilunum kann elva til, at innan næsta aldarskiftið ferður hitin á Jørðini tann mesti í fleiri milliónir ár. Bretski veðurlagsserfrøðingurin John Lanchbery sigur við BBC, at soleiðis sum útlitini nú eru, verður tað trup- ult at forða fyri, at einstøk djóra- og plantusløg fara at doyggja út. ST hevur fyrr sagt, at veðurlagsbroytingar- nar hótta eisini fólk í milliardatali. Gamal kavbátur ein hóttan Bergens Tidende vil vera við, at ein týskur kavbátur, sum varð søktur uttan fyri Fedje í Vesturnoregi, er ein um- hvørvisbumba. Sambært blaðnum hava kanningar víst, at seta nógv kyksilvur er á botninum, har vrakið av kavbátinum ligg- ur. Hetta hevur fingið fólk at halda, at týski kavbáturin helst hevði kyksilvur umborð, tá hann varð søktur. Skjalakanningar hava bent á, at kavbáturin hevði meiri enn 1800 fløskur ella kassar við kyksilvuri. Vanliga vóru 36 kilo í hvørjum kassa, og eru hesi tølini røtt, hevði »U864« ikki minni enn 66 tons av kyksilvuri umborð, tá ein enskur oyðari søkti hann uttan fyri Fedje í februar í 1945. Sjónbandsupptøkur av vrakinum hava víst, at tað er í hampiliga góðum standi enn, men spurningurin er, hvussu leingi tað fer at halda sær, skrivar Bergens Tid- ende. UTTAN ÚR HEIMI Amerikanskir vápna- eftirlitsmenn, sum hava leitað eftir hóp- oyðingarvápnum í Irak, eru farnir heim- aftur. Teir funnu einki. Hópoyðingar- vápnini vóru bara til á pappírinum VÁPNALEITING Árni Joensen fartekst@mail.dk Í fleiri mánaðir hava ameri- kanskir vápnaeftirlitsmenn leitað í Irak eftir teimum hópoyðingarvápnunum, sum landið bleiv sagt at hava. Men teir hava einki funnið. Nú er komið fram, at 400 vápnaeftirlitsmenn eru farnir aftur til USA, og sambært keldum hjá blað- num The New York Times ber tað boð um, at stjórnin í Washington hevur slept vónunum um at finna nøk- ur slík vápn. Júst vandin fyri teimum iraksku lívfrøðiligu og evnafrøðiligu vápnunum var sambært Hvítu Hús- unum meginorsøkin til at fara í kríggj við Irak í mars í fjør. Alment siga myndugleik- arnir, at teir leita framvegis. Keldurnar hjá The New York Times siga, at ameri- kanarar og bretar hava lagt hald á ein hóp av irakskum skjølum, sum kanska kunnu vísa, at Irak hevði hópoyðingarvápn, men hesum ivast amerikanskir politikarar í, skrivar blaðið. Bara á pappírinum Eitt annað amerikanskt blað, The Washington Post, skrivaði í gjár, at Irak bleiv ongantíð ført fyri at gera hópoyðingarvápn aftan á Flógvakríggið í 1991. – Rætt er tað, at Irak hevði loyniliga vápna- gransking, og at leiðararnir droymdu um at gera hóp- oyðingarvápn, men tað er einki, sum bendir á, at Washington og London søgdu satt, tá teir vildu vera við, at Irak hevði fjalt gomul hópoyðingarvápn og hevði ætlanir um at gera nýggj, skrivaði blaðið. The Washington Post vísir eis- ini á, at sambært amerikan- arum og bretum vóru irakar í ferð við at gera eina langt- berandi rakett, men heldur ikki tað var rætt. Leiðandi menn í fyrrver- andi iraksku umsitingini hava greitt frá, at tey umfat- andi tiltøkini ímóti land- inum gjørdu tað ómøguligt at framleiða evnafrøðilig og lívfrøðilig hópoyðingar- vápn. Niðurstøðan hjá The Washington Post er, at hóp- oyðingarvápnini vóru bara til á pappírinum hjá stjórn- unum í USA og Bretlandi. David Kay, sum hevur stað- ið á odda fyri amerikonsku vápnaeftirlitsmonnunum í Irak, vil ikki siga nakað um málið, men nakrir av monn- um hansara siga við The Washington Post, at tey umrøddu hópoyðingarvápn- ini eru neyvan at finna í Irak. Irak hevði eingi hópoyðingarvápn Tey iraksku hópoyðingarvápnini vóru bara til á pappírinum hjá Bush og Blair og stjórnum teirra, skrivar The Washington Post Ein 57 ára gamal maður er funnin á lívi eftir at hava ligið 13 dagar undir húsa- leivdunum í iranska býnum Bam JARÐSKJÁLVTI Árni Joensen fartekst@mail.dk Maðurin varð funnin fyrra- kvøldið, sigur almenna iranska útvarpið. Tað vóru bjargingarmenn, sum komu fram á mannin, ið alt fyri eitt varð fluttur á eitt sjúkrahús. Seinasta leygardag varð ein 90 ára gomul kvinna funnin í Bam. Tá søgdu bjargingarlið, at tað var eitt undur, at hon framvegis var á lívi. Iransku myndugleikarnir siga, at jarðskjálvtin í Bam kravdi umleið 30.000 mannalív. Lá 13 dagar undir húsaleivdunum Í heyst kom út blaðið, Ættartræið, sum felagið, Ættarbandið gevur út. Formaður í Ættarbandinum er Maria Jacobsen, sum eisini er formaður í Fornminnisfelagnum á Glyvrum ÚTGÁVA Anna Joensen Praktiknæmingur Ættartræið er eitt vakurt blað við nógvum góðum og gomlum myndum, sum fleiri ikki hava verið á prenti áður. Á forsíðuni er mynd av grønum træi, sum hóskar væl til navnið á blaðnum, Ættartræið. Í oddagreinini í blaðnum verður sagt undir yvir- skriftini, "Á gomlum gøt- um…": "Tosað hevur verið um at fingið eitt blað út hesi seinastu árini. Nú er blaðið so her, og vóna vit, at fólk fer at taka undir við útgáv- uni. Innihaldið er sum vera man siðsøguligt, og vit royna at traðka á gamlar gøtur, so tær ikki skulu grógva til. Ein fittur partur av fólk- inum hevur áhuga fyri ættargransking, og kenna vit okkum altíð væl stuðl- að, tá ið vit hava okkurt til- tak. Seinasta tiltak hjá okkum var norðuri á Viðareiði, har Jógvan Joensen, bóndi á Trøllanesi, helt ein sera áhugaverdan fyrilestur um ættarbond í Norðoyggjum. Vit hava nógv at læra av slíkum monnum, sum hava goymt søguna so væl, at teir uttan at blunka kunna svara teimum spurningum, sum vórðu settir. Tað var ein sera góður fundur á Viðareiði, og heilt fitt av fólki var komið saman – og blíðskapurin var óførur. Hetta tiltak fer at eggja okkum til at hava al- mennar fundir aðra- staðni í landinum". Í nevndini í Ættarband- inum sita: Maria Ja- cobsen, formaður, Glyvr- ar, Elin Midjord, næst- formaður, Tórshavn, Katrin Mørkøre, kassa- meistari, Eiði, Jóna Lindenskov, skrivari, Tórs- havn og Andras Joensen, nevndarlimur, Tórshavn. Tiltakslimir eru: Conny À. Jacobsen, Tórshavn og Arnbjørn Jacobsen, Glyvr- ar. Granskoðari felagsins er Kári Thorssteinson, Sølda- fjørður. Stuðlað útgávuni hevur Mentunargrunnurin. Snotuliga blaðið Keraldið, sum Forn- minnisfelagið á Glyvrum gevur út, kom út stutt fyri jól, hesaferð í fleiri eintøkum enn áður ÚTGÁVA Anna Joensen praktiknæmingur Stutt fyri jól kom blaðið, Keraldið, sum Fornminnis- felagið á Glyvrum gevur út. Blaðið, sum hesaferð kom út, er tað áttanda í røðini. Keraldið hevur áður verið prentað í 1000 eintøkum, men blaðið hesaferð er prentað í 1200 eintøkum. Maria Jacobsen, sum er formaður í Fornminnis- felagnum á Glyvrum, sigur, at blaðið verður selt í bókabúðunum – í fyrsta lagi í Eysturoynni, men eisini í Havn og Klaksvík. - Í Runavíkar kommunu fer sølan eisini fram frá hurð til hurð. Hon sigur, at saman við stuðlinum frá Mentunar- grunninum, lýsingum og sølu hongur Keraldið sam- an fíggjarliga. - Onkuntíð hevur verið eitt ávíst avlop, sigur Maria Jacobsen. Í oddagreinini í seinasta blaðnum, sigur hon undir yvirskriftini, "Forvitnis- ligt": "Nú aftur eitt ár er farið í tíðarinnar hav, eru vit aftur við einum nýggjum Ker- aldi. Við tað, at tað jóla- aftan í ár eru 130 ár liðin, síðan fyrstu hjúnini settu búgv í Rituvík, hava vit eina grein um hesu røsku fólk, sum brutu upp úr nýggjum. Eisini eru greinar um Ùtistovu og Háldanstoft á Toftum og Byrgisættina í Søldafirði. Hetta eru ættar- søgur við nógvum nøvnum og árstølum, men aðrar greinar eru eisini, so sum ein ferð við "Finsen" úr Grønlandi, um rutukoyring og sigling við Skálafjørðin, um fjallgongu í Søldafirði og um konur í Lamba um- framt aðrar greinar. Vón- andi fara fólk at ogna sær blaðið og hugna við tí". At enda takkar Maria Jacobsen vegna Fornminn- isfelagið øllum, sum hava stuðlað blaðnum og ynskir øllum eitt av Harranum signað nýttár. Í nevndini í Fornminnis- felagnum á Glyvrum eru: Maria Jacobsen, Karin Kastalag, Jónsvein Knud- sen, Janus Jensen, Hans Jacob Lamhauge og Sámal Petur í Grund. Lagt blaðið til rættis hava Maria Jacobsen og Karin Kastalag. Arnbjørn Jacobsen hevur sett Keraldið upp, og prentað hevur Estra í Gøtu. Ættarbandið gevur út Ættartræið Keraldið prentað í fleiri eintøkum Forsíðan av blaðnum, Ættartræið, er vøkur. Í blaðnum eru nógvar og góðar, gamlar myndir Soleiðis sær forsíðan á Keraldinum, nr. 8 út. Útgevari av blaðnum er Fornminnisfelagið á Glyvrum. C M Y K 23 22