leygardagur 10. januar 2004síða 5

8 Nr. 6 - 10. januar 2004 Nr. 6 - 10. januar 2004 9 Familjupolitkkurin fær mest pláss í valskránni hjá Miðflokkinum, sum avskrivar verandi ætlaða yvirtøkuleistin og hevur fleiri viðkvom og serstøk evni á skránni LØGTINGSVAL Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Miðflokkurin hevur al- mannakunngjørt sína val- skrá, og mesta plássið í val- skránni fáa hjartamálini hjá flokkinum - familju- og trivnaðarmál. Valskráin minnir um hana frá 2002. Miðflokkur- in tekur eisini støðu til kynsvillingar, sum flokkur- in kallar tey samkyndu. Flokkurin nevnir bert í stuttum fullveldi og sjálv- stýri. Flokkurin vil hava eina fíggjarliga avkláring við danir viðvíkjandi Nato- støðini. Miðflokkurin hel- dur ikki, at verandi yvir- tøkuætlan kann nýtast. Vit hyggja í hesari grein- ini eftir punktunum í val- skránni hjá Miðflokkinum. Familjan Eitt greitt hjartamál hjá flokkinum, ið leggur størsta dentin á álit til Gud, er familju- og trivnaðarpolit- ikkur. Bill Justinussen og Miðflokkurin hava í sein- astu samgonguni havt m.a. hesi mál um hendi, og flokkurin ætlar at slóða fyri broytingum á hesum økj- um. Sagt verður m.a.: • Ansingarstuðul fylgja barninum. Avsláttur fyri fleiri børn á dagstovnum, max. gjald ásetast. Bars- ilslógin útbyggjast stig- víst til farloyvi í eitt ár við løn. • Ásetingar um heilsugott umhvørvi á stovnum og skúlum. • Mjólkastuðulin hækkast aftur. • Rentustuðulin endur- skoðast, fortreytir fyri lántøku ikki broytast. Harumframt sigur flokkur- in, at vegleiðing eigur at vera latin teimum, sum gerast hjún. Flokkurin vil eisini hava eina lóg um Viðurskiftini á leigumarkn- aðinum. Miðflokkurin fer til val við kendu slagorðunum eitt samfelag fyri øll - grundað á kristnu virðini. Etikkur Fremst í valskránni hjá Miðflokkinum verða tey etisku málini tikin fram. Flokkurin hevur kanska verið mest kendur fyri sína eyðkentu og heldur um- stríddu sjónarmið til mál sum fosturtøku og sam- kynd, sum Miðflokkurin kallar fyri kynsvillingar. - Veita óføddu børnunum somu rættartrygd sum øll onnur njóta, og lógargrund- arlagið at tryggja fostrum atgongd til lívið má útveg- ast, sigur valskráin hjá Miðflokkinum um fostur- tøku. Jenis av Rana sigur, at við seinasta val var evni viðvíkjandi kynsvillum ikki so nógv frammi sum tað er nú, og flokkurin hevur tí sett teirra støðu greitt í val- skránna viðvíkjandi teim- um kynsvillu. - Vit siga púra greitt nei til serviðgerð til kynsvill. Vit vilja hjálpa teimum kynsvillu, og tað skal vera uppgávan hjá tí almenna at skipa fyri hesum. At hava tilboð um hjálpt móti hesari sjúku, sum tey kynsvillu hava, ljóðar greiði boðskapurin frá Bill Justinussen. - Flokkurin eggjar eisini til, at gera lógargrundarlag fyri einrøktan, t.e. klóning. - Týdningarmikið at flokk- ar hava eina støðu í hesum grundleggjandi málum, sigur Miðflokkurin. Vinnan Viðvíkjandi einskiljing heldur Miðflokkurin at hvør fyritøka má metast fyri seg. Flokkurin skrivar í valskránni soleiðis um vinnuna: • Karmarnir fyri vinnulív- inum skulu miðja eftir at geva vinnuni kappingar- føri. • Farandi og komandi ætt- arlið eiga eisini rætt til møguligt oljuríkidømi. • Øll gransking verður samskipað og ment. Flokkurin hevur eitt kon- kret dømi um ein vinnu- grunn. - Endamál grunsins er at veita heildarloysnir til vinnulívsgreinar í kreppu undir serligum treytum. Vinnan eigur og stýrir grunninum - leyst av polit- iskari ávirkan, sigur Mið- flokkurin, sum heldur at grunnurin kann fíggjast við at leggja ein 5% skatt á yvirskoti hjá feløgum. Eisini á vinnuøkinum vísir flokkurin nakrar ørð- vísi raðfestingar enn flest aðrir flokkar. Flokkurin leggur dent á trivnaðar- og heilsuviðurskifti hjá sjó- monnum fyrst og fremst. Sagt verður: • Ríkidømi havsins er gáva Skaparans til allar føroy- ingar. • Trivnaðar- og heilsuvið- urskiftini hjá sjómonnum nær og fjar skulu skipast í trygga legu. • Loyvisviðurskifti broyt- ast: • Forða spekulatión við loyvum • Fella aftur til landið Flokkurin er fyri, at fígg- ingarstovnar kunnu fáa veð og møguleika at trína inn í alirættindini. Brúksskylda skal ásetast til aliloyvini. Annars - fellur loyvið aftur til landið og forðast skal fyri spekulatión við ali- loyvum. Skattaásetingarnar fyri alifyritøkur skulu eisini broytast. Farast skal eisini í holt við at betra heilsustøð- una hjá alilaksinum. - Søkja loyvi frá ES at koppseta laksin móti ILA virus sum skjótast. Sjúku- fyribyrging og niðurberj- ingar ætlanir viðv. ILA fara saman við koppseting at betra um heilsustøðuna - ikki minst hugtakið »ein fjørður - ein árgangur«, sigur Miðflokkurin í val- skránni hjá sær. Skattur og avgjøld Miðflokkurin vil gera tað til ein greiðan fyrimun - eisini skattaligan - at vera giftur. -Tað skal ikki vera tað øvugta, sigur Bill Justinus- sen. Flokkurin sigur í val- skránni: • Fyrimunur at vera gift(ur). • Hjúnarbandsvinarligar og familjuverjandi. • Skattafrælsi fyri gávur til vælgerandi endamál. • Endurskoðan av MVG lógini. Almanna- og heilsuøki Miðflokkurin hevur nógv upp á hjarta, tá tað kemur til almanna- og heilsuøki. Børnini fylla nógv hjá Mið- flokkinum. - Heilsugott, rús- og roykfrítt umhvørvi, trivnað og góðan bústað, nøktandi almenn tilboð fyri børn við serligum tørvi og Lógar- tryggjaða barnavernd skriv- ar Miðflokkurin millum annað í valskránni viðvíkj- andi børnum og ungum. Flokkurin vil hava størri trygd til tann einstaka á al- mannaøkinum. Stórur dent- ur skal eisini leggjast á fyri- byrging. Flokkurin sigur soleiðis undir yvirskriftini fyribyrging: • Broytan av rúsdrekkalóg- ini, promillumarkið lækkast. • Fyrimynd hins almenna viðvíkjandi rúsfríum móttøkum og veitslum. • Filmseftirlitið umskipast til nútíðartørv. • Royking á almennum støðum ikki loyvd. Miðflokkurin heldur, at nógv av tí, sum tað al- menna stendur fyri til dag- liga, viðvíkjandi skeinkjan av rúsdrekka til móttøkur og annað, ikki hóskar seg og ikki er ein partur av okk- ara føroysku mentan. À heilsuøkinum fer flokkurin til val millum annað við teirri ætlan at seta í verk lógir um skúla- læknaskipan, ílegugrans- king, tubbaksnýtslu, dop- ing, visitatiónsnevnd og psykiatri. Ein fólkaheilsupolitikkur skal eisini orðast, heldur Miðflokkurin. Hesin polit- ikkur skal seta greið mál fyri roykivanar, drekkivan- ar, matvanar og rørsluvanar. Flokkurin nevnir eisini sál- arsjúk í valskránni. Flokk- urin heldur, at tey sálar- sjúku skulu hava munandi betri umstøður, m.a. egnan bústað. Sum heild leggur flokk- urin stóran dent á kristnu virðini, og hetta skal síggj- ast aftur í flest øllum støð- um í samfelagnum - ikki minst innan skúlagátt. Miðflokkurin eigur í løt- uni ein tingmann, Jenis av Rana, og ein landsstýris- mann, Bill Justinussen. À atkvøðuseðlinum kallast Miðflokkurin listi H. Familjan fremst hjá Miðflokkinum Miðflokkurin leggur dent á familju- og trivnaðarmál í valskránni til løgtignsvalið 20. januar. Kristnu virðini eyðkenna í stóran mun valskránna. Rætturin hjá ófødda barninum er ikki heilt óvæntað partur av valskránni Mynd: Jens Kristian Vang. Miðflokkurin vil rudda upp í mentanini Miðflokkurin vil hava eina øðrvísi raðfest- ing í føroyska samfel- agnum. Flokkurin heldur, at nógvar óneyðugar játtanir eru til mentanarøkið. Miðflokkurin mælir til, at 69 mio. krónur verða strikaðar av játtanini til menta- mál. Tær 69 mió. krónurnar skulu nýtast til onnur meira átrokandi mál í før- oyska samfelagnum LØGTINGSVAL Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Miðflokkurin rættar peiki- fingurin ímóti føroysku mentanini. Flokkurin held- ur, at alt ov stórar og óneyð- ugar útreiðslur fara til før- oyskt mentanarlív. Mið- flokkurin ynskir eina øðr- vísi raðfesting, har partar av játtanini til mentanina fara til onnur meira átrok- andi endamál. – Mentan eigur ikki at vera ein útreiðsla fyri før- oyska samfelagið, sigur ein avgjørdur Bill Justinussen Miðflokkurin hevur hugt at játtanin til Mentamál á seinastu fíggjarlóg, og flokkurin er á einum máli um, at 69 mio. av játtanini eru óneyðugar útreiðslur. Bill Justinussen legði fram ein langan lista yvir øki umdir mentamálum, sum eftir hansara tykki ikki eiga at vera á fíggjarlógini. Millum hesi øki kunnu nevnasta Tjóðpallur Før- oya, gransking og útgerð til SVF. Miðflokkurin er eitt serfyribrigdi í føroyskum politikki, tí aðalmálini hjá flokkinum víkja frá málun- um hjá øðrum flokkum. Við uppruddingini í før- oyska mentanarlívinum, staðfestir flokkurin enn einaferð sína støðu sum serfyribrigdi í føroyskum politikki. Heilsumálaráðið varðveitast – Tú skalt verða 120% sikkur í, at um Miðflokkur- in kemur í eina samgongu, so verður Heilsumálaráðið varðveitt, sigur Jenis av Rana. Miðflokkurin hevur tað sum eitt ófrávíkiligt krav til eitt møguligt samgonga- samstarv, at Heilsumála- ráðið verður varðveitt. Miðflokkurin hevur heilsu- mál sum eitt aðalmál hjá flokkinum, og flokkurin hevur eisini varða av økinum farna samgongu- skeið. Javnaðarflokkurin hevur í valskrá síni eitt ítøkiligt uppskot um, at talið av ráðum skal lækka niður í seks. Javnaðarflokkurin mælir til, at eitt nú heilsu- og almannaráðið verða løgd saman aftur. Tvíheldur Javnaðarflokkurin um hesa ætlan, kann flokkurin ikki vænta eitt samstarv við Miðflokkin, tí Heilsumála- ráðið er eitt ófrávíkiligt krav. Fleiri av hinum flokkar hava undir valstríðnum eisini róð framundir, at aðalráðini eiga at fækka í tali. Miðflokkurin tekur undir við hesum, og Miðflokkin mælir til. at Oljumálaráðið undir Vinnumálaráðið og Løgmálaráðið undir Løgmansskrivstovuna. Miðflokkurin mælir eisini til , at Almannaráðið í framtíðini verður lagt undir Heilsumálaráðið. Í tráð við, at fleiri og fleiri øki undir Almannaráðnum verða í løgd út á kommunurnar, heldur Miðflokkurin, at Almannaráðið kann koma undir Heilsumálaráðið. Til avvenjing Miðflokkurin hevur sein- astu tvey árini gjørt tey etisku málini til eitt vøru- merki hjá flokkinum í før- oyskum politikki. Mál sum fosturtøka, samkynd, porn- grafi og rúsdrekka hava seinasta valskeiðið verið dúgliga viðgjørd. Flokkurin hevur eisini í valskránni eina greiða ætlan við teimum samkyndu ella kynsvillu, sum Miðflokk- urin nevnir tey. Flokkurin vil veitá teimum samkyndu hjálp og flokkurin ætlar at stremba eftir, at føroyska samfelag- ið tekur eina hond í arbeið- inum. Jenis av Rana mælir til at tey samkyndu fara til sonevndar avvenjingar, har tey fáa møguleika at verða grødd frá sínu sjúku. Formaðurin hjá Mið- flokkinum er ikki bangin fyri ikki at finna eina breiða politiska semju á hesum økinum, tí hann kennir á sær, at hinir flokk- arnir stuðla Miðflokkinum á hesum økinum. Jenis helt fyri, at tað er einamest í Havn, at kjakast verður um støðuna hjá teimum sam- kyndu í føroyska sam- felagnum. Ikki óvæntað vil Mið- flokkurin ikki geva teimum samkyndu nakrar serlógir, ti flokkurin metir at øll skulu vera líka fyri lógini. Hann helt, at kjakio um tey samkyndu í føroyska sam- felagnum fyrst og fremst er kyknað, tí at føroyskir úti- setar eru fluttir heimaftur úr londum, har mentanina er heilt øðrvísi enn í før- oyska samfelagnum. – Hyggja vit eftir hagtøl- unum yvir sjálvmorð og misnýtslu kring heimin, so vísir tað seg at hesin sam- felagsbólkur er ovast í hagtølunum, og tað má merkja at tey ikki hava tað gott, heldur Jenis av Rana. Jenis av Rana heldur, at tey samkyndu skulu hava hjálp. Hann óttast ikki fyri at finna eina breiða politiska semju á hesum økinum Mynd: Jens Kristian Vang C M Y K 9 8