týsdagur 13. januar 2004síða 20

38 Nr. 7 - 13. januar 2004 Nr. 7 - 13. januar 2004 39 VALGREINAR Ber til at ala rekfisk? Bjarti Thomsen valevni sambands- flokksins í Suðurstreymi Rekfiskur verður møgu- liga nýggjur alifiskur í Europa. Føroyingar kunnu verða við, tí vit hava vitan um hendan fiskin. Rekfiskur (á enskum: wreckfish) er fiskaslag, sum livir víða um í Atlantshavi. Í okkara havøki fæst hann sjáldan, men longur suðuri eru størri nøgdir. Føroysk skip á royndarveiðu við Asorurnar hava rakt við gýtandi rekfisk. Rekfiskur veksur skjótt tey fyrstu árini, um 1,5-2 kg hvørt ár. Á fiskamarknaðinum sunn- an fyri er hann ein tann dýrast fiskurin og verður seldur fyri um 100 kr/kg. Rekfiskur er eisini ró- ligur fiskur og so ‘sel- skabiligur’, at hann etur úr hondunum á frosk- manni. Tí er væl hugs- andi, at hann kann trívast serliga væl í einum aliringi. Í blaðnum Fish Farm- ing International august 2003 verður sagt frá, at á royndarstovu í Fraklandi er eydnast at fáa egg (rognkorn) úr rekfiski gitin. Hetta er eitt stig á leiðini til at nýta rekfisk sum alifisk. Hóast føroyska ali- vinnan í løtuni liggur í andaleypi er neyðugt at hyggja frameftir. Tað er væl hugsandi, at rekfisk- ur kann gerast eitt gott íkast í framtíðar alivinnu í Føroyum. Í politikki ræður um at fylgja við og duga at seta ymiska vitan saman til eina heild. Hetta krevur hugflog, men úrslitið er, at nýggir møguleikar kunnu stinga seg upp. Undirritaði bjóðar seg fram at skipa so fyri, at nýggir møguleikar verða troyttir til gagns fyri før- oyska samfelagið. Tann 20. januar hevur tú møguleika at stuðla mær við hesi ætlan. Sí meira á www.samband.fo. Borgarligur politikkur er trygdin Heðin Zachariasen Løgtingsmaður og valevni fyri Fólkaflokkin Í Føroyum eigur tað al- menna 68% av øllum partabrøvum í føroysku fyritøkunum.Hetta er alt ov stórur partur av før- oyska vinnulívinum. Vit eiga at skipa soleiðis fyri, at fáa selt tær almennu fyritøkurnar. Vit mugu føra meiri borgarligan politikk, tí tað vita øll, at skulu vit hava eitt sam- felag, sum skal hava eitt sunt vinnulív, mugu tær borgarligu kreftirnar koma framat, fyri at trivnaður skal verða her á Føroya landi. Vit eiga og mugu fáa ført borgar- ligan politikk eftir valið, fyri at hava eitt gott vinnulív, sum eisini er trygdin fyri einum góð- um heilsuverki, einum góðum skúlaverki og øll- um tí, sum hoyrir til eitt nútíðar vælferðarsamfe- lag.. Vit eiga at lata meira útlendskan kapital koma inn í landið, fyri at fáa tann prís fyri okkara almennu fyritøkur, sum hesar veruliga eru verdar. Vit eiga eisini at broyta markið fyri útlendska ognarpartinum í føroysk- um fyritøkum. Markið má hækkast, um útlend- ingar skulu fáa áhuga fyri at keypa part av okk- ara fyritøkum. Sølan av almennum fyritøkum eigur at brúkast til at gjalda okkara uttanlands- skuld við. Tá skuldin er goldin, verða umleið 350 mió kr meiri eftir pr ár at reka okkara samfelag við. Vit skulu fyrst vinna okkum fíggjarligt frælsi og við tí politiskt frælsi. Ábyrd, Álit og Áræði. X við lista A Karsten Hansen valevni Tjóðveldisfloksins í Norðoyggjum Sambandsflokkurin hevur boðað frá, at hann vil lækka skattin á "eykaarbeiði" niður á 40%. Tað merkir í stuttum, at skatturin av tí seinast tjentu krónini skal niður á 40% fyri allar inn- tøkubólkar. Sambandsflokkurin vil ikki út við, hvussu nógv hetta kostar, og hvussu tað skal fíggjast. Men sum fíggjarmála- ráðharri gjøgnum seks ár, havi eg gjørt eina útrokn- ing, sum eg tori at standa fult inni fyri. Hetta fer at kosta í minsta lagi 328 milliónir krónur! Og uppskotið hjá sam- bandsflokkinum fer bert at gagna teimum ríkastu. Tað vera teir høgu inntøku- bólkarnir, sum fáa allan hendan ágóðan. Eitt vanligt verkafólk fer ikki at fáa ágóða av einum slíkum uppskoti. Sjálvur havi eg miðvíst arbeitt fyri at lækka skattin á arbeiði fyri tey lág- og miðalløntu. Vit hava sein- astu 6 árini lækkað skattin munandi hjá eini vanligari verkamannainntøku. Tí haldi eg tað vera ábyrgdarleyst at koma við einum valagni, sum skal lokka vanlig fólk at at- kvøða fyri tær, men har tú gloymir at siga frá, at uppskotið fer at kosta oman fyri 300 milliónir krónur. Og har tú gloymir at for- telja, at hetta er tað mest asosiala skattauppskotið, sum enn hevur sæð dagsins ljós. Skattapolitikkur er í stór- an mun ein spurningur um at býta byrðarnar javnt og rættvíst. Og at hava eitt samfelag, har tær breiðastu herðarnar bera meira enn tær smalru. Uttan mun til, hvør roknar uppá uppskotið hjá sambandsflokkinum, so kann tað í hvussu er stað- festast, at pengarnir fara beinleiðis til tey, ið hava hægri inntøkur. Tí spurninginum kann Sambandsflokkurin ikki renna undan við at vísa til loyniligar útrokningar. Hinir flokkarnir og fjøl- miðlarnir eiga at kunna krevja eitt svar uppá hetta frá Sambandsflokkinum. Kári Mortensen valevni Javnaðarfloksins í Suðurstreymoy Miðnámsútbúgving skal vera almennandi og lestrar- fyrireikandi. Galdandi skipan við studentaskúla/ HF-skeiði, handilskúla og tekniskum skúlum er góð, og tað er skilagott at menna hesar skúlar hvønn sær, bæði við atliti til okkara egna samfelag og til um- heimin. So hvørt, sum tørvur er á nýggjum læruøkjum ber væl til sum higartil at stovna nýggj fak á verðandi skúlum. Ein miðnámsútbúgving kostar í bókum og aðrari neyðugari útgerð til frálær- una einar 8.000 kr. Hetta er munandi upp- hædd hjá nógvum næm- ingum. Javnaðarflokkurin hevur sum mál, at næm- ingarnir skulu fáa ókeypis frálærutilfar. Saman við útbúgvingar- stuðlinum skal hetta javn- stilla næmingar, gera tørvin á frítíðararbeiði minni og geva næmingum meiri tíð til fyrireiking og til at røkja møgulig frítíðaráhugamál. Frálæruhættirnir broytast skjótt í hesum døgum. Teldutøknin, hugtakið "ábyrgd av egnari læring" og onnur individualisering ger tørvin á persónligari vegleiðing og stuðli sen- tralan á miðnámsskúlun- um. Tilboð um lestrarveg- leiðing og persónliga veg- leiðing/stuðul skulu tí vera góð og tørvur er eisini á at fáa sálarfrøðing knýttan fast at miðnámsskúlunum. Miðnámsskúlarnir, sum allir aðrir almennir stovnar, hava nú í nógv ár stríðst við trongar játtanir. Av játtanini fara eini 90 % til lønir, meðan 10 % eru til rakstur. Tá ið lønarútreiðslurnar eru fastar merkir ein nið- urskurður í játtanini til ein stovn, at bert rakstrar- og viðlíkahaldsupphæddin verður skerd. Hetta rakar sum vituligt er hart. Sigast kann, at ein lut- falsliga lítil sparing hevur eina stóra negativa ávirkan. Heldur eigur nóg mikið av peningi at setast av til rakstur og viðlíkahald. Leiðsla og starvsfólk kunnu tá nýta sín ser- kunnleika og skapandi evni til góða frálæru og trivna. Á henda hátt fær alt sam- felagið nógv meiri burtur- úr: Vel Javnaðarflokkin - nakað fyri C. Jakob Holm valevni Sambandsfloksins í suðurstreymi Vit mugu ikki gloyma tey eldru í samfelagnum. Tað er jú tey sum hava lagt lunnar okkara vælferðar- samfelag, sum fullveldi- ssamgongan er við at for- koma okkum. Tey gomlu í samfelag- num skulu ikke føla, at tey eru ein byrða í samfelag- num, ella eru til ampa. Nei tey skulu føla at tað eisini er pláss fyri teimun. Sambandsflokkurin vil framhaldandi arbeiða fram ímóti, at tryggja rættindini og vælferðina hjá pension- istum okkara, tí vit meina at ríkisfelagsskapurin skap- ar tryggleika og møgu- leikar til gagns fyri Føroya fólk eldri sum yngri. 1. Heimarøktin skal virka betri t.v.s., fyri at nøkta tørvin má samstarvið millum land og komm- unur virka betri. 2. Tey skulu hava loyri til at velja, um tey hava hug at arbeiða aftaná tey eru fylt 67 ár, uttan at hetta rakar pensiónina. Við at vera í ríkisfelags- skapinum, fáa vit eina betri trygd, størri framburð og ikke minst betri vælferð. Farið á val og seti x við lista B. Gott val Sambandsflokkurin vil lata 328 milliónir til tær høgu inntøkurnar Góðar miðnámsútbúgvingar Ókeypis frálærutilfar Tit skulu ikki vera gloymd VALGREINAR Ein nýggjur vinnara- mentalitetur Rani Nolsøe valevni Tjóðveldis- floksins í Norðoyggjum Viljin til sjálvbjargni hevur lyft Føroysku tjóð- ina inn í 21. øld á einum nýggjum avgerandi grundarlagi. Tað er hent, eftir at vit loksins tordu at trossa danska sambandið og settu eina sjálvbjarg- nisstjórn við ræði bæði í 1998 og 2002. Og tað ber boð um ein dýrkeyptan lærdóm. Ein lærdóm sum vísur, hvussu gali tað gekk, tá vit lótu ábyrgdarleysar polittikarar korrumpera okkara samfelag og sum goldu rokningina við blokkstuðli og altjóða lánum. Eitt túsund og trí- hundrað miljónir seinni máttu føroyskir politikk- arar standa skúlarætt á Christiansborg og góð- taka harðar treytir fyri teirra kreppuloysnir. Sum tað var stýrt, hava vit ongan annan enn okkum sjálvi, at skjóta ábyrgd- ina eftir. Men síðani vit settu sjálvstýrið á rætta kós í 1998, hevur ein nýggjur vinnaramentalitetur spreitt seg í Føroyska samfelagnum, sum vit ikki áður hava sæð. Hendan vinnaramen- talitet síggja vit í vinnu- lívinum, sum ruddiliga hevur prógvað, at vit eru eitt moderna ídnaðar- samfelag, sum byggir á vinnuligar realitetir og ikki korruptar hvørvi- sjónir í gamla plánbú- skapinum. Politiskt hava vit hildið tørn við eini avgjørdari búskaparstýring, sum hevur tryggjað, at menn- ingin í samfelagnum er farin fram í eini ábyrgd- arfullari sosialari javn- vág. Úr hesum sunna jørð- ildi er ein nýggj vinnara- mentan risin, sum okkara listarfólk, tónleikarar, telvarar og ítróttarfólk yvirhøvur, hava borið út í heim. Alt hetta er nýggja myndin, sum altjóða samfelagið hevur av Føroyum í dag. Latið ikki hesa dýra- bæru íløgu í okkara framtíð fara fyri bakka 20. januar. Gevið Tjóðveldis- flokkinum framhaldandi mandát at føra eina av- gjørda búskaparstýring eftir hesum greiða mál- setningi og latið landið blóma mentannarliga. Tá er tað bert hóttanin um fortíðarpolitikkin hjá sambandskreftunum, vit hava at óttast. Standið saman um nýggja vinnaramentali- tetin! Hann hevur verið okkum dýrkeyptur. Veljið framtíðina - veljið Tjóðveldisflokkin. Klæmint Olsen valevni Sjálvstýrisfloksins í Suðurstreymoy Valevnini í Eysturoy gjørdu sína skyldu í framløgu- sendingini hóskvøldið í sjónvarpinum. Eiði 2 verk- ætlanin kemur ikki í gongd í bræði - um nakrantíð. Politisku umboðini vóru tó ikki øll líka avgjørd. Øssur noyddist at toga eitt sindur. Men eg haldi, at niðurstøð- an var greið: Umhvørvið má fyrst kannast. So nyttaði tað kortini. Tað nyttaði hjá okkum í minnilutanum í umboðs- nevnd SEV’s at muta ímóti. Og tað nyttaði hjá tykkum, sum í lesarabrøvum og á annan hátt mótmæltu. Takk fyri! Tit hava bjargað áun- um í syðru helvt av Eyst- uroy - í øllum førum nøkur ár afturat. Nógv tykjast at halda, at SEV rætt og slætt kann fara í holt við Eiði 2, so skjótt sum friðingarmyndugleik- arnir hava givið sítt loyvi. Í hesum sambandi er syrgi- ligt at staðfesta, at hvørki friðingarmyndugleikin í Eysturoy ella landsfrið- ingarmyndugleikin hava trupulleikar við at geva sítt vælsignilsi til inntrivini í náttúruna. Men so lætt spælir klaverið ikki. Landsmynd- ugleikin skal fyrst góð- kenna Eiði 2 og Eiði 4, tí í monopol-loyvinum hjá SEV er tað eitt krav, at landsmyndugleikin skal meta um allar størri verk- ætlanir. Upprunaliga loyvið til Eiðis ætlanina frá 1983 var einans givið til Eiði 1 og Eiði 3, og hesar verk- ætlanir eru avgreiddar. Eg endurtaki: Loyvi er ikki givið til Eiði 2.. Harumframt er krav, at landsmyndugleikin skal geva loyvi til, at SEV tekur upp lán. Í sambandi við Eiði 2 er lániumsóknin 140 mió. kr, men um Selatrað verður tikið við (víðkan av Eiði 2), verður helst talan um einar 180 mió. Siðvenjan hevur tó verið, at SEV fær sín vilja. SEV fær sína góðkenning frá landsmyndugleikunum utt- an hóvasták. Tí landsmynd- ugleikin hevur ikki førleika at meta um verkætlanina. Hvørki búskaparliga, tøkni- liga ella umhvørvisliga. Nógv halda eisini, at tað er SEV, sum einsamalt av- ger, hvussu nógv streym- urin skal kosta. So er ikki. Landsmyndugleikin goð- kennir á hvørjum ári streymprísin. Veruleikin er so statt tann, at politikkararnir saktans kunnu blanda seg í avgerðir SEV’s, men at teir ikki gera tað. Tað er næstan sum lundi á jólanátt at hoyra um umhvørvisspurningar á løgtingi. Hugsa um tað tann 20. januar 2004. Súsanna Dam valevni Sambandsfloksins í Suðurstreymoy Las í morgum eina grein hjá formanni tjóðveldsfl. Svart samband ella fræls framtíð, og má eg siga, at eg helt hana ikki verða rættsiktaða fyri at siga tað milt, og sera lítið sømilig fyri ein - helt eg - seriøst ar- beiðandi politikkara, enntá formaður í næststørsta flokkinum. Ein rúgva av lyftum, Tey flestu hevur hann slett onga ávirkan á. Høgni Hoydal lovar nemliga, at hitt svarta sam- bandið fer at føra politikk við grønum keksum og bommum. Sum eg minnist, eru bert tveir mánaðir síðani at fíggjarmálaráð- harri Tjvlds ætlaði at fíggja hin sjálvberandi búskapin við júst hesum tilfari. At vit fara biddaragongd á Christiansborg. Nú eru longu farin meira enn 10 ár síðani hinar víðagitnu bidd- aragongdirnar niður á Christiansborg, og onkur hevur kanska gloymt, men eg má melda, at sam- bandsfl. ikki var við. Han lovar at sambfl fer at lima okkum endaliga inn í danska ríkið, sum so aftur fer undir ES-grundlóg. og vit verða útjaðari ikki bert í Danmark, men eisini í ES. Útjaðari eru vit, tað kunnu vit ikki lúgva okkum und- an, men fyrsta grein í stevnuskránni ásetur, at sambfl arbeiðir fyri frílynt- ari og hollari stjórnarligari og fíggjarligari menning av Føroyum innanfyri ríkis- felagsskapin. Høgni Hoydal hevur eisini lyfti til veljarar úr øðrum flokkum, og tað er, at sambandsflokkurin fer draga allar hinar flokkarnar eftir hárunum undir hesa ørmundarstøðu, um hann vinnur valið. Harafturímóti um tjóð- veldisflokkurin vinnur ja so, halda vit fram á full- veldisleið, undir føroyskari grundlóg, har staðfest verður hvørji rættindi og skyldur, vit øll skulu hava í Føroyum.!! Ljóðar mest sum ein fjálturstungin, heimleys sál, sum einki tilverugrundarlag veit sær. Hann lovar fólkaatkvøðu um grundlógina, ja tað plátuna hava vit hoyrt áður, uttan at tað gjørdi nakran mun. Hann lovar at yvirtaka øll mál, halda fast um sjálv- berandi búskapin og studn- ingsfría vinnu. Til tess er bara at siga, at fullveldis- samgongan kundi ikki semjast um eina fíggjarlóg áðrenn tær kostnaðarmiklu yvirtøkurnar, og at fráboð- aða avgjaldið á grønum keksum og bommum kundi heldur ikki fíggja tað, sum longu er yvirtikið. Eg kundi havt hug til at sissa Høgna Hoydal og siga honum, at førdi politikk- urin hevur gjørt, at ein partur av vinnuni skjótt verður burtur, so her fer ikki at tørva studningur. Álvaratos, kundi ein ikki vænta at sjálvur fullveld- isgeneralurin hevði okkurt annað at bjóða. Heppið hevði verið at frætt um, hvussu teir fara at umsita gjaldoyraskipanina og fíggjarmálini, sum teir skulu yvirtaka um eitt hálvt ár. Hvør skal vera fíggjar- eftirlit? Hvussu ætlar tjóðveldis- flokkurin at skipa sosial- verkið undir tí sjálvberandi frælsu fíggjarlógini, sum fer at virka í summar. Ella løgregluna og dómsvaldið, onkrar ítøkiligar ætlanir mugu vera, nú so stutt áðrenn. Fryktandi er fyri at hesir spurningar ikki kunnu svarast nøktandi við mót- spurninginum um, at sam- bandflokkurin ikki hevur álit á okkara raska og dugnaliga fólki, sum býr fram við sjóvarstrond í hesum vakra landinum. SEV á pínubeinkin - mótmælini munaðu Høgna'sa vallyfti Pauli Poulsen valevni Sjálvstýrisfloksins í Eysturoy Sjálvstýrisflokkurin leggur dent á, at hornasúlan í samfelagnum er familjan, sum støðan er í dag hava barnafamiljurnar trong kor í okkara samfelag. At seta búgv er ógvuliga tungt, og tí vil Sjálvstýrisflokkurin halda fast við at rentu- stuðulin ikki skal lækka. Skulu allir bólkar hava sømulig kor, so er neyðugt í størri mun enn higartil, at ynski hjá Sjálvstýrisflokk- inum, um at fáa ein virknan familjupolitikk settan á dagsskrá verður framdur í verki. Skulu øll hava møguleika at fáa børn síni ansaði, so eiga vit í størri mun hyggja uppá gjøldini fyri ansing, sum í dag eru yvaleysa høg. Sjálvstýrislokkurin hevur í síni valskrá, a vit skulu ikki taka meira inn frá borgarunum enn hægst neyðugt, og at skattur og avgjøld ikki skulu forða fyri arbeiðs- og fram- leiðsluskapandi fyritaksemi hjá tí einstaka, og at rationaliseringar skulu gerðast, sum við tíðini kunnu vera við til at lækka persónliga skattin. Hetta eru tídningarmikil mál, sum Sjálvstýrisflokk- urin vil verða við til á ávirka rætta vegin. Set X við lista D Umstøðurnar hjá barnafamiljum C M Y K 39 38