týsdagur 13. januar 2004síða 21

Nr. 7 - 13. januar 2004 41 VALGREINAR Tjóðskaparliga semjan Rasmus Niclasen valevni Javnaðarfloksins í Vágum Javnaðarflokkurin hevur ta greiðu fatan, at eitthvørt stig, ið verður tikið á sjálvstýrisleið, má byggja á breiðar semjur. Tað má byggja á felags mið og mál fyri alla tjóð- ina og flokkarnar. Hesi síðstu 6 árini hava prógvað, at ongi úrslit røkkast, um fólkið ikki er við. Endaleysar ósemjur hava í alt ov stóran mun sett dagsskránna. Eftir hvørt miseydnað samráð- ingarumfar við danir varð kósin bara snara eitt sindur, og so herjaða teir á til næsta fund, uttan stev og uttan mál. Heimastýrislógin hev- ur roynst okkum væl í meir enn eina hálva øld, men tíðin er komin til broytingar. Greiða má fáast á valds- og ábyrgd- arbýtinum millum før- oyskar og danskar mynd- ugleikar. Á grundlógarstevnuni var semja um, at Føroyar kann skipa seg í sam- veldi, um tað er tað, ið fólkið ynskir og áhald- andi vísir á tað. Sjálvsavgerðarrætturin er tí ómissandi, so longi Føroya fólk og Føroya land eru til. Tí vilja vit hava ein sjálvstýrissátt- mála, ið staðfestir føroy- ingar sum tjóð og Føroy- ar sum eitt land við sjálvsavgerðarrætti. Javnaðarflokkurin vil virka fyri, at savna flokk- arnar á tingi í sjálv- stýrismálinum, soleiðis, at leiðin vit velja at ganga byggir á ta breiðu tjóðskaparligu semjuna. Vinnan í Suðuroynni! Politiski myndugleikin eigur at skapa karmarnar fyri vinnuni Jóhanna í Ólavsstovu So hendi tað aftur, aftur eitt bakkast fyri Suður- oynna. Í vikuni frættu okur at Norrøna og har- við eisini Smyril broyta ferðaætlanina, og hettar inniber so at nú gerst uppaftur truplari hjá flakavinnuni her suðuri at fóta sær. Fiskivinnan er lívs- grundarlagið hjá suðr- ingum og tí má politiski myndugleikin skapa møguleikar hjá hesu vinnuni at kappast á jøvnum føti við fiski- vinnuna á meginøkinum. Politikkarin skal halda fingrarnar vekk frá stýringini av vinnuvirkjunum, hettar hava teir prógva at teir ikki duga, men politikk- arin hevur hinvegin ábyrgd av at skapa karm- ar fyri vinnuni. Suðuroyarfjørður er okkara landavegur inn á meginøki, tað er ábyrgd- in hjá okra politikkaraum at syrgja fyri at hesin landavegurin ikki aðru- hvørja løtu er stongdur og, at okur ikki javnt og savnt sitað føst í einum trafikkproppi tí øll onnur eiga fyrstarættin til kai- plássini. Skal vøran flytast inn á meginøki, áðrenn hon kann flytast av landinum, er tað polittikarans á- byrgd at syrgja fyri at tað undir ongum umstøðum verða dýrari hjá einum virkið á Suðuroynni at flyta lidnu vøruna á marknaðin, enn tað er hjá einum virkið eina- hvørja aðrastaðni úr landinum. Tjóðveldisflokkurin vil virka fyri at vinnan í Suðuroynni kann virkað á jøvnum føti við vinnu aðrastaðni í landinum. Elin Lindenskov valevni Javnaðarfloksins í Suðurstreymoy www.lindenskov.com Tað er gott at tey samkyndu hava tikið seg saman í felagskapinum Ælabogin. Tí tey hava vissuliga ikki góð kor í Føroyum - og har er veruliga nakað at arbeiða fyri. Hugburðurin er, at før- oyingar eru ikki samkyndir - tað er ein sjúka. Sagt á ein annan hátt, so vilja vit ikki hava samkynd í Føroyum. Vit tvinga tey at flyta av landinum, við at gera um- støðurnar ómøguligar hjá teimum. Eisini á hesum økinum eru vit aftan fyri hini Norð- urlondini. Tí er tíðin nú komin, at vit broyta hesi viðurskifti. Allir samfelags- bólkar eiga at vera líka fyri lógini - eisini samkynd. Vit eiga at seta lógina um par- lag í gildi, sum bæði Dan- mark og Grønland hava gjørt. Henda lóg setur hin- kynt og samkynt líka fyri lógini. Danmark setti lógna í gildi í 1989 og Grønland seinni, men vit vildu ikki. Eisini lógin um mismun eigur at verða sett í gildi í Føroyum. Í 1988 fall eitt landsstýri, tá hon var fram- løgd. Bara ein løgtingslim- ur atkvøddi fyri lógini, tað var Karin Kjølbro. Hesa landaskommina eiga vit at vaska av okkum. Onnur viðurskifti, sum eiga at broytast eru: At kynsligi lágaldurin fyri samkynd eisini eigur at vera settur til 15 ár, líka sum hjá hinkyntum. Og revsilógin skal ikki gera mun á kynsligum brots- gerðum, líkamikið um tær vera gjørdar móti hinkynd- um ella samkyndum. Eg haldi tað vera sera syrgiligt, at ávísir føroyingar sam- meta tað at viðurkenna samkynd við at viðurkenna pedofil. Hetta er heilt burt- urvið. Ein pedofilur ger eina grova brotsgerð móti einum verjuleysum barni, meðan samkynd eru vaksin menniskju, sum eru góð við eitt annað menniskja av sama kyni. Helst eru tað eisini viðurskifti, sum eg ikki eri greið yvir skulu broytast, men tá er tað gott, at vit hava ein felagsskap sum Ælabogan, sum kennir til hesi viðurskifti.Vilt tú velja ein, sum verjir rætt- indini hjá teimum sam- kyntu, so eigur tú at hugsa teg væl um, tí vit eru ikki nógv sum verja tey enn, sjálvt um vit gerast fleiri og fleiri. Vilt tú vita meira, um hvat eg tikist við seinastu 4 árini, so vitja mína heima- síðu www.lindenskov.com. Har liggja hundrað tals greinar, røður o.a. frá hesum tíðarskeiði. Bjarti Thomsen valevni sambandsflokksins í Suðurstreymi Rækjuflotin er um at fara av knóranum. Fyri at steðga hesi gongd, vil sambands- flokkurin lata rækjuskip koma í FAS-skipanina. Aðrir flokkar vilja einki gera, men heldur lata rækjuflotan fara. Rækjuflotin minkar al- samt, tí prísurin á rækjum er farin í botn. Sum eina fyribilsloysn, hevur sam- bandsflokkurin skotið upp, at rækjuskip kunnu skráset- ast í FAS í tvey ár. Hervið fáa reiðarí endurgoldið ein part av hýruútreiðslum og raksturin gerst lættari. Nógv eru ímóti hesi loysn, tí hetta ber brá av stuðuli. Sæð í mun til aðra vinnu er hetta stuðul, tí FAS skip fáa pening útgoldnan, sum onnur ikki fáa. Sæð isolera, er hetta ikki stuðul, tí skipini fáa bert afturgoldið part av tí, sum tey sjálvi gjalda inn í kassan. Landið fær færri inntøkur, men alternativið er helst, at flotin hvørvur og harvið allar inntøkurnar. Tí er tað onki forgjørt í at royna hetta tiltak í tvey ár, meðan mett verður um framtíðar- útlitini hjá rækjuvinnuni. Fyri at taka støðu til hvat skal gerast framyvir, er neyðugt at kanna útlitini fyri rækjuvinnuni. Tey sein- astu 15 árini er veiðan av rækju vaksin úr 2 mill tons til 3 mill tons. Samstundis er framleiðsla av aldari rækju vaksin úr 0,5 mill tons til 1,5 mill tons. So- statt er parturin av aldari rækju vaksin úr 20-25% til 30-35%. Veiðan av okkara rækju (Pandalus borealis) er um 10% av allari rækjuveiðu. Thailand hevur í longri tíð verið størsti framleiðari av aldari rækju, men serliga síðan 2000 hevur vøkstur verið í aldari rækju úr Kina, Brasilia og Vietnam. Fyrst í 1990’unum vaks alifram- leiðslan eisini nógv, men tá datt hon niðuraftur orsakað av sjúkutrupulleikum. Marknaðurin fyri rækjum er øktur nógv. Í USA, er t.d. forbrúk pr persón vaksið tey seinastu 12 árini frá 2,3 pund til 3,7 pund. Samanspælið millum veiðu og aling av rækju og hvussu marknaðurin háttar sær, má kannast meira gjølla. Út frá hesum kann so metast um, hvat rættast er at gera framyvir. Bert at goyggja um, at stuðul er av tí ónda, uttan at kanna viðurskiftini, er ábyrgdar- loysi. Undirritaði bjóðar seg fram at finna loysnir, sum byggja á væl grundaðar metingar. Tann 20. januar hevur tú møguleika at stuðla mær við hesi ætlan. Sí meira á www.samband.fo Gunnvá Mortensen valevni Javnaðarfloksins í Norðstreymoy Spekulatión fyri fleiri milliónir krónur Loyvi ella fiskirættindi, sum eru latin persónum ella feløgum frá tí almenna, eiga ongantíð at verða til eina søluvøru. Í dag verða fiski- og aliloyvi seld fyri milliónaupphæddir. Tað kemur meira enn so fyri, at skip ella bátar, við tilhoyr- andi fiskiloyvi, verða keypt einans við tí endamáli, at fáa vinning burturúr víðari sølu. Sostatt hevur eitt skjal, sum upprunaliga varð latið frá tí almenna fyri einki, fingið eitt virði uppá fleiri milliónir krónur. Slík spekulatión skal steðgast beinanvegin. Hóast hetta hevur verið almenn vitan leingi, er einki gjørt fyri at steðga hesum ørskapi - hóast búskaparráðið vísti á ein fiskidagamarknað fyri fleiri árum síðan, mugu vit bara ásanna, at einki er gjørt við málið enn. Tilfeingið í samfelagnum er ogn Føroya fólks Javnaðarflokkurin ásannar, at tað er uppá tíðina, at seta á stovn ein fiskidaga- marknað, sum skal umsita og umseta - bæði fiskiloyvi og aliloyvi. Endamálið við slíkum fiskidagamarknaði er m.a. at staðfesta, at til- feingið í samfelagnum er ogn Føroya fólks og at út- vega eitt størri avkast, sum kemur okkum øllum til góðar. Eitt loyvi skal latast við brúksskyldu tvs. verður loyvið ikki brúkt í eitt ásett tíðarskeið, fellur tað aftur til marknaðin - hetta tíðar- skeiði skal tó verða so mikið langt, at skip í van- ligum rakstri, ikki uttan víðari missa loyvið. Tað gjald, ið verður kravt fyri loyvið, verður sum eitt leigugjald, og kann loyvið tí ikki seljast. Henda skipan fer at gera tað lættari hjá nógvum at sleppa fram at fiskivinnuni, tí ikki verður neyðugt at keypa bát ella skip við tilhoyrandi dýrum fiskiloyvi. Smærri útróðarbátar eiga at vera undantiknir hesi skipan, og skulu ikki hava fyri neyðini at útvega sær fiskiloyvi. Teir skulu fiska frítt. Tað er avgjørt neyðugt at fáa skipað viðurskifti, tá tað snýr seg okkara til- feingi, tí fari eg at heita á teg um at velja Javn- aðarflokkin tann 20. januar. Tilfeingið er ogn Føroya fólks Samkynd eru eisini føroyingar Rækjuskip í neyð 41 40 Nr. 7 - 13. januar 2004 VALGREINAR Fólkaskúlin í tí góða samfelagnum Eyðgunn Samuelsen valevni Javnaðarfloksins í Norðoyggjum. Fólkaskúlin hevur sein- astu árini havt eina bald- ruta tilveru. Ósemjur og ónøgd hava verið dag- ligur kostur. At trivnaður ikki er tilstaðar á einum arbeiðsplássi ávirkar og órógvar øll, ið hava nakað við arbeiðsplássið at gera. At hugurin at læra treytar trivnað mill- um bæði tey, ið skulu læra og tey, ið læra frá sær, er ein sannroynd, ið ein ikki nýtist at vera lærari fyri at vita. Fyri fólkaskúlan í dag merkir hetta, at trivnaðurin og harvið hugurin at læra hjá næmingunum kanska ikki er tann besti. Har mangla rætt og slætt teir grundleggjandi karmar- nir. Javnaðarflokkurin vil skapa karmar fyri, at øll trívast í skúlanum, og tí skal ársverkið hjá lærar- unum endurskoðast. Eis- ini vilja vit arbeiða fyri, at næmingarnir kunnu fáa heilsugóðan kost í skúlanum, tí vælvera kroppsliga er eisini ein fortreyt fyri læring, eins og ósunnur kostur kann vera við til at skapa mat- vanar millum tey ungu, ið á longri sikt skaðar heilsuna. Skúlaverkið í Klaksvík skal raðfestast enn hægri enn í dag. Nú hava vit útbygt barnaansingina, og er tíðin nú komin til at seta fólkaskúlan ovast á dagsskránna. Viðlíka- haldi á Ziskatrøð heldur fram, og skøtil verður settur á útbygging av Ósaskúlanum. Henda útbygging skal ikki bert nøkta ein akuttan hølis- tørv, men eisini tryggja ein nýmótans skúla, ið hevur høliskarmar til at arbeiða eftir fólkaskúla- lógini. Javnaðarflokkurin borgar eisini fyri einum framskygdum útbúgv- ingarpolitikki! Suðuroyggin aftur á Føroyakortið Marjun Olsen valevni Sambands- floksins í Suðuroy Hon hevur altíð verið har. At Tjóðveldisflokkurin og Fólkaflokkurin taka sær æruna av, at hava verið serliga góðir við suðuroynna tey seinastu árini, er nógv fyri at hoyra. Hví fáa vit ein nýggjan Smyril ?? Tí vit hava ein Smyril, sum er so gamal, at hann ikki kann lúka altjóða krøv fyri ferðamanna- flutning. Altso undir tvang fáa vit hann. Tilboðið frá Fólka- flokkinum var gamla Norrøna og høvdu vit sikkurt eisini fingið hana um ikki suðringar ( úr øllum flokkum) mót- mæltu. Kravið var rímu- ligt, eitt tíðarhóskandi skip. Eina nýggja sam- ferðsluhavn fáa vit, ja sjálvandi, tá ongin havn er í oynni sum kann taka eitt tíðarhóskandi suður- oyarskip. Kostnaðurin er so stór- ur, at vit suðuroyingar drena landskassan, so lítlar og ongar aðrar íløg- ur kunnu gerast í land- inum, fáa vit skoti í skógvarnar. Er tað meiningin at vit suðringar nú skulu hava ringa samvitsku ella vera so taksom, at vit ikki aftur í fleiri ár seta nøkur krøv?? Hetta fara sambands- umboðini úr suðuroy, á tingi, ongantíð at lata sær linda. Her er nógv eftur á samferðsluøkinum at gera, áðrenn vit eru á sama støði sum tað mesta av landinum. Tummas í Garði valevni Fólkafloksins í Eysturoynni Søgan um samgonguna, samanborin við eitt skip á einum túri, har manningin ger uppreistur. "Farvæl Fullveldið! Full- veldið er sokkið, koppað og forlist", ljóðar. Vit hava sæð Kallsberg og Hoydal skvamblað á sjónum á baksíðuni á Sosialinum. Eg fari at brúka hesa myndina um samgonguna, - sum eitt skip á einum túri. Og eg skal siga tykkum tað sonnu søguna um politisku skút- una Føroyar, sum seinastu 6 árini hevur borið navni M/S Fullveldið. Ms fullveldið er ikki burturgingin. Ms Fullveldi noyddist at bróta túrin av vegna álop á skiparan, - uppreistur !! Henda seinasta túrin - hetta 2 ára skeiðið - var tað ein tvitin bakborðs-Tjóð- veldissvakt, sum kom um- borð. Tað byrjaði beinanvegin á túrinum, tá høgra hond hjá Hoydal stýrimanni, - ein eysturingur í puntutum keppi og eini Nimeyer í munnklovanum, beint fyri Ólavsøku, í messuni legði á Kallsberg skipara: "Tú hevur fyri 25 árum síðani fuskað við pengum, - gamaní tú rindaði alt aftur og samdist við teir foró- rættaðu, men tú ert ikki verdur at føra skipið", brigslaði Tobbi. Anfinn skipari ilskaðist, - bað Tobba skikka sær ordiligt og taka orðini í seg aftur. Hatta var ikki nakað at taka fram mitt á túrinum frammanfyri allari mann- ingini. Um hann ikki hevði álit á sær, so kundi hann lati vera við at komi við hendan túrin, - og fyri tað seinasta túr eisini. Tobbi hevði jú vita alt um hasa gomlu sakina, langt áðrenn Ms Fullveldi var mannað. Tobbi bakkaði hendan Ólavsøkumorgunin, men síðani var hann í heilum við tí ringa orðinum um skip- aran, saman við mestsum allari Tjóveldisvaktini, íroknað Hoydal stýrimanni. Teir støðaðust illa á dekkinum, hesir á Tjóð- veldisvaktini, sótu í heilum í messuni hjá mentakokk- inum Bjarkhamar og brúktu seg um Skiparan og Hinar á Fólkafloksvaktini. Fóru so illa við 2. stýrimanninum Jørgen, at hann mátti fara frá. Fáar dagar seinni varð Kokkurin Bjarkhamar koyrd úr Galluni. Hóast flestir av manningini vildu hava føroyska mjólk um- borð, so hevði hon keypt danska MATILDE mjólk í staðin, tað dámdi henni best. So var tað slut. Ms Fullveldið royndi at fáa túrin inn, men ikki var langt fráliðið, so legði øll Tjóðveldisvaktin aftur á skiparan. Teir høvdu ringt heim og fingið ein at skrivað eitt bræv umborð um fuskaríði hjá Kallsberg skipara. Teir hongdu brævið "Skjót Journalistin" upp í messuni, fóru so upp á brúnna og kravdu skip- aran frá. Skiparin, sum hevði havt tol við øllum hesum hunda- lívinum í 6 ár, sá at her beið ikki bøtur. Gav boð um at bróta túrin av og sigla heim. Samstundis bað hann reiðaríið (Føroya fólk) velja nýggja manning til politisku skútuna. Sjálvur mynstraði hann av og blak- aði, sum rætt og ruddiligt var, alla Tjóðveldisvaktina í land. Hetta er tann verðunliga søgan! Tá ið øll øsingin um Anfinn, um lógarbrot, um kreativa bókføring er kólnað, mugu tey veruligu politisku málini aftur á dagsskrá. Ms Fullveldi er hvørki koppað ella sokkin. Ms Fullveldi noyddist rætt og slætt at bróta túrin av, tí har var framt tilætl- aður uppreistur umborð. Nakað var í lastini Sjálvt um Ms Fullveldið ikki fiskaði í sjálvdrátti, so kundi Fólkafloksvaktin ikki bara sær fyri at skera lippur, og har vóru so nakrar tilsamans: Banka- málið loyst, Brimil, Sand- oyarferja, Suðuroyarskip, Vágatunnil, Noroyartunnil, Landssjúkrahús o.s. fr. Í lippukassanum hjá Tjóðveldisvaktini var bert ein lippa: Fólkaskúlin. Teir tosaðu nógv um eina kalva- spraggu, sum teir høvdu undir borði, men sum teir ikki fingu inn. Hon æt Fólkakirkjan. Politiska skútan Føroyar skal nýggjan túr: Hon eitur neyvan Ms Fullveldið á næsta túri. Vit, á Fólka- floksvaktini fara at biðja reiðaríið, Føroyska fólkið, um at sleppa við aftur. Vóni bara ikki at navni aftur verður Sambands- skútan "Agnes Louise", og vit skulu at fiska við lodd og snøri. Tað verður, sum tey ungu siga í dag: "Tað verður bara for moði". Finnur Helmsdal valevni Tjóðveldisfloksins í Suðurstreymi Latið tykkum ikki lumpa. Hinir tríggir stóru flokkar- nir royna, alt tað teir kunnu, at geva fólki eina mynd av, at tað er Tjóðveldisflokk- urin, sum er tað ljóta dýrið í opinbáringini. Breckmann og Djurholm royndu ferð eftir ferð at kvala fullveld- issamgonguna, og Eides- gaard stóð hvørja ferð klár- ur giftingarklæddur og við uppreiddari brúðarsong. Men fullveldiskreftirnar, sum tá vóru í Fólkaflokk- inum, megnaðu at støðga svikaligu ætlanunum. Nú er Kallsberg alment farin í sambandspott Fólka- floksins,og hann ger seg í hesum døgum út til fríggj- araferð, klárur at leggja seg á knæ fyri firtnu og for- nermaðu forkvinnu Sam- bandsfloksins. Um Lisbeth ætlar at fíggja ovurhonds- stóra skattalættanum við at hækka blokkstuðulin upp aftur á milliardastøðið, tað rínur ikki við framman- undan ivasama fólkafloks- moralin. Men hvat ger so Eides- gaard, nú Breckmann og teir reiða upp brúðarsong til sín og sambandsmamm- una. Jóannes vil sanniliga eisini sleppa upp í songina. Hugsið tykkum, skal Javn- aðarflokkurin aftur í and- støðu, har hann hevur verið síðan 1996. Nei, Jóannes torir ikki at hugsa tað liðugt, hann má og skal upp í brúðarsongina. Og munnu javnaðarmenn, tá avtornar, ikki leggja so nógv í, um teir eru í song við teimum, sum ætla at fordobla blokk- stuðulin. Og teir munnu heldur ikki aftra seg við at fara í song við teimum, sum teir í dag siga at Tjóð- veldisflokkurin hevur pro- stituera seg við at sova saman við. Nevniliga Fólkaflokkinum. Javnaðar- flokkurin er nevniliga til reiðar at tveita allan moral og øll prinsippir fyri borð, bert teir sleppa upp í songina at fløva seg. Síggja tit ikki myndina fyri tykkum. Lisbeth liggur har og breiðir seg í brúðar- songini, meðan teir báðir Óli og Jóannes liggja á hvør sínum fótalagi og sutta tummil. Alt meðan Alfred serverar smákøkur og leskidrykkir fyri mammu síni, Johan kølir hana við pálmabløðum, meðan Báður lesur fyri henni tað, sum Dimma- lætting skrivar. Um okkurt álvarsligt skal viðgerast, biðjur Lisbeth Óla og Jóannes fara út um at spæla við Heðin og Edmund. Nei, skulu vit ikki lata hatta vera við hugamynd- ini. Latið okkum heldur seta ein sterkan Tjóðveldis- flokk á ting soleiðis, at positiva og miðvísa polit- iska gongdin kann halda fram. Henni er bert lív lagað, um Tjóðveldisflokk- urin er við. Uppreistur á M/S FULLVELDIÐ Mamma á høvdalagnum – Óli og Jóannes á fótalagnum C M Y K 40