hósdagur 15. januar 2004síða 15

28 Nr. 9 - 15. januar 2004 Nr. 9 - 15. januar 2004 29 UTTAN ÚR HEIMI Bilasølur illa fyri Bilasølan í Danmark er minkað so nógv, at næstan helmingurin av øllum bilasølunum hava latið aftur ella fara at lata aftur. Í fjør keyptu danir 96.000 bilar ella14 prosent færri bilar enn árið fyri. Sambært bilasølufelagnum hava millum 900 og 1.000 fyritøkur fingist við at selja bilar, men hildið verður, at talið nú er einastaðni ímillum 500 og 600. Umframt sjálva bilasøluna hevur tað eisini víst seg, at eykalutasølan er minkað munandi, og tað ger ikki støðuna betur. Tann minkandi bilasølan kemur ikki bara bilasølunum illa við. Tann lítla sølan í fjør gjørdi, at ríkiskassin fekk 3,4 milliardir krónur minni, enn roknað varð við. Donsku bilasølurnar seldu fleiri vøruvognar og last- bilar í fjør enn í 2002, men persónbilasølan minkaði nógv. Mest seldi persónbilurin í Danmark í fjør var Peugeot 307, og næstur honum kom Peugeot 206. Á triðja plássi var Skoda Fabia, skrivar Jyllandsposturin. Einskiljingar kannast Tá gamla Sovjetsamveldið datt sundur, og fleiri al- mennar fyritøkur fóru á privatar hendur, vóru tað nakr- ir menn, sum eftir stuttari tíð vunnu sær ovurhonds nógvar pengar. Men nú skal kannast, um alt er farið rætt fram. Stjórnin hevur biðið ríkisgrannskoðanina kanna við- urskiftini hjá fleiri fyritøkum, sum vórðu einskildar, tá Sovjetsamveldið datt sundur. Kanningarleiðarin, Vladislav Ignatov, sigur við blaðið Gazeta, at tað van- liga fólkið í Russlandi er als ikki nøgt við tað, sum hendi tá og krevur viðurskiftini endavend. Ignatov ásannar, at fleiri møgulig brotsverk eru vorðin ov gomul, til at tað ber til at rættarsøkja fólki, men at Vladimir Putin, forseti, kortini ætlar at skipa so fyri, at brotsverk verða sektað. Tann ovurríki oljumaðurin Mikhail Khodorkovskij hevur sitið í varðhaldi teir seinastu mánaðarnar í sam- bandi við fyritøkuna Apatit, sum varð einskild í 1994. Myndugleikarnir hava meiri enn eina ferð bent á, at hann hevur forvunnið nógvar pengar á sera ivingasam- an hátt. Málið er tó ikki liðugt kannað enn. Hungur í Sudan Fleiri túsund fólk har vesturi í Sudan, sum eru rýmd frá húsi og heimi og hava leitað sær til grannalandið Tsjad, eru so illa stødd, at neyðugt er at útvega teimum mat- vøruhjálp sum skjótast. Tað sigur matvørustovnurin hjá ST. Sagt verður, at talan er yvirhøvur um kvinnur og børn, sum eru flýdd undan hernaðarligum bólkum, sum herja smábygdirnar har vesturi í Sudan. ST heldur, at umleið 3.000 fólk eru deyð í hesum álopunum. Ófriðurin tók seg upp fyri einum ári síðani, tá tveir bólkar gjørdu av at gera uppreistur ímóti stjórnini í Khartoum. Hildið verður, at umleið 600.000 fólk eru flýdd undan bardøgunum, og at umleið 95.000 teirra eru farin um markið til Tsjad. ST og altjóða hjálparfelagsskapir siga, at fáa flótta- fólkini ikki mat og aðra hjálp skjótt, kann støðan enda sum ein sonn vanlukka. Tað hevur eisini víst seg at vera vandamikið hjá hjálparfólkunum at arbeiða á sudanska markinum, tí uppreistrarmenninir virða tey ikki sum óheft hjálparfólk. KLM góðtekur vápn umborð Niðurlendska flogfelagið KLM hevur nú slakað fyri amerikanska kravinum um at hava vápnaðar vaktar- menn umborð á flogførum, sum flúgva til og úr USA. Sambært niðurlendska sjónvarpinum hava vaktar- menn hjá KLM verið til venjing í Ísrael og Týsklandi, og ætlandi fara teir fyrstu umborð á KLM-flogførini í næsta mánað. Sum skilst skulu hava einans hava skammbyrsu uppi á sær, og tær skulu løðast við gummikúlum ella doyvandi evnum. Frammanundan hava bretska British Airways og franska Air France játtað at hava vápnaðar vaktarmenn við flogførunum, sum flúgva til og úr USA. Tað týska Lufthansa hevur ikki svarað alment, men týskir fjølmiðlarnir vilja vgera við, at felagið hevur longu vápnaðar vaktarmenn umborð flogførunum, sum flúgva til USA. ES-nevndin ætlar sær nú at seta fíggjar- málaráðharrarnar upp á pláss. Teir skulu fyri ES-dómstólin, tí teir hava ikki hildið reglurnar um evru- samstarvið. ES Árni Joensen fartekst@mail.dk Tað er einki minni enn ein dystur um valdið, nú ES- nevndin hevur tikið tað óvanliga stigið at krevja fíggjarmálaráðharrarnar í limalondunum fyri ES- dómstólin í Luksenburg. Orsøkin til avgerðina er ein samtykt, sum fíggjar- málaráðharrarnir gjørdu á einum fundi tann 25. nov- ember í fjør. Har feldi meirilutin av ráðharrunum eitt uppskot um at sekta Týskland og Frakland. Ætl- anin við uppskotinum var at revsa londini, tí tey hóast fleiri áheitanir hava brotið regluna um, at hallið hjá tí einstaka limalandinum skal ikki fara upp um trý pros- ent av tess bruttotjóðar- framleiðslu. ES-nevndin sigur, at av- gerðin hjá fíggjarmálaráð- harrunum var heilt burtur- við, og hon krevur nú, at málið ímóti ráðharrunum skal viðgerast sum eitt mál, ið hevur skund. Tað merkir, at tað helst kemur fyri ES- dómstólin um nakrar mánaðir. Spurningurin er so, hvørjar avleiðingar málið fær, ella um tað yvirhøvur fær nakrar avleiðingar. Tað ljóðar longu, at partar av ES-nevndini eru ímóti at draga málið fyri dómstólin, tí tað fer bara at gera ilt verri. Serliga Týskland, Frak- land og Bretland sigast vera ímóti teirri harðrendu støð- uni hjá nevndini, men kort- ini eydnaðist tað hinum partinum at fáa sítt ígjøgn- um. Á odda í hesum bólkin- um ganga sjálvur formað- urin í nevndini, Romano Prodi, og spanska umboðið í nevndini, Pedro Solbes. Eygleiðarar í Bruxelles siga, at kemur dómstólurin til ta niðurstøðu, at fíggjar- málaráðharrarnir fóru út um reglurnar, kann tað í ringasta føri enda við, at Týskland skal rinda einar 80 milliardir krónur í sekt. Dregur ráðharrar fyri dómstól Ferðamannaskip møgulig yvirgangsmál Trygdartiltøkini eru sera strong, nú heims- ins størsta ferða- mannaskip, "Queen Mary 2", er farið á sína fyrstu ferð YVIRGANGUR Árni Joensen fartekst@mail.dk Sambært tíðindastovuni Fox News er tað ikki óhugsandi, at "Queen Mary 2" kann vera álopsmál hjá yvirgangsfelagsskapum. Skipið fór úr Sout- hampton í Onglandi mána- kvøldið til Fort Lauderdale í USA, og trygdartiltøkini verða søgd at vera sera um- fatandi. Sambært amerik- anarunum hevur ein av teimum tiknu leiðarunum í al-Qaeda avdúkað fleiri møgulig álopsmál hjá fel- agsskapinum, og eftir øll- um at døma eru vestur- lendsk ferðamannaskip ímillum málini, skrivar Fox News. Michel Cyne, sum situr í International Council of Cruise Lines, sigur, at reið- aríini, sum eiga ferða- mannaskipini, seta trygdina hjá ferðafólkunum og manningini í fremstu røð, og at allar mannagongdir eru væl skipaðar. Trygdartiltøkini eru sera strong, nú "Queen Mary 2" er á sínum fyrsta túri um Atlantshavið C M Y K 29 28