leygardagur 10. juni 2000síða 3

5 tíðindablaðið sosialurin Nr. 110 - 10. juni 2000 4 tíðindablaðið sosialurin Nr. 110 - 10. juni 2000 Dagfinn Olsen Fyri sjeyndu fer› hevur Tróndur Patursson veri› á ævint‡rkendari fer› saman vi› ævint‡raranum Tim Severin. Hann er sera áhug- a›ur í, hvussu fólk hava klára› seg og hvussu ymsar fer›ir eru gjørdar, men eis- ini fleiri skaldsøgur hug- taka. T.d. var seinasta fer›in eftir íblástri av bókini Moby Dick. Men henda fer›in, i› nú hevur veri› gjørd, var í kjalarvørri Robinson Kruso. Søgan er heimsgitin og Føroyum frá 10 ára aldri í 1914. Sverri Patursson úr Kirkjubø t‡ddi og útgávan var› tá stu›la› úr Noreg. Í 1990 ‘unum kom hon aftur út og fyri at minnast stór- hendingina í 1914, var› hon tá latin øllum skúlabørnum í 6. og 7. flokki. Fyri viku sí›ani kom so annar ma›ur úr Kirkjubø aftur av fer›, har hendingar- nar í bókini um Robinson Kruso eftir høvundin Daniel Defoe vóru orsøk til fer›ina. Uppreistur Fer›in hjá Tróndi Patursson og Tim Severin gekk í ein- um 120 ára gomlum segl- báti, i› ikki hevur motor. Fari› var› frá oynni Gren- ada. Tróndur grei›ir frá, at ó- iva› er bókin um Robinson grunda› á fleiri veruligar hendingar, i› fóru fram mi›- skei›is í 1700 árunum. Søga er um uppreistur umbor› á skipi, har t‡skur ma›ur var› bundin til eina hur› og tveittur á bláman. Hann kom á eina oyggj, Ser- ama, i› er partur av Swan Is- lands. Hann lívbjarga›i sær har í 7 ár. Oyggin var tá óbygd og einki vatn var. Nógvar skjaldbøkur komu á land á oynni og ma›urin lívbjarga›i sær. Hann koppa›i teimum á, so tær sluppu ikki uppaftur. Umframt at fáa kjøt, so n‡tti hann skjøldrini til at savna regnvatn í. Ein trupulleiki var, at klæ›i hev›i ma›urin eingi at verja fyri sólini. Tískil sigst, at hári› vaks á kroppi- num og hann fekk nærum faks. Tá hann kom heimaft- ur til T‡sklands, vann hann fitt av peningi vi› at ver›a vístur fram. Á oynni livdi ma›urin av krabbum og skeljum. Ta › eydna›ist honum at fáa eld. Hart grót var ikki á oynni, men burturgingin skip høvdu grót til barlast og hesum svam hann eftir og fekk í land, so hann kundi sláa grót saman og harvi› útvega eld. Eingin romantikkur Søgan sigur, at onnur komu eisini í land. Men tann, sum í søguni gjørdist mannaátar- in Fríggjadagur, var í veru- leikanum úr Europa. - Alt passar nokkso væl, sigur Tróndur, men tann romantikkur, sum er í skald- søguni, hóskar ikki so væl vi› veruleikan. Mangt bendir á, at Daniel Defoe hevur n‡tt fleiri hendingar og fleiri fyri- myndir til søguna um Rob- inson. Ein frásøgn er um mann, nevndur Alexander Selkirk, i› eisini rak á land á óbygd- ari oyggj. Hesin sigst eisini hava veri› fyrimynd til skaldsøguna um Robinson, i› annars er komin í fleiri hundra› útgávum, sí›ani upprunahandriti› var› skriva›. Tróndur Patursson heldur, at hesin Selkirk møguliga var› hann, i› kom á land á eini oyggj, i› ber navni› Fugloyggin. Hesi oyggj komu Trondur, Tim og fer›alagi› eisini framvi› á fer›ini. Fer›in var 1400 fjór›ing- ar og teir sigldu teinin frá Grenada til Honduras uppá 17 dagar. Til matna skutla›i Trónd- ur m.a. ein springara. Hinir vóru heldur ivasamir hesum vi›víkjandi, men teimum dámdi tó væl matin. Eisini fingu teir háv og fisk og eis- ini fugl. Á Fugloynni átti súla í mangotrøunum Sí›ani 1976 Tim Severin er úr Írlandi og hevur gjørt mangar fer›ir av ymsum slag og vanliga kemur bók burturúr. Partur av fer›ini í kjalarvørri Rob- insson er m.a. søgur um sjó- rænarar og smuglarar. Tim skal gera ein film til sjónvarpsrásina Discovery, i› mest sn‡r seg um indián- ar á lei›ini. Har á lei›ini eru mangir smuglarar og vøran er mest drøgg. Teir sigla í smáum bátum langar teinar og tá teir koma at landi, søkkja teir bátarnar og svimja í land. Har fáa bátar- nir so loyvi at liggja eina tí›, til onkur so tekur teir upp- aftur. Tim hevur skriva› mang- ar bøkur og so ver›ur eisini hesafer›. Og sum so ofta, so er ta› Tróndur, i› ger tekn- ingarnar til bókina. Samstarvi› millum Trónd og Tim byrja›i í 1976, tá Tim kom á Havnina í skinn- bátinum Brendan. Honum tørva›i ein mann. Helst ein fotograf. Men Tróndur fór vi› sum teknari og so hev›i hann eisini tann fyrimun, at hann var førur fyri at útvega fríska fø›i úr havinum á fer›ini. Fyrimunurin vi› at hava ein teknara vi›, umframt Í kjalarvørri Robinson Kruso Enn einafer› hevur Tróndur Patursson veri› á ævint‡r- kendari fer› saman vi› Tim Severin. Hesafer› gekk lei›in í 120 ára gomlum seglbáti í kjalarvørri Robinson Kruso. Heimsgitna søgan er bygd á veruligar hendingar og tá eins og nú eru sjórænarar og smuglarar partur av fer›ini, eins og springarar, súlur og skaldbøkur. Manningin, i› gjørdi sonevndu China Voyage fyrst í 90‘unum Til matna skutla›i Tróndur m.a. ein springara. Hinir vóru heldur iva- samir hesum vi›- víkjandi, men teimum dámdi tó væl matin Tróndur Patursson, føroyskur listama›ur og ævint‡rari. Fyri viku sí›ani kom hann aftur av fer› í kjalarvørri Robinson Kruso í 120 ára gomlum seglbáti. Fer›ina gjørdi hann - sum so mangan - saman vi› írska ævint‡raranum Tim Severin myndatól, er, at ikki alt kann avmyndast vi› fototólinum, tí ein sleppur ikki útum sjálvan bátin, grei›ir Trónd- ur frá og leggur afturat, at eisini er gamal si›ur kn‡ttur at hesum vi› slíkum fer›um og tekning. Sí›ani hava teir bá›ir Tim og Tróndur veri› manga æv- int‡rfer›ina saman. Nevnast kunnu Sindbad fer›in, Ja- son fer›in, China Voyage og Spice Islands fer›in og í kjalarvørri Moby Dick. Mong keypa eisini fer›a- bøkurnar, sum eitt savn, og tá er eisini fyrimunur, at frá- søguma›urin og teknarin eru teir somu. Tim, sum er sera áhuga ›- ur í, hvusu fólk hava klára › seg, og í burturgingnum skipum, hevur eisini áhuga í Føroyum, hóast mangar av fer›unum hava veri› undir heitari himni. Tim hevur spurt seg fyri hjá Tróndi, um ikki áhuga- verdar søgur eru at fara eftir í Føroyum og Tróndur hevur játtandi greitt frá um burtur- gingin skip í Lítlu Dímun og í Saksun, men eisini t.d. vi› Íslands strendur. Umframt at hava fer›a- hug, hevur listama›urin Tróndur nógv jørn í eldi- num. Hann hevur fleiri frams‡ningar í Danmark, hevur júst gjørt glasarbei›i í kirkju í Odense og talan er um verk til Dómkirkjuna í Newcastle og til floghavn- ina í Kastrup. Men hóast allar uppgáv- urnar, so tykist strongd ella viknandi fer›ahugur ikki merkja mannin, tá hann grei›ir frá um møguligar fer›ir saman vi› Tim Sev- erin í høvunum á okkara lei›um. - Ta› er einki at ivast í, at ta› ver›ur framtí›in, sigur Tróndur Patursson huga- gó›ur, hóast bert ein lítil vika er gingin, sí›ani hann stevndi heimaftur av fer› í kjalarvørri Robinson Kruso. Á kortinum sæst farlei›in, sum Tróndur, Tim og fer›alagi› gjørdi í einum 120 ára gomlum seglbáti. 1400 fjór›ingar í 17 dagar Tim Severin, ævint‡rari úr Ír- landi. Saman vi› honum hev- ur Tróndur Patursson gjørt manga ævint‡rfer›na