fríggjadagur 16. januar 2004síða 20

38 Nr. 10 - 16. januar 2004 Nr. 10 - 16. januar 2004 39 VALGREINAR Pennastrokið hjá Høgna Høgni Mikkelsen valevni Sambands- floksins í Suðurstreymoy Eitt orðatak sigur, at alt letur seg gera á pappírin- um. Og spart er ikki uppá pappíri í stríðnum hjá Høgna, Anfinn & Co, um loysingina. Teir hava roknað upp og niður, uppá fíggjarligu avleiðingarnar av at loysa frá Danmark. Penastu tølini góvu teir út í "Hvítubók" sum greitt sigur, at vit kunnu loysa. Men treytin er eisini, at fyritreytir eru til staðar. Ein av teimum, er niður- laging av almenna sek- torinum. Sum vit øll vita, so er T j ó ve l d i s f l o k k u r i n "knall-reyður" tá tað snýr seg um ta polittisku sannføringina, og Fólka- flokkurin ger bert tað ið tænur honum sjálvum best. Tað er tí vónleyst at hugsa sær, at hesir skulu fáa nakað skilagott frá hondini. Men Høgni Hoydal ætlar kortini at loysa við einum pennastrokið. Eg hugsaði, um tað mundi verða við penninum hjá Anfinni, sum er nevndur í "Skjót journalistin" og sum skrivaði eitt-tølini norðuri í Hvannasundi, tann tíð tað var. Við sambandsflokkin- um í landsins leiðslu, fært tú trygd fyri, at politikkur snýr seg um borgaran og hansara væl- ferð, og ikki dreymar og persónligar trupulleikar hjá politikkarum, sum vit hava verið vitni til sein- astu árini. Ráð til bústað? Inga Foldbo Hjallnafoss valevni Sjálvstýrisfloksin í Suðurstreymoy Tað er í so nógvum um- støðum, at tørvur er á einum minni búðstaðið, ið ikki krevur 2 inntøkur. Vit kunnu nevna eldri fólk, einstaklingar og ungar familjur, ið just seta búgv. Tørvurin er viðurkendur, og tí eru fleiri útstykkingar og byggjarí í gongd, har hædd verður tikin fyri støddini. Vit mugu tó ásannað, at tað eisini til hesar búðstaðir skulu 2 inntøkur at fíggja keypið, um ikki munagóð upp- sparing er til staðar Sjálvstýrisflokkurin vil gera nakað við hesi við- urskifti. Ein íbúðarpoli- tikk, ið umfatar leigu- íbúðir, at hesar eisini kunnu metast trygg og fíggjarliga forsvarlig íbúðarloysn. Ein íbúðar- politik, sum fremur hesar møguleikarnar. At skapa hesar møgu- leikar er eisini at veita fólki stórri fíggjarligt rásarúm, og hevur tí stóran týdning fyri trivnað, arbeiðshug og liviumstøður sum heild. Hetta eru viðurskifti, ið Sjálvstýrisflokkurin leggur stóran dent á. Hesum vil eg virka fyri! Sámal Petur í Grund valevni Sjálvstýrisfloksins í Suðurstreymoy Ein av reklamunum sum sum hava verið í sjón- varpinum í eina tíð, er reklaman frá ALV um at keypa føroysk ringbind. Vónandi er tað so, at allir almennir stovnar keypa síni ringbind frá hesum stovni, sum nýtir arbeiðsorku frá landsmonnum við skerdum førleika. Fólkini aftanfyri ALV hava í mong ár slóðað veg fyri teimum, sum á ein ella annan hátt hava ein skerdan førleika á arbeiðsmarknað- inum. Vit vita, at tað eru vinnur sum ikki eru lønsamar eftir vanligum marknaðartreyt- um og sum tí ikki eru partar av okkara vinnulívi. Hesar vinnur áttu at verið ein sjálvsagdur møguleiki hjá teimum, sum ikki hava fullan arbeiðsførleika. Tað átti at verið megin- reglan, at ongar veitingar vera givnar fólki í arbeiðs- førum aldri, uttan at ein ella onnur uppgáva fylgir við. Hendan uppgávan eigur at vera tilpassa arbeiðsfør- leikan hjá móttakaranum av veitingini. Henda skipanin hevði ikki verið avlagandi fyri vinnulívið, við tað at vinnulívið altíð hyggur eftir marknaðartreytunum. Okkara land hevði blivið eitt betri land at liva í, tann dag tá meining lá aftanfyri allar gerðir og allar veiting- ar. X við lista D. Alternativar vinnur Heidi Petersen valevni Tjóðveldisfloksins í Norðurstreymoy. Endalig innliman í danska ríkið. Sambandsflokkurin stendur til at vinna valið. Tað sum undanfarna sam- gonga setti sær fyri at náa við útbyggingum av sam- felagnum á øllum økjum, samstundis sum hon gjørdu okkum minni og minni bundin at danska statinum, stendur til at falla, og ábyrgdarleyst heimastýrið er um at koma til valdið aftur. Og hetta er ikki nóg mikið, Sambandsflokkurin hevur eisini í valskrá síni eina endaliga staðfesting av danska yvirvaldsrættinum í Føroyum. Og harafturat nakað so ótrúligt sum, at vit í Føroyum ikki skulu hava møguleika fyri einari føroyskari grundlóg. Og enn er ikki liðugt við ørskapinum, tí næstu ferð danska grundlógin skal broytast, skal føroyska heimastýrið staðfestast í henni. So vandamiklari leið lýsir Sambandsflokkurin við til hetta valið. Lagnudagurin 20.januar. So valdagurin 20. januar verður ein lagnudagur fyri Føroysku tjóðina. Føroyingar skulu 20. januar taka støðu til um vit framhaldandi skulu arbeiða fyri at skipa eitt Føroyskt tjóðveldi, ella eini enda- ligari innliman í danska statin? Vit skulu taka støðu til um vit framhaldandi vilja útbyggja okkara land, ella lata alt steðga upp? Vit skulu eisini taka støðu til um vit vilja hava eitt stuð- ulsfrítt vinnulív, ella eitt vinnulív sum fer beint í lumman hjá skattgjald- aranum eftir peningi tá tað gongur illa? Vit skulu eisini taka støðu til um vit vilja hava ábyrgdarfullan bú- skaparpolitikk ella ábyrgd- arleysan studningsbúskap? Vel framtíðina - vel Føroyar. Okkum tørvar allar kreftir í Føroyum at standa saman um Tjóðveldiskósina, og vísa heiminum at vit eru eitt fólk við virðin fyri okkum sjálvum og øðrum. Eitt fólk við vilja og mátti at loysa uppgávurnar og taka tær avbjóðingar sum framtíðin bjóðar. Og eitt fólk við árraði og dirvi at taka ábyrgd. Tað liggur í tínum hond- um at gera av hvørja kós vit skulu halda. Við einum sterkum Tjóðveldisflokki á tingi 20. januar tryggjar tú at Føroyar vinna. Gott val. Klæmint Olsen valevni Sjálvstýrsifloksins í Suðurstreymoy Vóru tað bara Ginu-søg- urnar, ið gjørdu, at blóðið fór í kók hjá Miðflokk- inum? Ella hava vit í dag ein flokk á tingi, ið av røttum kann kallast anti- mentanarligur? Uppskot Miðfloksins um skerjingar á mentanarøkinum er ein fráboðan um nýggjar tíðir og nýggjar siðir. Mest av øllum minnir tað um tað fyrra. Eina hevndar- atsókn móti teimum, ið hava torað at staðið fram og bjóðað tí føroyska trong- skygninum av, tað veri seg innan list ella gransking. Um hetta er politiska stevna Miðfloksins, so er vissuliga talan um nýrák í føroyskum politikki. Eg vil fara so langt sum at siga, at fólkaræðið er í vanda.. Kanska er talan tó um tað seinna. Eina umhugsaða meting av, hvat ið er gott og ringt. Føroyskur sjónleikur eigur ikki at verða stuðlað- ur, tí hann er av tí illa. Peningagávur eiga ikki at verða latnar, tí tað eru tey somu fólkini, ið geva hvørj- um øðrum tær. Vónandi hevur Mið- flokkurin við sínum upp- skoti sett seg so dyggiliga í skammikrókin. Vantandi virðing fyri mentanini er lívshættilig, kanska ikki fyri hin einstaka, men fyri tjóðina. Tí tá ið breyðið er komið á borðið, er tað ikki tað politiska frælsið, ið ger føroyingin til tað, hann er, men tað mentanarliga. Nýggj ella gomul mentan, báðar hava virðing uppi- borna. Teir, ið løgdu lunnar undir tjóðskaparrørsluna, vóru ikki trongskygdir. Teir vildu varðveita og menna føroyskt mál og føroyska mentan, men eisini ríka tað við tí besta úr útlendskum andslívi. Er tað ikki eisini so dagin í dag? Ræðast vit og byrgja okkum inni, so býður ikki bøtur. Hvat var tað okkara stóri listamálari og móttakari av mentanarvirðisløn landsins - Ingálvur av Reyni - segði um stóra list? Haldið mær til góðar, at eg ikki minnist tað orðarætt, men var tað ikki okkurt um, at hon skuldi vera "provokerandi". Svart Samband ella Tjóðveldi Skamma teg, Jenis! VALGREINAR Almenna umsit- ingin bólgnað við 107 mió. kr. Vilhelm Johannesen løgtngsmaður og valevni Javnaðarfloksins í Norðoya valdømi Talið av aðalráðum er hækkað úr seks uppí níggju. Talið av fulltíðar- størvum í almennu um- sitingini er hækkað úr 103 upp í 268 størv. Ein vøkstur á 165 størv. Í prosentum svarar hetta til ein vøkstur á 159 %. Í 1997 var kostnaðurin av landsumsitingini 37 mió. kr. Í ár fara aðal- málaráðini at kosta 144 mió. kr. Ein vøkstur á 107 mió. kr. Í prosent-um svarar hetta til ein vøkst- ur á 288 %. Úti millum veljararnar hevur fólkaflokkurin al- tíð ávarað ímóti einum alt ov stórum og kostnað- armiklum almennum yvirbyggningi. Eisini hava teir skuldsett okk- um í javnaðarflokkinum, fyri at vaksa almennu umsitingini, og fyri at økja um almennu pen- inganýtsluna, men nú gongur sjón fyri søgn. Tølini omanfyri, lýsa ó- hugnaligu gongdina sein- astu seks árini. Øll hesi árini hevur fólkaflokkurin havt ta politisku leiðsluna í land- inum. Øll hesi árini hev- ur hann verið væl stuðl- aður av tjóðveldisflokk- inum og sjálvstýrisflokk- inum. Og hesi seinastu tvey árini hevur mið- flokkurin eisini verið stuðulsflokkur. Men prís- in fyri hesar stuðuls- flokkarnar, sum er ein økt almenn umsiting á 107 mió. kr. um árið, sleppur skattgjaldarin at rinda. Í valskrá síni sigur javnaðarflokkurin, at al- menni byggnaðurin skal ikki vera størri enn hóskiligt er, og tað merk- ir, at vit skulu hava seks aðalmálaráð og ikki níggju. Hetta kunnu vit gera, við at leggja al- mannamálaráðið og heilsumálaráðið saman aftur til eitt almanna- og heilsumálaráð, við at leggja oljumálráðið sam- an við vinnumálaráðnum og við at leggja løg- málaráðið undir løg- mansfyrisitingina. Eg havi áður víst á, at í Japan, við 120 milli- ónum fólkum, hava tey 13 ráðstovur og 13 ráð- harrar. Her í Føroyum hava vit níggju aðal- málaráð og nýggju landsstýrisfólk at umsita 47.000 sálir. Hvar er logikkurin? Hetta er jú fullkomuliga vitleyst. Hetta er so vitleyst, at her má vend koma í, og tað beinan vegin. Tit hava høvið at venda skeivu gongdina á løgtings- valinum 20. januar. Eftir løgtingsvalið í 2002, helt landsstýris- maðurin í oljumálum við ongari olju, at hann hevði ov lítið at umsita og tí eisini ov lítið at gera. Fyri at ugga landsstýris- mannin, soleiðis at hann aftur kundi flenna, varð eitt nýtt málsøki gjørt til hansara. Hetta málsøki fekk navnið: "Útoyggja- mál". Á fíggjarlógini eru játtaðar 300.000 kr. til hetta málsøki. Áðrenn tit lesa víðari kunnu tit gita, hvar og hvussu hesar 300.000 kr. verða nýttar. Trúgva tit at tær verða nýttar úti í Fugloy ella Svínoy ella suðri í Skúgvi? Trúgva tit at tær verða nýttar í Kalsoynni, úti í Hesti ella vesturi í Mykinesi? Nei, nei, tað er nógv verri enn so. Tær verða nýttar at løna einum fulltrúa við, sum hevur skrivstovu suðri í Havn, og soleiðis fær Tórshavnar kommuna nakrar skattakrónir aftr- at. Tit kenna orðatakið: "Alt er søtt hjá tí svanga." Við øðrum orð- um: játtanin til útoyggja- mál er við til at økja um miðsavningina. So ein- falt er tað. Vendi skeivu gongdini. Farið mannsterk á val og seti ein sterkan javnaðar- flokk inn á ting. Seti X við lista C ella eitt av val- evnunum á lista javnað- arfloksins. Niels Hammer valevni Miðfloksins í Suðurstreymoy Samfelagsbygnaður, menn- ing og almen rørsla eru fyribrygdi og mál íð dag- liga viðkoma almenna kjakinum, og fyrikoma tí sostatt eisini javnan. Nú til vali er eisini nógv tikið saman um. Og nógv verður tosa, um broytingar og annað. Um neyðug stig at taka, fyri at røkka eini betri bú- skapartilgongd og tillagan íð er førð fyri at taka hædd fyri bæði minking og vøkstri á vinnu- og ar- beiðsmarknaðar økinum í síni heild. Vit fara til val fyri at vera við til at skapa neyðugar fortreytir fyri einum hald- góðum og burðardyggum samfelagsminstri og skip- an, og er hetta eisini aðal- mál okkara. Broytingar íð eru framd- ar tey seinastu árini til bata fyri samfelagið fara vit at varða um, og í níggja valskeiðnum við ábyrd og heilum huga, at bøta enn meir um tær. Leiðsla og fyrisiting eiga munandi leiklut í hesum høpi, og eigur hon tí at veita einstaka borgaranum skjóta og rætta tænastu. Góð og virkin leiðsla fæst bert við raðførdari og skinsamari ráðgeving, sum við røttum innliti og vitan megnar at taka samanum, og harvið ásettum málum at fremja og seta í verk. Trupuleikin við strongd á sjúkrahúsum og serrøktar- viðgerðum - kunna vit koma til lívs … Um framhaldandi út- bygging á medesinska- og tøknifrøðiliga økinum verður raðførd, eins og við- gerðarsamskifti sjúkra- húsini sín á millum verður ment og gjørt samtíðar- hóskandi við at bygnaður og samskifti verða nútíðar raðførd, …so at bíðitíðin á skurðviðgerðum og aðrari bráfeingis viðgerð, verður munandi stytt. Ætlanir sum hesar eru ikki ókendar, men havdar nógv á lofti upp undir bæði farin val, eins og nú, í tí politiska valkjakinum. . . tó uttan at føra ítøkilig framtøk við sær. Vit hava sum vælferðar- samfelag bøtt um hesi við- urskifti. Men fari eg av øllum alvi at virka fyri at hesar umstøður verða betr- aðar munandi, og at sjúkra viðgerðarstøðið fylgjandi verður nútíðar raðført fyri at vit ikki skulla verða afturúrsilgd ella fyri van- býtið, tá talan er um heilsu- og sjúkrarøktarviðgerð. Útslúsan . . .. Eg vil vísa á gongda leið tá talan er um ovbyrðjaðar og strongdar eindir innan sjúkrahúsverkið og deildir tess At framúr góðar og munadyggar royndir eru framdar við námsfrøði- ligari medesin- og ser- røktarfakligari viðgerð á útslúsingar fremjandi deild. Henda skipan og verkætl- an íð er tillagað viðurskift- unum og nýhugburið, er eftir míni samføring bráð- neyðug og eigur at verða sett í verk sum skjótast. Serrøktarfakliga vitanin og viðgerðin, gerst í størsta mun kompetence fremjandi fyri sjúkrahúsini kring landi og heilsuverkið yvir- høvur, bæði hvat viðvíkur námsfrøðiligari sjúkraser- røktarviðgerð og heilsu- mennandi ástøðið brúkar- ans, og eigur tí at verða raðfest frammaliga og sett í verk skjótast tilberð. Nevnda viðgerðarskipan vil menna heilsuverkið minka um og loysa trupul- leikan á strongdu deildum sjúkrahúsins. Eisini ber sonevnda út- slúsingarviðgerðin økta og raðførda medesin- og røkt- arpedagogiska serfrøðis- útbúgving við sær, øllum heilsuverkinum at frama. Við sera góðum útliti er skipanin roynd og raðfest, við millum annað respira- torbrúkarum. Vit eiga tí beinleiðis, og hartil skjótast tilberð, at fáa nevndu heilsufrøðisligu út- slúsingar verkætlan framda á skinsaman viðgerðar- og tøknifrøðiligan hátt, soleiðis at vit sjálvi megna, og altíð eru tøk, og til reiðar at taka við viðgerðini av nevndu serrøktar sjúkling- um, til endaliga útslúsan. Heima- og eldrarøktin … Er eins og øll onnur øki í samfelagsskipanini undir somu fortreytum. Skipanin eigur at rað- førast eftir bráðfeingis tørvi og sjálvsagda rætti brúk- arans til framhaldandi hjálp og stuðul, fyri at varveita trygd og trivnaðarstøðið hjá tí eldra og tí óhjálpna brúkaranum. Vitandi og samførdur um støðuna, fara eg at virka fyri at skipanin verður tíðarhóskandi og laga eftir tilætlaða og munardygga ástøðið sínum. Tíðaravmarkan og strongd á økinum elvur til ótrivna og misálit og er tíðuligt fyribrygdi íð eigur heilt at fella burtur úr skipanini, fyri at økið skal kunna raðførðast á jøvnum støðið við arðar verkætlanir í samfelagsmenningini. Eisini hesum eiga vit at koma til lívs, og er hetta eisini møguligt við skin- samari stýring og fakligari menning, eins og neyðugari fíggjarjáttan. Økið er fjølbroytt og eigur tí at skipast á ástøði- liga vitan og bygnað, so at brúkarin kennir seg tryggan og sanførdan um at júst tann besta loysnin er hon- um tillutað, tá íð ástendur. Mentunarhugsjónin og evni … er tilluta og givin okkum øllum. Um tú missur hana, letur annan darva ella møguliga taka hana frá tær, verður tú fátækur. Læt teg ikki ræða … hugsjónin er tín. Tað veri seg á ríka fjølbroytta listar- liga leikpallinum, handa- verkið, útbúgving, náms- frøði, gransking og vísind, ella arðari tøknifrøðisligari verkætlan. Vit eiga at virka fyri menning og dygdargóðum virkiskarmi fyri tí í vildi nýta evni og lív sítt á hesum øki sum heild. Soleiðis at fortreytirnar hjá verandi og komandi ættarligum eru skipaðar og tilrættalagdar á hugvekjandi og skinsaman hátt. At ymisk settu ráðunum verður tillutað ábyrgd og umsitingar førleika, í røtt- um mennandi karmi og smidligari virkisfremjandi verkætlanum. Undir farnum umsiting- um og stýrisskipanarlóg- gávu eru málsøkini framd og tillaga alt eftir viður- skiftum okkara. Og eiga vit sum nú førða mentanina fram, at fara væl um tað íð liti er okkum upp í hendur, men tó, og ikki minst, seta egnu frámerkir okkara her, komandi ættarligum at gagni og tjóðini at frama. Guð signi land og fólk Gótt val Búskaparmening, leiðsla og bygnaður Malan Johansen valevni Sjálvstýrisfloksins í Suðurstreymi Allir føroyingar hava rætt til sama skattalætta sum sjómenn. Tí fari eg at ar- beiða fyri, at allir føroy- ingar stigvíst fáa sama skattalætta, sum sjómenn hava. Hetta grundi eg á, at tað er moralsk skeivt at rað- festa ein samfelagsbólk hægri enn ein annan. Sjó- maðurin er nógv verdur fyri okkara samfelag, vit kunnu ikki vera hann fyri uttan. Men vit kunnu heldur ikki vera flakafólkið, alaran, handilsfólkið, vaskifólkið ella vinnulívsfólkið fyri uttan. Vit eru øll líka týdn- ingarmikil í arbeiðinum at byggja okkara land. Ikki búskaparliga rætt Harumframt er skattalætti til ein ávísan samfelags- bólk ikki rætt búskaparliga. Ein tílíkur skattalætti er studningur bara í einum øðrum hami enn vit eru von við. Royndirnar frá 80’unum, tá studningurin millum annað varð givin sum krónur per kilo, hevur víst okkum, at tað ikki er vegurin fram. Studningur- in, í hesum føri skattalætti, ger, at fiskivinnan ikki tek- ur tær røttu avgerðirnar, tí trýstið at fremja effektivi- seringar minkar. Sigast kann at studningurin fyllir holið. Men fiskivinnan eig- ur at tillaga seg alla tíðina, tí annars versnar kapping- arføri. Um ikki fiskivinnan tillagar seg verður fiskað við størri útreiðslum enn neyðugt. Tað hava vit ikki ráð til. Setið kross við lista D Sama skattalætta til øll C M Y K 39 38