mikudagur 9. mars 2011síða 3

3 Mikudagur 9. mars 2011 · Nr. 29 Sosialurin Leo Poulsen Leingi væntaði pensjóns­re­ form­urin er nú lagdur fyri Tingið. »Í framtíðini verður talið av eldri fólki størri, meðan talið av arbeiðsførum spaku­ liga minkar. Hetta fer at seta føroysku pensjónsskipanina og vælferðartænasturnar und­ir stórt trýst. Við ein­ um nógv størri tali av pen­ sjónistum fara útreiðsl­urnar til pensjónir og til røkt av eldri fólki at vera nógv størri enn í dag«. Soleiðis byrjar 344 síð­ur langa frágreiðingin, sum er eitt úrslit av einari em­bætis­ mannafrágreiðing frá 2009. Eisini hevur ein politiskur fylgibólkur verið inni og gjørt eina semju millum allar flokkar á Tingi. Stóru flokkarnir hava havt tveir limir í bólkinum og teir báðir smærru hvør sín. Fyri Fólkaflokkin hava sitið Óli Breckmann og Ják­ up Mikkelsen, fri Sambands­ flokkin Helgi Abrahamen og Bjørn Kalsø, fyri Javn­aðar­ flokkin Andrias Petersen og Hans Pauli Strøm, fyri Tjóðveldi Annita á Fríð­riks­ mørk og Bergtóra Høgna­ dóttir Joensen, fyri Mið­ flokkin Karsten Hansen og fyri Sjálvstýrið Kári P. Høj­ gaard. Umframt tað hava eis­ini Aksel V. Johannesen, fíggj­ armálaráðharri, Jóannes Eidesgaard, fyrrverandi fíggj­armálaráðharri og Rósa Samuelsen verið við í arbeið­ inum. Nýggja skipanin Í stuttum tekur arbeiðs­ bólk­urin soleiðis saman um nýggja pensjónsreformin: Eftirlønarsamansparing: • Øll, sum eru knýtt til ar­ beiðsmarknaðin skulu gjalda 15 % til eina bundna eftir­lønar­samansparing. • Samansparingin er per­ són­lig og skal verða út­ goldin sum lívlang veit­ ing og lutaeftirløn. Við pensjónsaldur verður møgu­ligt at fáa eitt kapi­ tal­útgjald. Fólkapensjón: • Bundna eftirlønarsaman­ sparingin ger tað møguligt at minka um útreiðslurnar til fólka­pensjón. • Í framtíðini verður mót­ roknað í allari fólka­pen­ sjónini. Mótrokningarfría upphæddin verður minni, og mót­rokn­ingar-pro­sent­ ið verður lækkað. • Útgjaldið úr Sam­halds­ fasta Eftirlønar­grunn­ inu­m verður hækk­að, og verður sum í dag goldin øllum pen­sjón­ist­um uttan mun til inn­tøku. • Mótrokningin millum hjúna­felagar verður av­ tikin. Politisk semja er gjørd, men ikki øll eru líka fegin um uppskotið. leo@sosialurin.fo Rúgvismikil pensjónsreformur Nýggi pensjónsreformurin, sum er lagdur fyri Tingið, telur heili 12 lógaruppskot og almennar viðmerkingar, sum telja heilar 344 síður. Men ikki øll eru nøgd við uppskotið Tað er nýggi fíggjarmálaráðharrin, sum saman við Rósu Samuelsen leggur pensjónsnýskipanina fram Við hvørt stúra vit ov nógv. Hugsa negativar tankar. Gloyma okkara dreymar og missa lívsgleðina. Men hvat gera vit, tá ið tíðin rennir undan okkum, og vit ikki merkja okkara dreymar ella eru trúgv ímóti okkum sjálvum. Rithøvundin Cammilla Rysgaard gevur góð ráð um, hvussu vit kunnu fáa størri sjálvsálit, styrkja sjálvsvirðið og hugsa positivar tankar um okkum sjálvi. Cammilla Rysgaard Sosialurin 341800 Leygarkvøldið 19. mars kl. 20 Leo Poulsen Tað er serliga fólkapen­ sjóns­parturin, sum Landsfelag Pensjónista ikki er nøgt við, og tað lat Ingrid Henriksen, sum er ráðgevi hjá felagnum, gera greitt á Rás2 í gjár. Nógvar broytingar eru gjørdar í upp­skot­in­ um, síðani tað kom fram av fyrstan tíð. – Og tað er vorðið nakað betri vil eg siga, men uppskotið er langt frá nóg gott sum er, og tað kemst serliga av, at grundupphæddin er burt­ur eftir 2018, sigur Ingrid Henriksen. Hon sigur, at tað held­ ur felagið er sera óheppi, og tey ætla sær at gera vart við hetta. – Vit vilja halda fast við, at grundupphæddin má ikki blíva burtur. Tey lágløntu gerast tap­arar í nýggju skip­ anini, tí ætlanin er at lækka mótrokningar upp­hæddina í fólka­ pen­sjónini, og tað er sera óheppið hjá fólki við lágum inntøkum. Og vit vita, at tað er ein so stórur partur av fólkapensjónistum, sum hava lágar inntøkur, sigur Ingrid Henriksen. Ætlanin er at lækka hesa upphæddina frá 60.000 niður í 30.000 krónur komandi átta árini. - Tað er soleiðis, at tá tað verður mótroknað í fólkapensjónini, so verða tað tey væl løntu, sum onga pensjón fáa, og tað er óheppi, tí tað hevur alla tíðina verið sagt, at fólkapensjónin er fyri øll, sigur Ingrid Henriksen. Hon heldur, at verður tað gjørt á henda hátt, fara politikarar, sum framman undan hava eina høga eftirløn, fara ikki at hava áhuga fyri fólkapensjónini. - Hetta fer at føra til, at politikarar ikki fara at hava áhuga í at hækka pensjónina so hvørt sum inflatiónin etur burtur av henni, og tí fer hon at minka í virði við tíðini, sigur Ingrid Henriksen. Tað finst kortini okk­ urt gott í uppskotinum. - Har finst í hvussu er ein góð broyting, og tað er hon, at mótrokningin millum hjúnarfelagar verður avtikin, og tað er sera gott, sigur Ingrid Henriksen. Hon roknar við, at nú tá uppskotið er lagt fyri Løgtingið, verð­ ur Landsfelag Pen­ sjó­nista kalla inn fyri Trivn­aðarnevndina, og har fara tey so at gera vart við sína ónøgd við uppskotið. - So mugu vit bara vóna, at politikarar taka okkara viðmerkingar til eftirtektar, sigur Ingrid Henriksen. Pensjónistar ikki nøgdir Ingrid Henriksen