sunnudagur 18. januar 2004síða 21

40 Nr. 12 - 20 januar 2004 Nr. 12 - 20 januar 2004 41 VALGREINAR Sandoyggin aftur í fokus Tummas Frank Joensen valevni Javnaðarfloksins í Sandoyar valdømi Javnaðarflokkurin vil geva framhaldsskúlunum fríðan heilsugóðan kost í skúlatíðini, hettar kostar í fyrra umfari, men verður spart aftur í betri heilsu hjá børnunum seinni í lívinum. Ungdómurin er framtíðin, fáa vit hann aftur at støðast í Sand- oyar sýslu, so er nógv vunnið. Fiskavirkini skulu fáa eins góðar møguleikar, sum tey á meginøkinum, eisini skal flutningur av tí tilfeingi, sum útoyggj- arnar geva, gerast fríur. Hetta gerst við at taka av ferðaavgjaldið, sum verður goldið av hvørjum ferðaseðli til og úr land- inum. Soleiðis tryggjar Áland sínar útoyggjar. Tá ið eg sigldi í Álandsoyggjunum við ferju, traff eg lands- tingsmannin fyri Áland. Vit fóru so at tosa um útoyggjatrupulleikan í Føroyum. Hann gav mær tá hettar hugskot, sum eg haldi kann brúkast her heima eisini. Joen Petur Petersen valevni Sambansfloksins í Sandoyar sýslu Hvat var Skúvoyggin uttan Sildberan? »Onki« kundi svarið verið ella er svarið »Nógv«. Ja tað kunna bara skúvingar svara uppá. Vit sum hava búleikast á Sandoynni hava ofta sæ buldruta túrin hjá Sildber- anum út ígjøgnum skúviar- fjørð ja ta hevur mangan veri ringur túrur, hesin bátur ella vit kunna kalla hann fyri eitt skip hann er ótíðarhóskandi til sam-fe- lagið sum vit liva í dag hann treingir til at blíva moderniseraðure bæði hvat viðvíkur sjúkraflutnigi at føra ein bil ja traktor út higar ja eg vil siga eitt nýtt skip. Tað man vera sera ótíðar- hóskandi at ta skula bara vera ein dag um vikuna at tú kanst fáa ein eitt akfar við fýra hjólum út higar hetta má gerast naka við og koma í rafestingan av øllum milliardum sum eru lovaðar. Hetta vil Sam- bandsflokkurin arbeiða fyri. Sambansflokkurin vil at tað skula pengar setast av til at gera eitt tíðarhóskandi skip sum kann taka fleiri ferðafólk og akfør og møguliga sigla eitt sindur skjótari. Eitt sum er sera tungt hjá teimum sum búgva á Skúv- oynni eru havnarviður- skiftini har hava kanningar veri gjørdar til at fáa eitt projekt ígongd og sum eg skilji eru tær við at vera lidnar og tí er ta uppá sítt pláss at fáa hesi havnar- viðurskiftin í lagi at bátar kunnu liggja trygt har sum ta er í løtuni tá ið eitt skip liggur at atløgusíðuni koyr- ir ta so nógv aftur og fram at ta er ringt hjá fólkið at koma íland og umborð ,eitt kann eisini leggjast avtrat at ringarnir og vilíkahald av hesi atløgusíðu kostar eini lítlari kommunu sera nógv um árið at halda hesir ring- ar mugu so at siga skiftast á hvørjum árið. Bakkaverjan skal og má stuðlast byrjar man uppá nakað skal og má ta gerast liðugt hetta skal Sam- bandsflokkurin gera liðugt sum hinir flokkurin ikki kláraðu at gera liðugt. Ja kanska ta er lova í so dyran men eitt er sikkurt at sambandsflokkurin vil arbeiða fyri at hetta verur gjørt. Tí vil eg biðja um tygara atkvøðu tann 20 januar fyri at stuðla okkum til at gera hetta fyri teg í framtíðini Vel Sambandsflokkin tann 20. januar tín trygd. Nita Næs valevni Javnaðarfloksins í Suðuroy So er valendaspurturin næstan komin á mál. Nógv góð orð eru søgd og skrivað. Og so skal vera. Politikarir eru fólksins tænararar, teir eiga at vilja tað góða, fyri so nógv sum møguligt. Samfelagskøkan verður ikki býtt javnt til allir føroyingar í dag. Nøkur fáa meira, nøkur fáa minni. Javnaðarflokkurin sær tað sum sítt høvuðsmál at henda køkan verður skorin, so fólk, allar bygdir, øll øki í landinum fáa eins nógv av samfelagskøkuni. Tað er heilt víst, at hugsa vit t.d.um flakavirkið í Vági, so hevur Vágsbygd, ikki fingið eins stóran ágóða av samfelagskøkuni sum aðrar bygdir. Tað at trívast sum menn- iskja er sera týdningar- mikið, vit mugu aftur fáa politikarar, sum tora at seta verulig orð og gerðir, verulig fingramerki, aftur á samfelagsgongdina. Vit er koyrd føst av politikarum, sum føra seg fram sum embætisfólk, sum einans tora at brúka orð sum karmar, mannagongdir, kassar. Politikarar, sum ikki tora at fara inn og loysa ein veruligan háttandi knút - í verki, so at øll mennsikju trívast, bæði tey frísku, sjúku, arbeiðsføru og arbeiðsleysu. Hvat fær eitt menniskja at trívast? Hvat fær fólk í arbeiðsførum aldri at trívast? Hetta, at hava eitt arbeiði at fara upp til hvønn dag, hevur óivað stóran týdning. Hvat fær barnið at trívast? Ivaleyst trygg foreldur, hús, mat og klæði. Arbeiðsleys foreldur verða ótrygg, tá peningur mangl- ar í til samlaðu húsarhalds útreiðslurnar. Tey hava eins høgar útreiðslur, hóast arbeiðið er vorðið óstøg- ugari, hóast tey eru vorðin arbeiðsleys . Hvat fær tey eldru at trívast? Tað, at tey verða vird, sum øll onnur fólk í landinum, og kunnu fáa tær tænastur frá samfelagnum, ið tey ikki longur megna sjálvi. Eina útstrekta vinarliga hond frá almennu Føroyum, sum tey eiga rætt til, sum tey alt teirra lív hava verið við til at gjalda. Hvat fær ein arbeiðs- gevara at trívast? Vónandi ikki einans hansara persón- ligi vinningur, men vón- andi eisini hansara hugskot og vilji, og tørvur á at hava menniskju í støðugum ar- beiði. Hvat fær ein politikara at trívast? Vónandi hansara íborðna drívmegi, sum ikki kann halda honum vekk frá at hugsa goðar politiskar tankar, um hvussu vit fáa hetta landið at hanga saman búskaparliga, mentunarliga og ikki minst menniskja- liga. Uttan menniskju, sum hava tað gott í samfelag- num, er eingin dugur í nøkrum sum helst. Og fólk missa hugin til sjálvt lívið. Politikarar eiga ikki bert at vera myndir í bløðum ella á sjónvarpi. Nei, teir skulu ganga millum fólk, fara inn á virkir, seta seg í kantinuna á flakavirkinum og spyrja, hvat er trupul- leikin her. Ein politikari skal ikki føra seg fram sum ein arbeiðsgevari, ein stjóri, ella ein løgreglumaður ella ein strangur lærari. Nei, ein politikari, skal duga at ímynda sær eina øðrvísi støðu enn teirru, ið vit hava í dag. Tí er tað so løgið, tá ávísir politikarir, bæði kommunalir og lands- politikkarir, alment siga: Nei, hatta dugi eg ikki at ímynda mær! Nei, hatta er reinur fantasiur. Tí í grundini er tað huga- heimur okkara, sum er keldan fyri allari nýhugsan. Javnaðaraflokkurin vil stuðla undir góðum hug- skotum. Uttan fólk sum hugsa og ímynda sær, so steðgar alt lív upp. Vit skulu, eins og norð- oyingar fingu, fáa almennar pengar, møguliga sum ein grunn, sum skal hava til endamál, at arbeiði verða sett í gongd her suðuri. Hesin peningur skal ikki fara til fysiskir karmar, men til verulig arbeiðs- skapandi arbeiðspláss. Lívsins sigling er hørð! Men vit mugu frá polit- iskari síðu vita, hvussu vit ætla at sigla, hvaðani leiðin gongur, um tey veikastu eru við á ferðini, og at sjálv ferðin skal verða trygg, góð og møguliga eisini stuttlig. Í góða samfelagnum vil Javnaðarflokkurn vera við til at taka hond um hesa ferð. So øll, óansæð aldur, persónliga støðu og bústað, veruliga eru við á ferðini og ikki gerast eftirbátar. Gott Javnaðarval øll somul. Suðringar varið tykkum fyri sambandinum ! Jóhanna í Ólavsstovu valevni Tjóðveldisfloksins í Suðuroy Uttan Suðuroynna høvdu Føroyar verið fátakar ! Men tað man Sam- bandsflokkurin ikki halda, flestu okra munnu minnast at undan valin- um fyri 2 árum síðani lovaði Lisbeth at fekk hon magt sum hon hevði agt so skuldi fyrsti leikur í talvinum verða at seta seg í samband við sponsku skipasmiðuna og avlýsað sáttmálan um bygging av nýggja Smyrli. Og hon kann enn náa at strikað okkum av før- oyakortinum. Onkurs- vegna skal hon fíggja handan famøsa skatta- reformin, sum ger at tey, sum hava lítið nú skulu fáa uppaftur minni, og tey sum frammanundan hava nógv, skulu hava uppaftur meira - tað kann í hennara hugaheimið sikkurt passandi fíggjast við at selja Smyril áðrenn okur yvirhøvur hava fingið hann. Og Sambandsmaðurin her suðuri man heldur ikki halda oynna hava nakran týdning, jú jú sjálvandi uppundir val hevur hon týdning, tí tað er her hann hevur møgu- leikan fyri at verða vald- ur. Men ikki so skjótt er blekki á atkvøðuseðlin- um torna so hevur hann stungið í sekkin og setist at stýra virkið norðan- fjørðs. Hvar fóru tey gyltu vallyftini um ar- beiði til allar hendur ? nei ikki nokk við at val- lyftini ikki verða hildin, orkan verður harafturat brúkt til at leggja fót- onglar fyri øðrum fyri- takssemi í oynni. Tá Fiskasølan fór undir at keypa partin hjá Suðurís í Hvalba lovar sam- bandstingmaðurin at fara í tingið og støðga keypin- um - hetta kundi kostað Hvalbingum eini 35-40 arbeiðspláss. Veljarakanningarnar vísa at sambandið eftir 20 Januar fer at verða størsti flokkur í landinum - suðringa hugsið um framtíðina, hugsið um framburðin. Veljið fólk, ið vil nak- að, við oynni, fyri oynna í oynni - vel Tjóðveldið. Hálvur tími frá framtíðini Gott val allir suðringar VALGREINAR Umhvørvi og náttúra Eyðun Elttør landsstýrismaður og valevni Sjálvstýris- floksins í Norðoyggjum Havumhvørvi Havumhvørvismál yvir- tikin sum føroyskt máls- øki í januar 2003. Yvirtøkan hevur týdn- ing, tí við henni hava vit fulla ábyrgd av økinum. Kunngerðir eru klárar at seta í gildi m.a. um • bunkring av olju í føroyskum havnum, • burturkast frá skipum, • útlát av olju frá skipum Í samband við yvirtøk- una varð í mai 2003 sam- starvsavtala undirskrivað millum føroysku og donsku umhvørvismála- ráðini. Endamálið er at tryggja, at Føroyar eru við tá altjóða avtalur og sáttmálar verða fyrireik- að, soleiðis at vit kunnu tryggja, at atlit verður tikið til serføroysk áhugamál og at Føroyar fáa betur høvi at ávirka altjóða arbeiðið á um- hvørvisøkinum Varandi orkukeldur Í september 2003 hevði eg heiðurin at byrja framleiðsluna av vind- orku frá trimum vind- myllum hjá Sp/f Røkt á Mýrunum omanfyri Vestmanna. Hesar 3 myllur kunnu dekka 3% av samlaða orkutørvin- um í Føroyum. Vit skulu tryggja, at orkuframleiðslan í Før- oyum er so burðardygg sum gjørligt, soleiðis at CO2 útlátið kann lækka. Vit eru við í fleiri øðrum verkætlanum inn- an burðardygga orku- keldur, m.a. • Framleiðsla av elmegi úr aldum • Nýtsla av vetni sum orkukelda umborð á fiskiskipum. Vit skulu hava orðaskifti um ein framtíðar orku- politikk. Ein møgulig liberalisering og harvið kapping á elmarknaðin- um skal stava frá reinum orkukeldum. Olja 4 brunnar eru boraðir, olja er funnin, og vit hava staðfest, at føroyska und- irgrundin inniheldur eina virkna kolvetnisskipan. Arbeiðið hjá oljufeløg- unum hevur eisini givið okkum týðandi upplýs- ingar um undirgrundina, sum verða brúktir í sam- band við fyrireiking av framtíðar oljuleitingum. Oljuleiting á føroyskum øki heldur fram • nýggjar arbeiðsskráir fyri 9-ára loyvini eru avtalaðar millum Olju- málaráðið og loyvis- havararnar • Jarðfrøðisavnið hevur fingið tilmæli frá olju- feløgum um framtíðar leitiøkir. Samstarv við fiskivinnu og fiskivinnufeløg Eitt gott samstarv við fiskivinnuna er neyðugt. Eg havi lagt stóran dent á at kunna fiskivinnuna um virksemið á oljuøkin- um. Tað er av týdningi ikki at gloyma fiskivinn- una, sum er okkara livi- breyð, nú farið er í holt við oljuleiting. Útjaðarin Fyri at tryggja menning og trivna á útoyggj er neyðugt við góðum ar- beiðsplássum, einari støðugari samferðslu og einum álítandi samskifti. Eg havi tikið stig til at seta ein millumráðsbólk, sum skal samskipa út- jaðarapolitikkin hjá teimum ymsu aðalráðun- um, soleiðis at atlit verð- ur tikin til tørvin hjá fólkunum, sum búleikast á okkara útoyggjum. Ein reglugerð fyri stuðli til útoyggjamenn- ing er klár at seta í verk. Fyribils hava vit 300.000 kr., sum skulu nýtast til at stuðla tiltøkum, til frama fyri menning av útoyggjum. Henda upp- hædd skal hækkast, men er eitt stig á vegnum. VEL SJÁLVSTÝRIS- FLOKKIN 20. JANUAR - tann gongda leiðin Edvin Joensen valevni javnaðarfloksins í Eysturoy Borgarligu flokkarnir hava ført fram nakrar pástandir, ið eg kundi hugsað mær vórðu betur undirbygdir. 1. Um skatturin fer niður, fer fólk at arbeiða, so nógv meira, at landsins skattainntøka fer at økjast. 2.Um skatturin fer niður, fara íløgur í vinnulívið at økjast. Eg búgvi í eini bygd við stórum vinnulívi, og Eyst- uroyggin er størsta vinnu- øki í landinum. Fólk her eru von við, at til tíðir er lítið at gera, og inntøkan ikki so stór, og aðrar tíðir er nógv at gera, og møguleiki er fyri at fáa nakað av yvirtíð. Eg kenni einki til, at fólk bera seg undan at arbeiða yvirtíð. Sjálvt í 80 árunum, tá flakavinnan var upp á tað besta, og fólk arbeiddu 12-14 tímar um dagin, hoyrdist einki um, at fólk ikki fekst til at arbeiða yvirtíð. Eg trúgvi ikki, har er meira arbeiði at heinta. Tímalønt fólk, og tað eru tey, ið kunnu fáa yvirtíðar- arbeiði, taka tað arbeiði, tey kunnu fáa. Hesi fólk kundu harðliga trongt til skatta- lætta, men eg eri bangin fyri, at landskassin ikki hevði klárað seg við tað minni í inntøku. Um vit hyggja at teimum størru inntøkunum, sum t.d. við flakatrolarum og nótaskipum, so haldi eg, at hesir menn heldur høvdu nýtt møguleikan at ligið meira heima enn at tjent fleiri krónur, og lands- kassin hevði ikki verið betur fyri. Fólk høvdu heilt einfalt ikki fingið meira arbeiði, um skatturin varð lækkað- ur. Viðvíkjandi hinum spurninginum, at meira peningur millum fólk hevði verið nýttur til íløgur í vinnulívið, loyvi eg mær eisini at ivast. Um ein vanligur lønmót- takari, hevði sloppið 20 - 30.000 kr lættari í skatti í ár, hugsi eg, at hann heldur hevði nýtt høvi til at gjørt okkurt við húsini ella skift bilin út, enn at sett peningin í okkurt vinnutól. Í mínari verð er einki, ið bendir á, at skattalætti til lønmóttakarar skapar fleiri arbeiðspláss. Hinvegin gongur Javnað- arflokkurin fult inn fyri, at vinnan ikki skal skattast ov hart. Hon skal hava loyvi til at leggja pening til síðis í góðum tíðum, so kapitalur er til ábøtur og íløgur, tá neyðugt er. Eitt sindur um skattalættar Hanna Jensen valevni fyri Fólkaflokkin í Eysturoy http://hanna.folkaflokkurin.fo Einstaklingurin hevur ábyrgd, og hon skal ikki takast frá honum. Hin einstaki skal hava frælsi til sjálvur at leggja síni viðurskifti til rættis eftir evnum, vilja og undir ábyrgd fyri sær og sínum. Hin einstaki hevur ábyrgd av sær sjálvum, for- eldur hava ábyrgd av sínum børnum, tey avvarðandi hava ábyrgd av teimum sjúku og teimum eldru. Leggja vit okkum ikki hetta í geyma og halda fast við tað, so taka vit ábyrgdina frá fólki, og geva samfelag- num alla ábyrgd - sam- felagið, sum tó ikki er nakar persónur við kensl- um, sum umsorgan og ábyrgd. Samfelagið er tú og eg og allir vit einstaklingar til saman, og tí mugu vit leggja dent á, hvørja ábyrgd hin einstaki hevur, áðrenn alt samfelagið skal koma inn í myndina. Fáa vit ikki hin einstaka, og familjuna til at taka initiativ og á- byrgd, so verður í veruleik- anum einki samfelag, tí hvussu skal samfelagið - sum er einstaklingarnir, familjurnar, øll tilsaman - tá kunna virka? Um tað almenna skal hava alla ábyrgd, gerst al- mannaøkið ov stórt og tungt at reka, og tað rákið kenna vit. Hitt almenna skal taka hond um, har verk hins einstaka ikki røkkur, har ein tørvur er. Ábyrgd eyðkennir føroy- ingar, so latið okkum halda fast við hana! Hetta er grundleggjandi Fólkaflokshugsjón. Klæmint Olsen valevni Sjálvstýrisfloksins í Suðurstreymoy Í hesum døgum eru liðin 115 ár, síðan Føroyingafe- lag var sett á stovn; hetta sum eitt úrslit av jólafund- inum í 1888. Felagið fekk stutta og turbulenta livitíð, men avleiðingin var, at tveir politiskir flokkar sóu dagsins ljós í 1906: Sam- bandsflokkurin og Sjálv- stýrisflokkurin. Flest allir seinnu flokkar í 20. øld eru sprotnir úr Sjálvstýris- flokkinum. Mál Sjálvstýrisfloksins var, at Føroyar skuldu gerast sjálvbjargnar, og at lívgast skuldi um føroyska mentan og siðaarv. Ikki bara við at varðveita, men við at menna fyrst og fremst skúlan, herundir málið. Hetta var tó ikki alt, føroyingar skuldu ríka sítt andslív við tí besta úr út- lendskari mentan. Hugsið einferð um ta menning, føroyska samfe- lagið hevur verið fyri síðstu 150 árini. Frá einum mið- aldarsamfelag eru vit í dag eitt nýmótans samfelag, ið tolir samanbering við lond- ini um okkum. Ja, mong eru helst tey, ið øvunda okkum at liva í einum landi, ið hevur so nógv at bjóða, einum landi við so høgari lívsgóðsku. Enn hevur Sjálvstýris- flokkurin sum mál at røkja mentanararvin. Men Føroy- ar eru í dag partur av al- tjóðasamfelagnum. Kunn- ingartøknin ger, at tað í nógvum viðurskiftum er minni munur á at búgva í einum evropeiskum stórbýi og í einari føroyskari bygd. ”Vitanarsamfelagið” kallast tað. Vit eru longu partur av tí, men vit mugu áhaldandi tryggja eina menning. Fyrimunirnir eru nógvir, eitt nú kanst tú lesa á hægri læristovni uttan- lands frá stovu tíni heima við hús. Men har eru eisini stórar avbjóðingar. Ein treyt er, at myndugleikarnir tryggja, at øll hava lætta og bíliga at- gongd til samskiftiskervið. Ein onnur, at okkara skúlar eru nóg væl útgjørdir, og at øll fáa dygga frálæru. Vit mugu ikki, sum tað sæst aðrastaðni, koma í ta støðu, at vit fáa fyrsta floks borg- arar og annan floks borg- arar. Tey, sum duga at nýta nýta nýggju tøknina, og tey, sum ikki duga. Tíverri sær ikki út til, at tann politiski myndugleikin er nóg virkin á hesum øki. Serliga tilvildarlig tykist útbyggingin av kervinum. Menning er eisini at ásanna sínar avmarkingar. Vit hava ikki ráð til alt tað, ið onnur størri lond hava. Tí mugu vit hava gott samstarv við veitarar og skúlar uttanlands. Sum fyri 100 árum síðan vil Sjálvstýrisflokkurin framburð fyri Føroya fólk. Sjálvstýrisflokkurin vil menna okkara samfelag, vinnuliga og mentanarliga, og - tá ið tíðin er búgvin - lata Føroya fólk sjálvt gera av, um tað ynskir fult politiskt frælsi. Veljarar um alt landið. Latið tað gamla sjálvstýris- træið liva. Set kross við Sjálvstýrisflokkin, lista D, á valdegnum tann 20. jan- uar. Ábyrgd er eitt lyklaorð Menning og vitan C M Y K 41 40