mikudagur 25. mai 2011síða 16

Mikudagur 25. mai 2011 · Nr. 60 16 Sosialurin Summarfrítíðin útsett Greenpeace eltir oljupall Gongur strúk­andi í Norðurnoregi Vanliga eru politik­ar­ar­ nir millum tey fyrstu, sum fara í summar­frí. Tað er eisini gald­andi í Danmark. Har var æt­la­ nin, at fólka­tings­lim­ir­nir skuldu fara í summarfrí frá 1. juni, men soleiðis verð­ur ikki í ár. Orsøkin er, at stjórnin vil hava meiriluta fyri ein­um sokallaðum trygd­ar­pakka, áðrenn ting­ið sleppur til hús. Onn­ur mál skulu eisini avgreiðast, og tí hevur Vinstri bið­ið Thor Pedersen, fólka­tings­for­ mann leingja setuna til tann 23. juni, og hesum er meiriluti fyri. Sostatt verður sum­ m­ar­frítíðin hjá fólka­ tings­lim­un­um tríggj­ar mánaðir og ein vika í ár. Í hesum døgum er bori­ pall­ur­in Leiv Eriksson á veg á leitingarleið við Vestur­grønland at bora eftir olju fyri skotska olju­felag­ið Cairn. Men hann er ikki einsamallur. Green­peace-skipið Ez­ per­a­n­sa eltir pallin, og í hølunum á tí er danska sjóverjuskipið Vædd­er­ en. Í fjør royndi Green­ peace at steðga bor­ ing­ini hjá Cairn, men felags­skapurin hevur ikki sagt, hvat hann æt­lar hesaferð. Cairn sig­ur, at tað hevur álit á, at Vædderen fer at forða Ezperansa at gera nakað, men sum er ger sjóverjan einki, tí pall­ urin og skipini eru í al­ tjóða sjógvi. Eitt annað Green­peace-skip, Arctic Sun, er eisini í økinum. Búskaparliga gong­ ur tað so væl í Norð­ ur­noregi nú, at í fleiri vinnu­greinum hava fyri­tøk­ur ilt við at út­ vega sær nóg mikið av arbeiðs­megi. Tølini siga eisini sítt. Aftenposten skriv­ar, at higartil í ár er norðurnorski út­ flutn­ing­urin vaksin 38 pro­sent samanborið við sama tíðarskeið í fjør. Talið fyri alt landið er 8 pro­sent. Arbeiðsloysið í Norð­ ur­noregi er sera lítið, og sagt verður, at tey, sum vilja hava arbeiði, fáa arbeiði. Tað hevur gjørt, at tørvurin á arbeiðs­ megi er størri í Norður­ noregi enn nakra aðra­ staðni í landinum. Lagt til rættis: Árni Joensen Hesaferð vóru tað serliga skot­ar, sum fingu sviðan av ís­l­endsku øskuni, tí har var so nógv øska í luftini, at allir teir stóru flogvøllirnir máttu latast aftur. Aðrastaðni hev­ ur lítil øska verið í luftini, men onkunstaðni hevur hon kort­ini darvað flúgvingini. Íslendsku jarð­frøð­ing­ ar­nir siga, at óvanliga nógv øska kom úr gosinum í Gríms­vøtnum, og at tað fyrs­ta samdøgrið kom meiri øs­ka úr hesum gosinum enn úr øllum gosinum í Eyja­ fjalla­jøkli í fjør, sum vardi 40 dagar. Um viku­skift­ið stóð øskurokið meiri enn 20 kilo­ metrar upp í loft, men í gjár kom tað bara tríggjar kil­o­ metrar uppfrá. Grímsvøtn er tað virkn­ as­t­a gosfjallið í Íslandi. Sein­ asta gosið har var í 2004. Stutt men ógvusligt gos Gosið í Grímsvøtnum í Íslandi er minkað nógv teir seinastu dagarnar, og alt bendir á, at tað ringasta er av Hagtølini vísa, at síðani 1997 er talið á donskum børnum við sukursjúku ella typu 1-diabetes, sum sjúkan av røttum eitur, vaksið heili 61 prosent. Granskararnir duga ikki at siga, hví børn fáa sjúkuna, og teir duga heldur ikki at siga, hví tilburðirnir eru øktir so nógv. Tað er ikki bara í Danmark, at nógv børn fáa typu 1-diabetes. Tvørturímóti vænta granskararnir, at talið á evropeiskum børnum, sum fáa sjúkuna, fer at veksa heili 70 prosent hetta til 2020. -Vit hava onga gransking ella kanning, sum kann loysa gátuna um, hví fólk fáa typu 1-diabetes, ella hví talið veksur so skjótt. Vit vita, hvat hendir við kroppinum, men vit vita ikki, hví tað hendir, sigur Malene Bagger, sum er granskingarleiðari hjá danska Diabrtesfelagnum. Tað er staðfest, at bara umleið fimm prosent av tilburðunum eru arvaðir, og lívsførslan hjá tí einstaka er heldur ikki orsøkin. Sambært Malene Bagger tykist besta boðið vera, at sjúkan kemur av dálking, virus ella infeksjón. Nógv donsk børn fáa sukursjúku Hvønn einasta dag í árinum staðfesta danskir læknar, at í minsta lagi eitt barn afturat hevur fingið sukursjúku Soleiðis sá gosið út í morgun (Mynd: Vísir) Ta fyrstu tíðina stóð øskurokið meiri enn 20 kilometrar upp í loft (Mynd: Veðurstofa Íslands)