fríggjadagur 27. mai 2011síða 68

nr. 61 · 27. mai 2011 20 VIKUSKIFTI Hann varð doyptur Robert Allen Zimmermann, men fekk sær navnið Bob Dylan og gjørdist heimskendur longu sum 22 ára gamal. Tann 24. mai fylti Bob Dylan 70 ár. Maðurin, ið gjørdist forsprákari hjá unga ættarliðnum í 60'unum við sínum kollveltandi sangum, er sostatt farin um pensjónsaldur. Breið semja er um, at Bob Dylan telist millum teir týdningarmestu sangskrivararnar nakrantíð Ein tann størsti nýskaparin nakrantíð bob dylan 70 Uni Arge ua@sosialurin.fo   Summi fata ikki, hvat er so spennandi við honum, og onnur dyrka hann sum ein avgud. Tey flestu hava eina meining um Bob Dylan, og tey, sum ikki fjeppast uppi í honum, troyttast mest av røddini, tí sermerkt er hon. Hann drynjar, tá hann syngur, og livir ikki heilt upp til øll vakurleikakrøv, tá um sang umræður. Men Bob Dylan er Bob Dylan. Hoyrir tú hann, veitst tú, hvør syngur, og lesur tú hansara tekstir, kanst tú undir ongum umstøðum avnokta, at maðurin er eitt skaldsligt flogvit. Tað sigst eisini, at intellektuellir menn yvir 35 ár eru hansara størsti fjepparaskari. Bob Dylan hevur havt ovurstóra ávirkan á sangskriving og tónleik sein­ astu 50 árini. Hvør einasti sangskrivari í heim­inum hevur skeitt at, hvussu hann gjørdi, og so mætir sangskrivarar sum John Lennon, Paul McCartney, Neil Young, Bruce Springsteen, David Bowie, Cat Stevens og Tom Waits hava viður­kent, at Bob Dylan ávirkaði teir nógv. Tá beatlarnir vóru komnir fram í 1964, hittu teir Bob Dylan, og Dylan segði við John Lennon: »Listen to the words, man!« Hetta ávirkaði Lennon til at fara at skriva djúpri tekstir, enn hann framm­an­undan hevði gjørt.   Tann stóra fyrimyndin Sagt er um Bob Dylan, at hann var ný­skaparin, sum vísti, hvussu tekstur, lag, álvarsemi, dýpd og spiritualitetur eiga at verða  sett saman í einum sangi. Nógvir einstaklingar og bólkar hava sungið hansara sangir, og øll, sum læra seg at spæla guitar, kenna sangir sum »Blowin' in the Wind« og »The Times They Are a-Changin'.« Tá Bob Dylan av álvara kom fram í 1963, varð hann beinanvegin útnevndur at vera forsprákarin hjá teimum ungu, ið gjørdu uppreistur ímóti foreldrunum og stirvnum samfelagsskipanum. Tað dámdi honum onki, men hann var tann, sum bað foreldrini lata vera við at finnast at tílíkum, tey ikki høvdu skil fyri, so forsprákari var hann. Bob Dylan varð føddur 24. mai í 1941 í Minnesota í USA. Foreldrini vóru jødar, og Robert Allen  Zimmerman lurtaði nógv eftir útvarpi, tá hann var lítil. Í skúlanum royndi hann at stovna ymsar tónleikabólkar, og í 1959 skrivaði hann í eina skúlaársbók, at hansara størsti dreymur var at elta slóðina hjá Little Richard. Rokktónleikur var tó ikki nóg mikið fyri hann, ásannaði hann seinni. Rokksangir vóru góðir, tí rútman var góð og niðurlagið fangandi, men ov lítið álvarsemi var í sangunum. Í fólkatónleiki var nógv álvarsemi, kenslurnar vóru djúpar, og hugleiðast kundi um lagnuna. Tað dámdi honum betur. Hansara størsta tónleikliga hetja var amerikanski fólkasangarin, Woody Guthrie. Robert Johnson og Hank Williams lurtaði hann eisini nógv eftir, men Woody Guthrie var ein so stór hetja í hansara verð, at hann í januar 1961 fór til New York at hitta Gutrie,  ið lá álvarsliga sjúkur á sjúkrahúsi. Bob Dylan segði um sangirnar hjá Guthrie, at teir lýstu væl tað at vera menniskja og um­boðaðu ta veruligu amerikonsku sál­ina. Bob Dylan svór, at hann skuldi gerast tann størsti lærusveinurin hjá Woody Guthrie, og sigast má, at tað eydnaðist. Eisini eydnaðist Dylan at hitta Guthrie á sjúkrahúsinum. Guthrie varð føddur í 1912 og doyði í 1967.   Svarið feyk í vindinum Frá februar 1961 spældi Bob Dylan á ymsum  spælistøðum í Greenwich Village. Í september fekk hann eitt ummæli í New York Times, og hetta var eitt tað fyrsta, almenningurin frætti um hann. Um sama mundið spældi hann munnhørpu á eini plátu hjá Carolyn Hester, og tá legði framleiðarin, John Hammond, merki til hansara. Í oktober 1961 fekk hann ein plátusáttmála við Columbia Records. Plátan varð seld í 5.000 eintøkum og mól akkurát runt, men vakti ikki ans, og fleiri mæltu tí John Hammond til at sleppa sær av við Dylan. Í 1962 fekk Bob Dylan sær formliga navnið Dylan at heiðra rithøvundan Dylan Thomas, ið hann var nógv ávirk­að­ur av. Hetta árið fekk hann eis­ ini um­boðs­mann, Albert Grossman. Hesin Grossmann sat ikki væl um sátt við John Hammond, og nýggjur framleiðari gjørdist Tim Wilson. Tá plátan The Freewheelin' Bob Dylan kom út í mai 1963, var hann longu