mikudagur 1. juni 2011síða 11

11 Mikudagur 1. juni 2011 · Nr. 63 Sosialurin Fólka­atkvøðan í Íslandi 1944 Tað er hugaligt, at Regin Eik­hólm er farin at viðgera fólkaatkvøðuna í Føroyum tann 14. september 1946. Tað er at vóna, at hann fer at halda fram við viðgerðini, tí henda størsta avgerð, sum føroyska tjóðin hevur tikið, hevur uppiborið at skína fagurt í minni okkara. Men lætt er at mistaka seg, tá ið slíkar hendingar skulu umrøðast, og skal eg loyva mær í øllum lítillætni at gera vart við nakað, sum ikki er heilt rætt í tí sum Reg­in sigur. Hann førir fram, at ís­lend­ ingar í 1944 høvdu fólka­atkvøðu um loysing ella sam­band, og at henda atkvøðu­greiðslan eigur at sam­an­berast við ta í Før­oy­um í 1946. Har gerast vit minni­menn, tí íslendska val­ lut­tøkan var nógv størri enn tann føroyska, og meirilutin var eisini størri. Men íslendska fólka­at­ kvøðan í 1944 var ikki um loysing ella samband. Ísland var tá eitt sjálvstøðugt ríki, og tann spurningur, sum velj­ararnir skuldu svara, var um hetta sjálvstøðuga ríki framhaldandi skuldi vera kongsríki ella tað skuldi gerast lýðveldi. Tað var undir­tøkan fyri lýð­veldis­hug­sjónini, sum í 1944 var við yvirlutan. Tað var als ikki hetta, sum var spurningurin í Føroyum í 1946. Tað vit tá skuldu taka støðu til, var um vit skuldu gerast eitt sjálvstøðugt ríki ella ikki. Síðani skuldu vit sjálvandi avgera, um ríki okkara skuldi hava forseta ella kong sum oddamann. Sum kunnugt komu forð­ingar, sum hava útsett henda spurning. Tað verður tí ikki fyrr enn eftir valið 19. januar 2012, at vit fara undir hesa viðgerð. Men tann fólkaatkvøðan í Íslandi, sum kann saman­ berast við ta í Føroyum í 1946, fór fram í 1918. Tá skuldi íslendska fólkið taka støðu til, um tað tók av tilboðnum um at gerast eitt sjálvstøðugt ríki. Hetta tilboð var gjørt í sátt og semju millum donsku og íslendsku stjórnina, og allir íslendsku flokkarnir tóku undir við tí. Hvussu var úrslitið so av fólkaatkvøðuni í Íslandi í 1918? Meiriluti var fyri upp­ skotinum. Av gildugu at­ kvøðunum vóru 90% fyri. Hóast tað hava íslend­ ingar miklan ampa av hesi atkvøðugreiðslu. Orsøkin er, at valluttøkan var lág. Yvir helvtin av øllum borgarum landsins gjørdu sær ikki tann ómak at koma til valborðið. Í so máta vóru føroyingar í 1946 nógv framman fyri íslendingar 1918. Her greiddu tveir triðingar av øllum velj­ arum atkvøðu, hóast nógvir vóru burturstaddir í arbeiðs­ ørindum. Verður litið at, hvussu stórur partur av velj­ arunum greiddu atkvøðu fyri loysingini, so er munurin tó ikki stórur. Í Íslandi vóru tað knøpp 40%, her 33. Felags fyri báðar hesar atkvøðugreiðslur er, at tað ikki frammanundan vóru ásettar reglur um, hvussu stórur partur av atkvøð­unum skuldu vera fyri upp­skotinum, fyri at tað var samtykt. Her var bert talan um einfaldan meiriluta. Var ein atkvøða á muni, so var tað tann størri bólkurin, sum hevði vunnið. Tí var loysingin samtykt í Íslandi 1918 eins og í Føroyum 1946. Djóradagarnir Í Havnardali 28. og 29. mai 2011 Dan av Lofti Alt gott um djóradagin í havnadali – tó eitt minus ella tvey! Eg og daman vóru farin úr Streymnesi Sunnudagin 29. mai til Havnar fyri at uppliva eitt av fleiri tiltøkum, sum Føroya Ríðingarfelag hevði lýst við; mær vitandi bæði í bløðunum og á heimasíðuni http://rossfo. blogspot.com/ at byrja kl 16.30 báðar dagarnir nemliga »Politihundar vísa kynstur« Tað vóru fleiri við okkum, sum høvdu leitað sær út í Havnardal fyri at síggja hettar tiltak, sum lýst varð við. Tá vit koma út har, sær tað ikki út til at nakað er á skránni. Eg royni at hyggja umkring fyri at vita, um nakað er, og daman fer so at spyrja ein av oddamonnunum í felagnum um, hvussu er og ikki!? Hon fær bara vita, at hettar er avlýst, og tað var tað eisini í gjár grundað á forfall/sjúku Tað minnsta fyrireikarnir gera er at rætta broytingar o.a á heimasíðuni og gjøgnum útvarpið boða frá, at hettar tiltakið verður avlýst. Ongin kunning var á umráðnum yvirhøvur til tann vitjandi. Og tað var nú heldur ikki heilt ókeypis at koma inn. 50 kr fyri vaksin fyri at uppliva nakað av tí sum í skránni stóð til at verða. Ein og hvør veit, at ein ávís líkasæla ræður í Føroyum, men álvaratos alt við máta. Fyrirekarnir kundu havt okkurt alternativ til hettar, sum upprunaliga skuldi verða. Man má hava ein plan-B í tilfeldi av, at okkurt skuldi miseydnast. Hundafeløg eru fleiri av í Føroyum, so okkurt annað áttu teir at kunna bjóðað. Zakarias Wang Teitur Vágadal sjúkrarøktarfrøðislesandi og valevni Sjálvsstýrisfloksins Føroya frádráttur Hanus Samró hugleiðir í lesarabrævi um umstøður hjá lesandi í Føroyum sam­ an­borið við lesandi í Dan­ mark. Alt gott um tað, men hann kemur tó ikki við einum uppskotið sjálvur, tyk­ist tað. Sigur m.a. at enda: Tað krevur, at lesandi í Føroyum fáa ein "føroya­ frá­drátt" uppá kr. 71.000. Slíkur frádráttur er sum at stoyta bensin á eld, tí at løgtingið ger mismun á sam­felagsbólkum. Tí er frá­ flytingarspurningurin eitt paradoks, ein politisk tví­ støða. Hvat man tvístøðan vera, og hvørjir samfelagsbólkar eru tað sum eru fyri mismuni? Eg skal lata henda spurning standa hálvósvaraðan. Tí. At í Føroyum eru tað fleiri sam­felagsbólkar, ið eru fyri mismuni. Heilt avgjørt eru lesandi ein bólkur. Mið­ náms­skúlalesandi bjóðaðu landsins kosnu fyri tveimum árum síðani at taka kr 300 av teirra studningi. Hetta gjørdi tey fyri at vísa samfelagssinni í hesum sváru tíðum. Men hvat er hent síðani tá? Hvør annar samfelagsbólkur hev­ ur víst samfelagssinni og bjóða at lækka pening til sín? Teir munnu vera fáir, um nakar. Fleiri eru tó tvungin til tað. Vóru tey lesandi býtt kanska? Lesandi vóru aftur rakt í ár. Og spurningurin er, vera tey rakt næsta ár? Sjálvstýrisflokkurin vil nakað annað Kári 6á Rógvi hevur lagt tingmál nr 179/2010 fram fyri Løgting, fyri at hjálpa lesandi, so at tey vera ver­ andi í Føroyum og kunnu hjálpa til við at fáa vøkstur í Føroyum. Uppskotið og viðmerkingarnar: “§ 4b. Persónur, sum er und­ ir fullari skattskyldu eft­ir reglunum í § 1 í sam­tíðar­ skattalógini, og sum er full­ tíðar lesandi, fær í útrokn­aða landsskattinum ein lesandi frádrátt, tó í mesta lagi í 5 kalendaraár. Frá­drátt­urin er kr. 80.000. Komm­unur kunnu áseta sam­svarandi kommu­ nalan frádrátt.” Viðmerkingar Til tess at tryggja, at lesandi fara seinni út og koma fyrr heim aftur, og til tess at bøta tann miss, lesandi hava verið fyri í lestrarstudningi, verður ásett, at lesandi fáa frádrátt í inntøkuni. Henda lógarbroyting kem­ur serliga væl við hjá teim­um, sum longu hava sett búgv, og eru ikki heilt ung longur. Men, sum hava valt at útbúgva seg í Føroyum. Vit í Sjálvstýrisflokkinum vilja millum annað útbúgving, og mæla tí Løgtingi at sam­ tykkja hetta uppskot (áðrenn summarferiu), til betring hjá lesandi í Føroyum.