mikudagur 8. juni 2011síða 23

23 Mikudagur 8. juni 2011 · Nr. 66 Sosialurin hjartalig, og steðgur mín har var eins og eg var í foreldrahúsi. Hin fríða og elskuliga húsfrú vildi gera alt til, at mær hugnaði sum best, tó at hetta var fyrstu ferð, at vit hittust. Har kom eyðvitað vinarlagið við mann hennara mær til góðar, og var hetta millum annað váttan um kærleikafult hjúnaband, har sum hvørt vildi gera hinum til vildar. Jóan Petur var morgunmaður. Fyrsta morgunin vóru vit tíðliga á fótum. Vakurt var um at líta. Veðrið var gott og morgunsólin gylti heiðar oygjanna, sjógvurin var dýrdarslættur og spegilsblankur á firðinum, og har vóru nakrir smábátar á ferð. Tað fyrsta, sum vinur mín vísti mær, var kirkju­ garðurin í bygdini. Har steðgaði hann við nýtt leiði prýtt við blóm­ um, og har var gravsteinur við gylt­ ari áskrift. Her hvíldi tann nýliga deyði sonur hansara. Vit stóðu har tigandi eina stutta stund, og eg sá tárini renna niður eftir veðurbitnu kjálkunum á hini gomli sjóhetju. Tað er hjartanemandi at síggja gamalt fólk fella tár. Tá er torført at finna hóskandi ugganarorð, tá er tøgnin og friðurin best. Á heimvegnum lýsn­aði vini mínum yvirbragdið, og vit gingu oman at sjónum. Jóan Petur hevði ikki lyndi sum Egil Skallagrímsson at hugsa fyrst og fremst um hevnd fyri sonarmiss. Hann elskaði Ægir (sjógvin), tó at hann hevði tikið hansara dýrasta ogn. Hann boygdi seg eyðmjúkt fyri fyriskipanum almáttarins, sum legði ongum tyngri byrði á herðar, enn hann fekk borið. Hann var inniliga trúgvandi eins og konan, og tað var teimum styrki og uggi. Hevði áhuga fyri framburði Stóran áhuga hevði Jóan Petur á framsóknum í bygdini. Hann vísti mær nýggja stoypta bátabrúgv og vatnleiðing. Nøkur prýðilig steinhús vóru í gerð og nøkur liðug. Fitt var av nýveltum bø í líðini oman fyri bygdina. Vakrir maturtagarðar vóru her og har. Tað var ikki fyri ókunn­ ugum at dylja, at har virkaði dúgligt og hugað fólk. Dagarnar, sum eg dvaldi í Leir­ vík, fór Jóan Petur við mær at vitja nógvar góðar kunningar mín­ar. Alla­staðni var móttøkan tann besta. Varð vini mínum Jóan Peturi ikki aftari fagnað enn “Vattar­nes­bónd­ an­um,” soleiðis kallaðu føroy­ingar meg vanliga. Hann tóktist nýggjur og kærkomin gestur, tí hann mundi ikki koma tíðum á gátt hjá bygdarfólki, heimkærur sum hann var. Men av hesum mót­tøkum sást, hvussu væl hann var um­tóktur. Hjúnini bæði Jóan Petur og kona hansara fingu átta børn. (Hilmar, Theodor, Elias y, Elias e, Klæmint, Justines, Lena og Ingrid.) Tey fingu í arv heim­staðar­ trú­skap foreldranna. Systkini øll eru evna­lig og dugnalig. Tveir av brøðru­num (Klæmint og Elias) hava bygt turki­hús á staðnum og eiga stóran motor­bát. Við huga beyð eg farvæl hinum góðu hjúnum, ið eg hevði notið blíðskap hjá. Eg kysti húsfrúnna við skilnaðin eftir gomlum íslendskum siði. Jóan Petur fylgdi mær at bilin­ um, sum eg fór til Havnar. Har heilsaðust vit fyri seinastu ferð. Nú hava hesi heiðurshjún lagt frá landi á ferð um havið mikla til hitt fyrijáttaða landið. Tór. Gr. Víkingur Hetta má sigast at vera ein sera vøkur lýsing av Jóan Peturi, sum er ein av mongu føroyingum, sum hevur umboðað okkum væl í út­ lond­um. Annars er nokk so fitt nevnt í bókini Til Lands hjá Sámal Johansen um Jóan Petur. Tað hava eisini verið aðrar vitj­ anir í Leirvík av Vattarnesi. So tíðliga sum í 1930 vóru tveir bøndur av Vattarnesi og vitjaðu føroyskar vinir. Annar av teimum búði hjá Jóan Petur. Fleiri aðrar vitjanir hava verið í nýggjari tíð. Samband hevur verið ímillum ættirnar fram til fyri nøkrum fáum árum síðan. Fiskiklógv var hann. Eina ferð hevði Jóan Petur sett línu tætt við Vattarnestanga og hevði fingið longu á hvørjum húki. Slíkt visti eingin um. Annars var tað soleiðis, at ís­ lendingar fegnir vildu keypa bát­ ar­nar hjá føroyingunum, tá ið teir fóru heim. Teir høvdu so nýggjar bátar við sær aftur til Íslands árið eftir. Jóan Petur helt seg hava havt 57 bátar við sær til Íslands. Teir flestu vóru smíðaðir í Leirvík. Ofta var sera trongligt. Jóan Petur plagdi at siga frá, at eitt ár vóru teir 13 í felag, sum vanliga var kallað Stóra Kompaní. Tá svóvu 11 í einari song og tveir í einari. Jóan Petur var sera vónsvikin av, at føroyingar ikki fingu frægari sømdir við umrøddu samráðingar eftir kríggið. Hann hevði væntað sær meira av teimum, sum hann helt vera sínar vinir. Men á Vattar­ nesi hevði hann framvegis vinir. Ein kvinna, sum var ættað av Vattar­nesi, bjóðaði honum at gista hjá henni, meðan bíðað var eftir at sleppa heim. Hetta er so frásøgnin frá íslands­ ferðini hesa ferð. Á komandi ferðini verður hugsað um at fara til Skálar á Langanesi, har nógvir føroyingar hava róð út. Tey fyrstu hava longu boðað frá, at tey koma við! Tað verður meira frætt um hetta sum frá líður. Óli Jacobsen olijacobsen@olivant.fo Komandi partur Síðst í mai vóru 50 ár liðin, síðan Amnesty International varð sett á stovn. Í hesum sambandi verður greitt frá, hvussu føroyskar eldsálir í felagsskapinum kundu hjálpa samvitskufangnum so langt burtur sum í Suðurafrika. Um tvær vikur verður 21. og fyribils seinasta partur í røðini um Kristian Djurhuus. Jón og Baldur á Vattarnesi Franski kirkjugarðurin á Fáskrúðsfjørðinum Modell av sluppini Maria úr Vági á Sjóvinnusavninum á Eskifirði Í kirkjuni á Seyðisfirði. Ferðalagið mintist teir sjey menninar av Riddaranum, sum druknaðu við Langanes í 1927.