mikudagur 15. juni 2011síða 10

Mikudagur 15. juni 2011 · Nr. 68 10 Sosialurin Lagt til rættis: Árni Joensen Ein broyting í lógini er, at fólk skulu hava fylt 20 ár fyri at keypa sær vápn, og tey hava ikki loyvi at brúka vápnið, fyrr enn tey hava verið á skeiði hjá ser­lig­um skjótilærarum. Har­aftur­at áleggur tann nýggja lógin starvsfólki í heilsu­verk­in­um og herinum at siga myndug­ leikunum frá, um tey koma fram á onkran, sum eftir teirra tykki ikki er egnaður at hava vápn um hendi. Í Finnlandi er tað rættiliga vanligt at eiga vápn, og sam­ anborið við fólkatalið eru tað fá lond, sum hava so nógv vápn. Myndugleikarnir vísa tó á, at herskyldan ger sítt til tað stóra vápnatalið, og harafturat eru veiðimenninir rættiliga nógvir í tali. Í november í 2007 skjeyt ein 18 ára gamal studenta­ skúla­næmingur átta fólk í skúlanum í býnum Jokela nak­að norðan fyri Helsinki. Aftaná skjeyt hann seg sjálv­ an. Minni enn eitt ár seinni skjeyt ein 22 ára gamal kokka­næmingur tíggju fólk í einari skúlastovu í býnum Kau­hajoki, áðrenn hann skjeyt seg sjálvan. Men tað eru ikki bara ung­fólk í Finnlandi, sum brúka vápn. Í 2009 skjeyt ein maður í 50' árunum fýra starvs­felagar hjá fyrrverandi unn­ustu síni í einari handils­ miðstøð í Helsinki. Framman­ undan hevði hann beint fyri fyrrverandi unnustuni við knívi. Eftir teirri seinastu upp­gerð­ ini umsitur oljugrunnurin næs­tan 3.100 milliardir norsk­ ar krónur, og tað hevur við sær, at grunnurin er vorðin størri enn tann almenni olju­grunnurin hjá Sameindu Arabisku Emiratunum. Tað hevur amerikanski gransk­ ingar­bólkurin Monitor Group roknað seg fram til, skrivar Dagens Næringsliv. Abu Dhabi Investment Authority, sum oljugrunnurin hjá emiratunum eitur, hev­ur gjørt nakrar heldur óhepn­ ar íløgur í seinastuni. Sam­ stundis er tað almenna har farið at brúka meiri av olju­ pengunum, og tí kann grunn­ urin ikki halda tørn ímóti tí norska longur, sigur gransk­ ingarbólkurin. Norski fíggjar­mála­ráð­ harrin, Sigbjørn Johnsen, er sjálvandi fegin um, at norski oljugrunnurin er vorðin tann størsti almenni grunnurin í heiminum, hóast tað ikki er eitt mál í sjálvum sær, sigur hann. – Tess størri grunnurin er, tess meiri pengar hava vit til góð endamál á fíggjarlógini. Norski oljugrunnurin tann størsti í heiminum Fyri 15 árum síðani settu norðmenn tær fyrstu krónurnar í tann almenna Oljugrunnin. Í dag er hann tann størsti almenni grunnurin í heiminum Finnar herða vápnalógina Ísurin órógvar vøruflutning Hvítusunnudag fekk hand­ilin í Kullorsuaq í Eysturgrønlandi nýggjar vørur, men tá vóru eisini meiri enn tveir mánaðir, síðani handilin fekk vør­ ur seinast. Tí vóru fleiri vørur farnar at ganga undan. Hvítusunnuaftan kom eitt skip hjá Royal Arctic Line við vørum til handilin, men tað var so nógvur ísur á sjónum, at skipið mátti steðga 30 fjórðingar frá bygdini. Dagin eftir varð so av­ gjørt at seta vørurnar upp á ísin og at flyta tær í land eftir ísinum. Í Tasiilaq, sum eisini er í Eysturgrønlandi, er eisini vørutrot, men gongst sum ætlað kem­ ur eitt skip hagar við vørum tann 26. juni. Slepp­ur skipið ikki vegin fram, verða vørur fluttar við flog­fari úr Íslandi, sigur KNR. Til Noregs at eygleiða hval Í fleiri ár hava ís­lend­ ingar fingið fremmand ferðafólk til landið at hyggja at hvali nær­ hend­is landi, og í fleiri bygdum og býum eru bátar, sum sigla við hvala­skoðarum. Nú fara tey á Andøya í Vesterålen í Noregi undir tað sama, og gongst sum ætlað, fáa tey fyrstu fremmandu ferðafólkini møguleikan næsta ár. Í fyrsta umfari er ætlanin at kunna serliga onglendingar, týskarar og niðurlendingar um, at teir kunnu koma til Andøya at eygleiða hval á sjónum, skrivar Aftenposten. Sjúkrarøktar­ frøðingar fáa ikki arbeiði Tað er als eingin vissa fyri, at danir, sum fáa sær útbúgving sum sjúkra­røktarfrøðingar, fáa nakað arbeiði, tá út­ búgv­ingin er liðug. Fyri tveimum árum síðani var tað bara ein av hvørj­ um 100 nýútbúnum sjúkra­røktarfrøðingum, sum ikki fekk arbeiði, men nú eru tað ein av hvørjum 20, sum ikki fær starv. Tað sama er gald­andi fyri lærarar og náms­frøðingar. Tað er heldur einki, sum bendir á, at tað verð­ ur nakað lættari at fáa arbeiði ta fyrstu tíðina. Stjórnin og komm­un­ urnar hava avtalað, at útreiðslurnar skulu ikki veksa næsta ár, og tað fer neyvan at gagna teimum nýútbúnu, skrivar DR. Fólk leggja blómur uttan fyri skúlan í Kauhajoki aftan á skottilburðin har í 2008 Mynd: Reuters Skottilburðir í tveimum skúlum í Finnlandi í 2007 og 2008 fingu finsku politikararnar at herða vápnalógina. Nú er lógin komin í gildi