mikudagur 15. juni 2011síða 15

15 Mikudagur 15. juni 2011 · Nr. 68 Sosialurin Lorem Ipsum Okkurt lorem ipsum blabla undir tekstur Leirvík s18 Á bygd er gott at vera Okkurt lorem ipsum blabla undir tekstur Viðareiði s20 »Nú fær tórsvøllur altjóða dám« Jákup á Stongum Arkitektur Yvirskriftin er tikin av bak­ síðuni á Dimmu 07.06.2011 Undir yvirskriftini er mynd og undir mynd­ini stendur skrivað: ”So­leið­is skal tað síggja út í fram­ tíðini, tá ið man kemur gangandi niðan við viðar­ lundini framvið hvíldar­ heiminum Neina og skal til Tórsvøll. Eftir ætlan skulu Bridgehúsið og hinir bygningarnir framvið Gunda­dalsvegnum takast niður, og ístaðin verður eitt opið pláss, sum skal virka sum inngongdin til Tórsvøll.” Og sum skrivað stendur, sæst á myndini eitt stórt svart asfalterað forpláss, helst ætlað til parkering, og í baksýni stendur ein av hesum her ófantaliga tungu, modernaðu kubistisku og fólkaskýggjandi kassunum, og tekur ímóti, í skríggjandi andsøgn til túrin niðan úr Havnini, framvið Neinu og viðarlundini. Á forsíðuni er onnur mynd. Myrk og døpur við somu svørtu asfalteraðu forgrund. Alt uppbygt fyri at pallseta fýra risamastrar í 15 milliónaklassanum inn í heilaða templið Tórsvøll, har er alljóst meðan gluggarnir í smáu havnarhúsunum lýsa sum eygu á útistongdum revum. Bert lúsin útlendsk er... og tað er hon so tíbetur. Hetta kundi Havnin, við sínum fólki, gjørt betur! Einaferð varð vøllurin á Eiði valdur til vakrasta stað til fótbólt og Svangaskarð stendur lítið aftanfyri. Runt landið finnur tú vøll um vøll, liggjandi natúrvakurt og innbjóðandi. Í stórari andsøgn til nýggja Tórsvøll, er tað langa ljósa føroyska summarnáttin sum myndar spælið. Í Havn liggur ovari vøllur í Gundadali vakrast. Verandi Tórsvøllur spilti spælið. Tilvildarliga lagd­ur, og rundanum helt til­vildin fram. Bygdur úr papp­ mashe, kann hann lætt rívast niður, ongin grund er til at skera hann út í papp. Geri Ovara vøll í Gunda­ dali um til Tórsvøll. Her eru HB- og B36-húsið. Byggi FSF-hús ímillum og byggi nýtt fólkavinarligt áskoð­ ara­skýli hinumegin. Lati hendan tykkara altjóða leik­vøll lata seg upp oman móti Havnini har forplássið er verðandi Tórsvøllur og Niðari vøllur- sum venj­ ingarvøllir- skrýddir í grøn­ um og í grønum bund­nir saman við Neinu og viðar­ lundini. Saktans klára tit at byggja Listasavnið út í hesi gráu grønsonu eisini. Høllin á Nabb er ein av fáum byggivarðum í Havn, ikki byggilistarliga men í stað­seting. Sanniliga hevði hon eisini verið glað fyri at ver­andi Tórsvøllur varð friðar­lig grøn­sona, um­gird av ”double upp” Gunda­ dals­høll og spegl­vendari fimis­høll! Skilji hvør ið skilja vil. Men í síðsta enda byggja tit havnarmenn lands­ stadion til okkum bygda­ menn. Onki rokni eg við at tit leita tykkum út á bygd eftir arkitektum, men skal Havnin verða eitt kraft­ sentur fyri at fáa væl­út­ búgvið fólk heim aftur á klettarnar, so gerið nyttu av teimum sum tit longu hava! Eitt er heilt vist: bygda­ fólk letur seg ikki lokka av Dinosaurum, hvørki tí fyrsta ella tí síðsta. Og um bygdarfólk ikki tíma at vitja tykkum. Hvør skal so? Kristindómur og kirkja í stjórnarskipanini Svar til Hergeir Staksberg Sjúrður Skaale Hergeir Staksberg er mis­ nøgdur við tað, sum upp­skot­ ið til stjórnarskipan sigur um trúarfrælsi. Hann tekur í grein um dagarnar fleiri viðkomandi spurningar upp og sigur, at tey, sum vara av uppskotinum, "skylda bæði mær og Føroya fólki eina frágreiðing", sum hann tekur til. Eg skal her svara fyri meg. Fyrsta stykkið í greinini heldur Hergeir vera í lagi. Har stendur, at "Øll eiga rætt at trúgva og útinna sína trúgv". Men hann er sera mis­ nøgd­ur við annað stykki, sum sigur, at "Kristnitrúnni kunnu verða veittar serligar sømdir, tó uttan at gera seg inn á aðrar fatanir.” Hergeir heldur, at hetta er at geva kristindóminum serstatus - og at tað í sjálvum sær ER at gera seg inn á aðrar fatanir. Og so spyr hann, "hví kristin­dómurin verður rað­ festur hægri enn alt annað í eini paragraff, sum skal tryggja okkum, at alt er á jøvnum føti." Hergeir hevur rætt. Her verður gjørdur munur á. Men tað haldi eg vera í lagi. Tí tað er ikki soleiðis, at kristindómurin púra til­ vildarliga verður valdur burtu­rúr, soleiðis sum Her­ geir vil gera tað til, tá hann samanber tað við at geva "fólki við gummiskóm, bláum kovboybuksum og einum kambi í reyvalummanum" serligar sømdir. Føroyar hanga ikki í leysari luft. Vit standa á einum mentanarligum grundvølli - og hesum grundvølli er kristindómurin partur av. Hann hevur í øldir verið tann avgerandi fatanarkringurin í Føroyum - bæði hjá kristnum og heidnum. Tað sæst t.d. aftur í okkara álmanakka. Vit hava øll - bæði kristin og ateistar - júst hildið frí, tí tað var hvítusunna. Vit halda eisini øll somul bæði jól og páskir og sunnudag. Og tað byggir alt á kristindómin. Vit kundu sagt, at okkara álmanakki gevur kristindóminum "ser­ sømdir". Í okkara dagligu talu tosa vit um, at »tað er sum Dávid móti Goliath«, »hann hevur eitt Jobs tol« ella at »tað er sum at kasta perlur fyri svín" og mangt, mangt annað. Eisini tað byggir á kristindómin. Vit hava kristni í skúlanum - ikki tí tað skal prædikast, men tí børnini skulu læra um ein part av upphavinum til okk­ ara mentan. Bæði tilvitað og ótil­vit­ að byggir okkara sam­felag á kristindómin - og at tað endurspeglast í stjórn­ar­ skip­ani, er eftir mínum tykki bæði náttúrligt og neyðugt. Fólkakirkjan Hergeir er eisini ónøgdur við triðja stykki í hesi grein­ ini, har tað stendur, at “Fólka­kirkjan eigur lut eftir gomlum siði.” Hann spyr m.a. "hvønn lut og hvønn sið er talan um", og um endamálið er at tryggja, at "mann ongantíð kann loysa kirkju frá stati". Her eri eg samdur við Hergeiri! Hóast orðingin er opin og gevur góða rúmd fyri tulkingum, so er hon óneyð­ ug. Eg havi tí, við hesum grund­gevingum, skotið upp, at greinin verður strikað: "Spurningurin um, hvørja støðu fólkakirkjan skal hava í samfelagnum, er sera stórur og prinsipiellur. Í Svøríki hava tey valt at skilja sundur kirkju og stat, og hesin spurningur verður nógv umrøddur í øllum vesturheiminum. Í Føroyum er spurningurin ikki minst viðkomandi orsakað av, at ein stórur partur av trúarlívinum fer fram aðrastaðni enn í fólkakirkjuni. Tað snýr seg sostatt ikki bara um sekularisering ella ikki - tað snýr seg eisini um, hvørt vit í stjórnarskipanini skulu áseta, at ein kirkja skal takast fram um aðrar. Tað stendur greitt, at kristnitrúnni kunnu verða veittar serligar sømdir. Og tað er heilt natúrligt, tá vit hava í huga okkara søgu og mentan. Men í stk. 3 fara vit víðari og taka eina kirkju fram um aðrar. Millum hesu bæði er ein prinsipiellur munur. Vit eiga eisini at hava í huga, at fyri tað, um tað ikki stendur í stjórnarskipanini, at so skal vera, so er eingin forðing fyri, at fólkakirkjan eisini í framtíðini fer at eiga lut eftir gomlum siði. Stendur tað ikki, KANN tað vera so. Stendur tað, SKAL tað vera so." Eg kann leggja afturat, at ein av teimum lutum, sum fólkakirkjan eftir mínum tykki IKKI skal eiga "eftir gomlum siði", er tann primera skrásetingin av børnum. Tað hevði verið løgið fyri meg, um eg skuldi í sal­in hjá Jehova vitnum at skrá­ sett mítt barn. Og eg veit, at summir ateistar og frí­ kirkjufólk ikki halda tað vera rætt, at ein kirkja, sum tey ikki hoyra til, skal hava hetta um hendi. Hetta átti - sum fleiri prestar eisini hava víst á - at verið ein uppgáva hjá fólkayvirlitinum.