fríggjadagur 17. juni 2011síða 17

17 Fríggjadagur 17. juni 2011 · Nr. 69 Sosialurin Kjak Andsagnir og bláoygni – aftursvar til Sjúrð Skaale Uni Arge Skrivaði í kronikk í Sosial­ inum fríggjadagin 3. juni und­ir heitinum "Grundlóg til nútíðina ella gamalt heima­ stýri," at Sjúrður Skaale í roynd og veru mæl­ir til, at føroyingar, tá teir skulu samtykkja egna stjórn­ar­ skip­an, skulu av húsum at velja heima­stýris­lógina. Skriv­aði eisini, at hetta má vera mest bakstrembandi sjálv­stýrisátakið í Føroyum nakran­tíð. Hetta skrivaði eg, tí Sjúrð­ ur sjálvur hevur nevnt í bløðunum, at heima­stýris- lógin í 63 ár er vorðin legitim, hóast fólkið ongantíð hev­ ur samtykt hana, og at tey, sum annars myndaðu ein meiriluta fyri loysing í 1946, eru deyð. Farvæl, tit deyðu, hatta var tað, sigur Sjúrður Skaale. Nú er heimastýrislógin galdandi, og hana skulu vit so  velja sum legitima. Spyrji bara, hvat maðurin ætlar. Vil hann fastfrysta Føroyar í status quo, ella vil hann flyta Føroyar inn í eina framtíð við nógv størri virkisføri, enn avoldaða heimastýrislógin gevur? Vil hann ganga frá fatanini um, at føroyingar frá upphavi eru sjálvstøðugt fólk, ið av egnum vilja hevur tolt samstarv við onnur lond? Fái ikki sam­ anhang í grundgevingar hans­ara, og tí spyrji eg.   Fólksins vald Sjúrður setir í sínum aftur­ svari til mín fleiri punkt upp, ið tykjast greið. Skjótt er tó at síggja, at tey eru andsagnir, ið á ongan hátt hanga sam­ an. Hann proklamerar í fyrsta punkti, at Føroyar virða teir sáttmálar, ið eru galdandi. Við hetta meinast, at vit skulu taka undir við donsku grundlógini og heimastýrislógini, sum før­ oyingar annars aldrin hava samtykt á fólkaatkvøðu. Hann sigur í næsta punkti, at Føroya fólk hev­ ur fullan rætt at siga upp hesar sáttmálar. Jú, tað kunnu føroyingar saktans sam­tykkja fyri sær sjálvum, men trýr nakar í fullum álvara, at hetta hevur nakran týdning, tá betongjuristarnir í danska løgmálaráðnum fara at proklamera, at før­ oy­ingar hava brúkt sín sjálvs­avgerðarrætt til at sam­tykkja grundlógina og heima­stýrislógina? Sjúrður sigur í triðja punkti, at ongin lóg skal setast í gildi fyri Føroyar utt­ an okkara samtykki. Hetta er tann størsta andsøgnin í hansara argumentatión. Í fyrsta punkti hevur hann sagt, at grundlógin og heima­stýrislógin longu eru í gildi. Hvussu kunnu tær vera legitimt evsta vald í Føroyum, tá ongin lóg kann setast í gildi uttan fólksins samtykki, og fólkið ikki hev­ ur samtykt grundlógina ella heimastýrislógina? Eisini nevnir Sjúrður í fjórða punkti, at alt vald er hjá Føroya fólki. Ja, latið okkum fara upp á allar trappu­steinar og kunngera hetta, tá vit í egnari stjórnar­ skipan hava staðfest ta 160 ára gomlu donsku grund­ lógina sum evstu lóg í Før­ oy­um og ta 63 ára gomlu heimastýrislógina sum hægri lóg enn okkara egnu stjórnarskipan. Tá er ov seint at standa á trappusteinum og rópa. Í fimta punkti sigur Sjúrð­ur, at vit hava fullan rætt at skipa Føroyar sum sjálv­støðugt ríki. Fínasta slag. Betongjuristarnir í danska løgmálaráðnum, ið lesa donsku grundlógina sum rættina, ið Føroyar ikki kunnu fara útum, og sum tí brúka hana sum eina ófrælsis­lóg ímóti Føroyum, eru líka­glaðir við hetta, tá føroy­ingar hava valt donsku grundlógina sum sína evstu lóg.   Sjálvræði landsins Samanumtikið er Sjúrður Skaale  støðuleysur og blá­ oygdur í síni argumenta­tión, og henda leið hansara er óforsvarlig. Eri fullgreiður um, at orðaskiftið um hesi viðurskifti kann tykjast formalistiskt, men veruleikin er, at rættarfatanin í Dan­ mark av viðurskiftunum við Føroyar er antipragmatisk og fundamentalistisk, eins og løgfrøðingarnir Kári á Rógvi og Bárður Larsen hava víst á. Vit kunnu ikki gera donsku rættarfatanina til okkara, bara tí stívrendir danskir juristar og Lars Løkke Rasmussen krevja hetta. Vit eiga tvørturímóti at halda fast við okkara egnu definitión av viðurskiftunum, sum er, at vit av siðvenju hava samstarvað við onnur lond, men at onki kann sløkkja sjálvræði landsins. Júst hetta um sjálvræðið hevur fyrr staðið í stjórnar­ skipanaruppskotinum. Hví er tað burtur?  Sjúrður Skaale og hinir í stjórnarskipanarnevndini, ið taka undir við hansara sjónarmiðum, hava skyldu til at siga okkum, um vit samtykkja donsku grund­ lógina og heimastýris­lóg­ ina, tá vit skulu atkvøða um stjórnarskipanina. Teir hava eisini skyldu til at siga okkum, um ein proklamatión kemur úr Danmark um, at Føroya fólk hevur givið seg undir donsku ríkiseindina, tá stjórnarskipanin er sam­ tykt.  Um hetta er støðan, eigur stjórnarskipanin ikki at verða samtykt, tó at restin av henni er væl gjørt arbeiði. Vinnu­ politikkur Johan Dahl landsstýrismaður Í ársfrágreiðingini hjá Før­ oya Arbeiðsgevarafelag verða viðgjørd ymisk vinnu­politisk viðurskiftir. Lat meg beinanvegin gera greitt, at eg taki fult undir við sjón­ar­miðum Arbeiðs­ gev­ara­fe­lag­sins, at vinnu­ mál liggja ov spjadd, og at tað hevði verið lættari at stung­ið út vinnu­polit­isku kósina, var hetta ikki so. Vinnupolitikkurin í síni tíð og vinnu­greina­poli­tikk­ irnir eru gjørdir í forstáilsi við partarnar í vinnuni, og kanska høvdu generellu vinnu­politikkurin og vinnu­greinapolitikkirnir ikki verið so nógv øðrvísi, vórðu teir eindurskoðaðir, ikki tí, tað er skilagott at end­ur­skoða tey ymsu viður­skiftini við jøvnum mill­umbili. Sum sagt, so hevur ver­ ið gott samstarv millum vinn­una og tað almenna, tá tað snýr seg um at leggja karmarnar fyri vinnuligum virksemi til rættis. Kanska tað er hesum báðir partar skulu arbeiða meira við. Ásannast skal tó, at tað er fyri neyðini at formulera vinnugreinapolitikk innan fiskivinnu og herundir mat­ vøruframleiðslu. Eg haldi ikki, at eg sigi ov nógv, tá sagt verður, at tað er ein breið fatan mill­um politikarar, at nú skulu vinnumálini savn­ast og skipast betur. Kanska vinnan eisini kundi gingið saman um at skipa seg betur, soleiðis at vinnu­ sjónar­miðini á sjónum og á landi vóru betur samskipað, eins og tey fyrr vóru. Eins og bureaukratiið kann vaksa, og tað kann ganga afturá innan almennu um­ sitingina, sama kann henda innan vinnuligu orga­nisa­ tiónirnar, verður ikki ans­að eftir har eins og við vilj­an­ um at samstarva. Nakað verður eisini gjørt burtur úr gjøldum, ið áløgd eru vinnuni, og mælt verður til, at hesi verða brúkt til at menna vinnuna, heldur enn bara at fara í landskassan. Tað eru bert nakrir heilt fáir mánaðir síðan, at fundir vóru við Vinnuhúsið um hesi viðurskiftir, og tá var ynskt, at skuldu gjøld áleggjast, skuldi hetta vera skattur, og at onki skuldi verða ásett um at menna vinnu við hesum gjøldum. Men nú skal hetta ikki skiljast sum eitt álop frá mínari síðu, men bert at vísa á, at tað er sera um­ ráðandi, at sjónarmiðini eru konsistent og ikki skifta alt ov ofta, tí tá verður ikki lætt at skapa stabilar karmar. Samanumtikið eri eg glaður fyri, at Arbeiðs­gev­ ara­felagið tekur hesi týð­ andi viðurskifti upp, og mín partur skal ikki liggja eftir, tá tað snýr seg um at orða vinnupolitikk og vinnugreinapolitikk og at skapa góðar og stabilar karm­ar fyri vinnuna.