fríggjadagur 17. juni 2011síða 20

Fríggjadagur 17. juni 2011 · Nr. 69 20 Sosialurin Kjak Tey ungu skulu hava »allan pakkan«! Heðin Mortensen borgarstjóri Kappingin á framtíðar al­ tjóða marknaðinum verður ikki um olju og makrel, men um útbúgvið fólk. “Vit mugu tryggja okkum, at tey fáa sær allan pakkan. Vit mugu tryggja okkum at tey finna makan í Føroyum, fáa børn í Føroyum, keypa hús/íbúð í Føroyum. Hetta eru vit noydd til at gera, fyri at Føroyar skulu hava eina framtíð. Tað er heilt einfalt. Um ung ikki búseta seg í Før­ oyum, so veksur fólkatalið ikki”, skrivar Teitur Vágadal um halguna. Hetta er søtur tónleikur í mínum oyrum. Tí fleiri ferðir havi eg víst á, at fjarlestur og útbúgvingartilboð einsa­ møll ikki venda óhepnu frá­ flytingargongdini. Tey ungu mugu hava “allan pakkan”, sum Teitur vísir á. Føroyar og høvuðsstaðurin hava brúk fyri fólki við góðum útbúgvingum í arbeiðnum at flyta landið fram til at gerast eitt vitanarsamfelag. Tað hevur verið okkara høvuðsboðskapur í áravís. Tað er ein stór avbjóðing at tryggja, at føroyingar við góðari útbúgving koma heim til Føroya at liva og arbeiða. Men í løtuni tapa Føroyar kapp­ingina, tí bert 4 av 10 les­ andi føroyingum koma heim aftur til Føroya eftir loknan lestur. Men vit eru sum áður pín­liga varug við, at høv­ uðs­staðurin er í harðari kapp­ing við høvuðsstaðir og stórbýir suðuri á europeiska meginlandinum. Tí brúka vit nógvar pengar og leggja stóra orku í at gera Tórshavn til tann góða og savnandi høvuðsstaðin við støðugt sterkari atdráttarmegi. Sikt­ ið er, at fólk við útbúgv­ing, ambitiónum og fram­tíðar­ dreymum skulu velja Tórs­ havn fram um aðrar býir. Vit eru samd um og hava í kanningum fingið staðfest, at fremstu fortreytirnar fyri trivnaði í framtíðini eru búskaparvøkstur og fólka­ vøkst­ur. Framskrivingar vísa í ringasta føri eina stóra aftur­gongd í fólkatalinum. Hesi gongd mugu vit venda og vit halda okkum vita, hvussu vit tryggja vøkstur og trivnað í framtíðini. Týdningarmesta tilfeingið í framtíðini er útbúgvið og skap­andi fólk, og tí skal høv­ uðsstaðurin á øllum økjum gerast so attraktivur sum gjørligt. Øll eiga høvuðs­ staðin og hann eigur at ganga á odda í menningini til frama fyri øll. Landið fer bara væl av, at tað gongst høvuðs­ staðnum væl. Tá vit ímynda okkum ein høvuðsstað sum miðstøð fyri lærdómi og vinnumenning, gransking og mentan, so er tað ikki meira ein visjón enn so, at vit langtsíðan eru farin undir at leggja lunnar undir ta menning, sum skal til fyri at skapa fortreytirnar. Vit eru eisini komin rættiliga langt veruliga við at kanna, hvat krevst fyri, at fólk støðast og hvat krevst fyri, at útbúgvið fólk flytir heimaftur eftir lokna útbúgving og royndir uttanlands. Vit vita, hvat krevst fyri at hava ein sterkan ment­anar­ pall við tónlist, myndlist og aðrari list og eru í fullari ferð í gongd við at skapa neyðugar fortreytir og umhvørvi. Vit byggja og menna sum aldri áður fyri at skapa pallar, har skapanargleðin fær rúmd. Vit gera tað sama innan ítrótt. Vit royna av øllum alvi at hjúkla um tey, sum velja at búgva her. Tað er ikki av tilvild, at fleiri tungumál hoyrast í havnargøtum, vit ynskja hetta margfeldið og vit eru púra samd um, at eitt opið samfelag við tolsemi skapar eitt umhvørvi, sum er merkt av trygd, frælsi og trivnaði, sum náttúrliga dregur fólk til sín. Tí eru vit í holt við at skapa ein væl skipaðan høv­ uðs­stað og ein býarplan, har fjølbroytt tilboð, spenn­andi arkitekturur, ein liv­andi býur og ein kókandi ment­anar­ pallur er ein heilt nátúrligur partur av framtíðini. Vit gera alternativ byggiøki til privat sum vinnu. Vit royna av øllum alvi at fáa burtur allar bíðilistar í sambandi við ansing. Vit royna av øllum alvi at fáa skipað skúla­ viðurskifti á øllum økjum, vit hava ávirkan á. Vit fremja umhvørvislig stórarbeiði. So her er ikki bara talan um visjónir, men um ítøkilig arbeiði. Vit gera regluligar nøgd­ semis- og tørvskanningar. Vit síggja t.d., at ofta fleiri enn 10% av teimum vitjandi á heimasíðu kommununar hava bústað í Danmark og aðrastaðni. Kanna vit nærri, hvørjum hesi sóknast eftir, so liggja bústaðarmøguleikar, størv, barnaansing og ferðslu­ viðurskifti ovast. 10% kunnu vera fleiri hundrað ella túsundtals um mánaðin og tað vísir okkum, at tað eru fólk uttanlands, ið hava áhuga fyri og regluliga kanna viðurskiftini í høvuðs­ staðnum, møguliga við ætl­ an­um at flyta higar. Uppskriftin er púra greið. Havnin skal hava ein munandi búskaparvøkstur, sum verður grundarlag und­ ir fólkavøkstrinum. Tí skal vinnulívið hava bestu kor. Vit skulu satsa uppá gransking og mentan. Tí skulu vit skapa teir karmar, sum eru neyðugir fyri, at hesi fólk trívast. Tað er ikki meira innviklað enn tað. Vit kanna, hvat tørvurin er, og vit gera okkara besta at nøkta tørvin. Tí eiga vit als ikki at góð­ taka, at fólkatalið stendur í stað – kappingin á framtíðar altjóða marknaðinum verður ikki um olju og makrel, men um útbúgvið fólk. Tí er stóri dreymur okkara, at t.d. granskarar uttanlands fara at leita sær hendavegin at luttaka í skúlaskapi, gransk­ ing og vinnumenning. Tí í kjalarvørrrinum á hesum blóma stuðulstænasturnar, sum skapa lív millum vitjandi og búgvandi. Í tilgongdini til visjónina hava vit samstarvað við vinnulív, arbeiðsmarknað og vitanarstovnar í sam­felag­ num. Hetta neyva samstarv verður eins neyðugt, nú vit fara undir at avgera, hvussu vit føra visjónina út í lívið. Tað er gott at hava visjónir og at seta sær nøkur mál at arbeiða fram ímóti. Men visjónin er bara yvirlýsingin um ætlaninar. Í okkara føri kunnu vit tó fegnast um, at fleiri av okkara átøkum eru í tráð við visjónina. Vit 13 í býráðnum eru ikki samd um, hvussu vit skulu røkka øllum málum, men vit eru samd um at røkka teimum. Og ongantíð áður hava vit verið so samd. Vit vilja, at Havnin skal tæna øllum landsins borgarum í sínum avgerandi leikluti at ganga á odda í menningini. Harra Løg­ maður, størri ábyrgdarloysi hava vit ongan­ tíð sæð fyrr Jákup Mikkelsen løgtingsmaður Politiska støðan er sera vandamikil og merkt av ábyrgdarloysi. Vit hava eitt landsstýri, sum hevur latið seg bundið hendur aftur um bak og letur Tjóðveldi alt vald upp í hendurnar. Samtíðis sigur Tjóðveldi at teir eru ikki partur av nakrari samgongu. Við øðrum orðum - Tjóðveldi hevur valdið uttan at hava nakra ábyrgd. Harra Løgmaður, størri ábyrgdarloysi hava vit ongantið sæð fyrr. Hvussu í allari víðu verð kunnu Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin fram­ haldandi sita úti i Tinga­ nesi og so bara lata Høgna Hoydal og Torbjørn Jacob­ sen stýra landinum uttan nakra sum helst ábyrgd. Hvussu kann Sam­bands­ flokkurin framhald­andi liva við einum løgmanni sum á tingsins røðarapalli, segði at fyri honum var tað lika mikið hvat fyri politikkur var førdur, bara hann fekk atkvøðurnar. Hvussu kann Sam­bands­ flokkurin liva við einum fiskimálaráðharra sum niðurgjørdi alla útróðrar­ stættina og bað teir bara fara til Noregs at arbeiða. Býtið av makrelinum er farið fullkomiliga av kós og nú talan er um at lata fleiri stór útlendsk skip við útlendskari manning sleppa framat at fiska makrel eru Tjóðveldi, Javn­aðarflokkurin, Sam­ bands­flokkurin og Fram­ sókn í ferð við at offra týdn­ingarmikil føroysk arbeiðspláss til frama fyri lítið løntum kinesarum og russum. Er tað ikki hesir flokkar, sum hava sagt seg verja vanliga arbeiðaran í Føroyum? Friðingarnar fyri línu innan 3 ella 1,5 fj. úr landi, er eisini ein ætlan sum er høpisleys. Hetta uppskot vildi tikið grundarlagi fyri línu­útróðri í Føroyum uttan at endamálið at friða ung­ fiskin var rokkið. Tíbetur sær út til at hesi uppskot ikki koma aftur fyri tingið, ti tað er ivasamt um tey lúka krøvini sum eru til lógaruppskot. Men vandin er sjálvandi at Johan Dahl einsamallur, kann fremja hesar friðingar í kunngerð, men vónandi kemur tað ikki so langt. Eitt er vist og tað er at Tjóðveldis gislatøkan úti i Tinganesi má steðgast, hendurnar hjá Kaj Leo mugu loysast, so hann fær útskriva val áðrenn fleiri vanlukkur henda.