fríggjadagur 17. juni 2011síða 22

Fríggjadagur 17. juni 2011 · Nr. 69 22 Sosialurin Kjak Einaferð marxistur, altíð liberalistur Agga Niclasen meining@meyl.fo Eg vil heldur eta livandi sniglar, grulva tvørturum sundursoraðar ljósperur og mussa eina krokodillu enn supplera landið við privat­ upplýsingum Fukuyama hevði rætt — libe­ral­isman hevur vunnið. Ókey, eitt blipp her, eitt blipp har, men samanumtikið ein endaligur sigur. Ein og hvør, hvar enn tú ert staddur, hev­ ur eitt íborið ynski um frælsi, ið bert eitt liberalt demokrati kann fáa frá hondini. Men tann góði bardagin fyri totaliterum frælsi, materi­alistiskum og etisk­ um framburði, ævigum vøkst­uri, víðum tolsemi og ein­um upplýstum anda má halda á. Tí sum við demo­kra­ tinum royna flagellant­iskir mannahatarir og sosial­ demo­kratiskir formyndarir sítt besta at gera seg inn á liberal­ismuna og fullfíggjað frælsi, ið er tess væna darl. Hví siga vit tað, vit siga, og gera tað, vit gera? Nøkur halda, at libertianskir liberal­ istar, eg uppíroknaður, siga og meina alt møguligt bara fyri at, ja, siga tað. Fyri at vera øvutur. Men so er ikki. Eginliga: hvat enn tú heldur meg vera, tá eri eg ikki tað. Liberalistar koma ikki við politiskum garterilsum fyri at irritera. Men vit skilja væl, hví nøkur halda, av vit gera tað. Tí liberalistar klemma prinsippir og ideali, ið fyri langari tíð síðani vóru ein sjálvsagdur lutur millum tey vinstravendu og víðgongdar humanistar, men ikki eru tað longur. Og tað er okkara alskur til hesi ideali, okkara pliktan til framsagnarfrælsi, óásettan opinleika og manna­ sentrerandi moralitet, sum oftani merkir, at vit koma tvørs fyri eini politisk­ari mentan, eina tagnaðar­ tyrann­iska elitu, ið ikki bert hevur mist trúnna á slík virði, men nú eisini heldur tey vera ólagalig og óynskt. Ákæran, at liberalistar eru Rasmus Modsat, einans vitnar um krympanina av, hvat “man” kann siga og hugsa í hesum rættvorðnu døgum. Liberalistar eru støðu­ fast­ir, og okkara meiningar eru grundaðar á eina skyldu mótvegis eini fyrimynd um menniskjaliga frígering. Men ídag at verja hesar grund- reglur er tíverri at víkja frá og vera skeptiskur um politiska meginstreymin. Ídag eru tey liberalu einsamøll um at standa við talu­frælsi, moralsk­um sjálv­stýri og tvør­vegis tol­semi. Alt hetta ljóðar sum nakað, vit øll somul lættliga kunnu stuðla, men í modernaðum kjaki verður tað í alt størri mun fylgt við einum “men”. “Eg eri fyri fríari talu, men ikki fyri rasistum ella homo­ fobum”; “eg eri fyri tolsemi, men eg tolereri ikki hasi, ið ikki trúgva uppá veður­ lags­broytingar”; “eg haldi, at øll eiga at vera líka fyri lógini, men ikki drotning Margrethe”; “tað er í lagi at vera kristin, men ikki at mani­festera sína trúgv”... Vit liberalistar dáma betur, at eingi “men” eru knýtt at prinsippum. Eitt prinsipp fylgt av einum “men” er ikki eitt prinsipp. Og tað er henda halgan til aðaltættir í upplýsingartíðini, ið óivað ger, at vit íðuliga verða hildin at vera nøkur trek og radikal reyvarhol. Av hesum hoppa veruligir liberalistar ikki uppá al­ menn­ar pappírsnussarar ella sjálv­støðugar stovnar stuðlaðir av landinum, tað veri seg Kris, sum við at barnakanna vaksin vilja eitra sambandið millum vaksin og børn, ella Fólkaheilsuráðið í tess óliberalu krossferð at endurgera Føroyar í síni egnu fínligu, heilsuligu, ansaligu, edrúu og ikki-roykjandi mynd. Eiheldur lata vit okk­um tøla av eini sensurist­isk­ ari kampanju, har pseudo­ liberalistarnir báðir, Annika Olsen og Poul Michel­sen, hvør grunnari enn ann­ar, halda seg vita, hvør heima­ síða er moralskt forkomandi fyri meg og mína betru helvt. Um eg havi hug at uppliva rasismu ella aðrar ótespiligheitir, geri eg tað, og rakar tað ikki krukkuklóku Anniku Olsen (ið má vera hin mest yvirvurderaði politikarin í nýføroyskari søgu). Gamaní, voldi eg onkrum skaða ella eri ein beinleiðis hóttan, tá skal frú Olsen vera vælkomin at traðka í karakter... skuldi hon funnið hann onkustaðni á leiðini. Liberalistar halda, at fram­sagnarfrælsi, at kunna siga hvat sum helst, nær sum helst, er tað mest týð­ andi frælsið. Vit halda, at tað er umráðandi, at sjálvt sosialistar, nasistar og mus­ limar sleppa til orð­anna. Aftaná tjúgu ár sum natúrligur og ótarnaður liberal­istur, harav tey sein­ astu fimm, ella so, sum liber­ tianari, eri eg bara vorðin hvaðna meiri for­bistr­aður inn á okkara “tú mást ikki siga hatta har, tí so blívi eg bara so keddur”-samfelag. Tað er væl bert um kanningar og avhoyringar av hugskotum í almenna rúminum, at ein intellektuell mentan kann blomstra, og at Sannleikin við einum stórum S kanska spyrst burturúr. “Kann man siga alt”, spyr akademia-lite akkersfólkið í Álvaratos, og Heri Jacobsen og Elin Mikkelsen svara í miðalklassaklókum tol­ semis­kóri: “Jú, talufrælsi, men undir ábyrgd... ha-ha- ha-ha-ha”. Man hetta vera av tí at tey bæði hava hoyrt onnur, líka so skikkilig og óavbjóðandi fólk siga hetta frammanundan... tí at onnur høvdu sama óoriginala aftur­svar einaferð til totalt talufrælsi? Eg kann ikki annað enn spyrja, “álvara, og ábyrgd fyri hvørjum, fyri hvat og hví?” Anti-diskriminasjóns elit­an veit, at 266b, ein injurie-grein, er óbrúkilig. Men tá er hon skjót at vísa á “signalvirðið” sum eitt slag av kontragrundgeving, tá ið onki annað riggar. Og eg sum helt, at hetta, at skyna millum rætt og skeivt, er nakað, vit læra heimanífrá, og ikki frá eini betrivitandi og uppdragandi revsilóg. Hvat er tað eisini, vit siga við og um samkynd? “Áh, stakkaladýrini, tit eru so veik, eitt sindur tollutt… men bara rólig, vit normalu skulu nokk verja tykkum, svara tykkara vegna, eftirsum tit jú ikki sjálvi eru før fyri at svara aftur. Faktiskt, upp­ aftur betur, vit fara at finna uppá eina lóg serliga ætlað tykkum”. Og soleiðis er tað eisini við feminismu, ella konufólki og sexismu, at gert tú fyrst damurnar til nakað serstakt, fer við teimum, sum vóru tær eitt sertilfeldi, íðan, tá kanst tú líka so væl beinanvegin leinkja tær til køksvaskið. Liberalisturin ásannar, at staturin er tín vinur, so longi sum hann er tín tænari, men so skjótt sum hann gerst tín harri (hvat hann er í Skandinavia), tá er hann tín fíggindi. Og í hesum er upprunalig og liv­ andi marxisma slettis ikki liberalismuni ólík. Tað er vegna áminningum sum hesa, at sosialistiskir “demokratar” vamlast meiri við radikalar liberalistar enn fólk á klassiska høgra­ vonginum, ið jú er ein kendur kroppur. Sosialistar kunnu ikki torga at verða hildnir fyri spott og fortaldir, at teir hava svikið bæði síni prinsippir og øll hasi kúgaðu fólkini undir islamskum stýri og granskarar, ið enn trúgva uppá opinleika, empiri og at halda politikk uttanfyri vísindi; og, ikki at gloyma, fólk í menningarlondum, ið ynskja streym, ið riggar, ikki vindmyllur. Liberalisturin finst at heilavillandi ræðuátøkum ímóti ovurfita hjá børnum, sum, fáa vit at vita, førir til massadeyða millum ung við meiri feitt enn heila. Vit eru eisini ímóti nýligu banka­ bukingini. Ikki tí eg eri ein fjeppari av Marner Jacobsen og øðrum samfelagssvíkjandi bankastjórum, men av tí at okkara pliktan til stívrenda umráðing og menning merk­ ir, at tað er nógv meiri frukt­ bart at kanna struktu­rellu viknanina í kapital­markn­ aðinum enn at pota Marner og kompaní í moralskan gapistokk. Tað hóvar okkum heldur ikki at banna Olgu Hentze og homopati, tá ið ein retorisk yvirháling av hennara energi-finnandi Harmony, “tað er ikki tann sjúka, sjálvt bróstkrabbi, føroyska náttúran og urtir ikki kann lekja”, er nøktandi. Og so frælsisstjalandi Manntal! Eg vil heldur eta livandi sniglar, grulva tvørtur um sundursoraðar ljósperur og mussa eina krokodillu enn supplera Øssuri Winthereig og Heina Hátún, ella nakr­an annan umboðandi stats­ligu Hag­stovuna, við privat­upp­ lýs­ingum. Liberal­istar vita, at Mann­tal er ein statsfíggjað data-neyð­tøka av fólkinum brúkt til propaganda, nýggj­ an skattapolitikk og terrori­ serandi tilmæli at stýra okk­ um uppaftur meiri. Onki undur, at vatn­melón­irnar í Um­hvørvis­stovuni elska hesa sneyt­andi kort­legging av sínum subjekt­um. Men liberalistar finna seg ikki í at verða viðfarnir sum neyt á einum marknaði: til reiðar at verða tald og markað, vigað og mátað. Sum Christopher Hitchens so væl segði í einum kjakfundi í London: “Nakað eitur privat­ lív!” Rætt hevur hann. Vit eru ikki landsins livandi ogn, og seinast eg kekkaði, áttu vit enn okkum sjálvi. Liberalistar halda, at fyri tað, at politikarir bera seg at sum nøkur neythøvd til tíðir, betýðir hetta ikki, at fólkaræðið skal latast inn ella haldast aftur av komi­ teum, deildarstjórum og drotn­ingum. Fyri liberalistar eigur demokratiið at vera beinleiðis og mest møgu­ligt ófjøtrað eggjað av fólks­lig­um huga heldur enn hvat miðal- klassaaktivistar á Facebook halda vera “góðtakiligur at­ burður”. Tessvegna kunnu vit ikki góðtaka flóðalduna av sonevndum serfrøðingum, ið verða veittir politiska tign. Nakrir politikarir halda, at bæði makrelurin og vælf­ erðar­tænastur hava tað betri hjá nøkrum alvit­andi og “uttan­veltaðum” eks­pertum enn nøkrum kom­pro­miser­ andi politikarum, sum tú og eg nú av tilvild hava valt. Við sínum óliberalu og ráðaríku “uppskotum” eru Sølvi Reinert Hansen—tó skjótt tann sjarmerandi Bryn­hild Høgnadóttir — Pál Weihe og Jóhanna Olsen eins nógv ein hóttan ímóti okkara demokratiska ræði á føroyskum politikki sum høvdingarnir fyrr í tíðini. “Góður atburður”, halda betursfólkini, er at vera sum tey og sínir korrektu øko­ etandi rennivinir, ið seta firðir og flytifuglar framum hasi dálkandi menniskjuni. Um tú hyggur at okkum, og liberalu søguni, látast nøkur at halda, at vit gera alt hetta, standa ímóti vælljóðandi moralskum missjónum, bara fyri at loypa øði í fólk. Passar ikki. Líkasum armurin er motorurin hjá violinistinum, er tað okkara skylda mótvegis víðgongdum mannavirðum, ið er megin aftanfyri okkara kritikki av einum politiskum ráki, ið avmarkar okkara frælsi. Tað er okkara álit á fólksins førleika at fata verðina, tað er ein partur av, sum ger tann veruliga liberalistin til ein langrøkjutan andstøðing til óliberalismu, sensur, van­ lukkuprofeti, elendigheit, ávaringar, forboð og annað høpi­sloysi, ið vísir seg í al­ mennum kjaki ídag. So, einans tí at frælsi, menniskjaprísan og moralskt sjálvstýri ikki longur er móti, verður liberalisturin hildin at vera ein pásetligur radikal­ istur. Men fyri tað hevur Fukuyama rætt — liberal­is­ man er endalig. Tað er bara tað, at henni tørvar eina hjálpandi hond.