mikudagur 22. juni 2011síða 17

17 Mikudagur 22. juni 2011 · Nr. 71 Sosialurin Tað er ikki gott, hjá fólki við skerdum førleika at ferðast í Føroyum! – Nógvir almennir stovnar hava atgongd til fólk við koyristóli, men tað er ikki alla­staðni hetta letur seg gera. Tað er heldur ikki pláss allastaðni til ein hjálpara, (tey sum ikki kunnu koyra koyristólin sjálvi, men hava tørv fyri einum hjálpara). Hinvegin vantar tað nógv almenn WC til fólk við skerd­ um førleika á teimum ymisk­ um almennum og privatum stovnum í Føroyum. T. e. á fleiri posthúsum, í bank­ um, umborð á strand­fara­ skip­unum t. e. umborð á SAM, Ritan, Silberin og Másanum. So her er ikki lætt hjá teimum at ferðast til tær ymisku útoyggjarnar. Somuleiðis er eingin rampa til fólk við skerdum førleikum við Bygdaleiðum hjá SL, og har ber ikki til at ferðast hjá fólkið við koyri­ stóli. Tey støðini sum eru best fyri er ivaleyst Ellis- og Røkt­ arheimini í Føroyum, men tað skuldi eisini bara mangla. Her er nógv at taka fat í, um vit skulu fáa okkum upp á altjóða støði. Hetta er ikki gott nokk og má raðfestast hægri frá politiskari síðu. Sí, annars leinkju frá MBF, um støðuna hjá fólki við skerdum førleika í Føroyum, har yvirlit er um alt landið. Sí http://www.mbf.fo/get. file?ID=14 Hevur nakað annað land roynt tilfeingisgjald? Bogi Andreasen Í Føroyum skrivar og tos­ ar annað hvørt fólk um ‘til­feingisgjald’ á okkara fiski­vinnu til at fylla hol í lands­kassanum av almennari ovur­nýtslu. Hallið verður tað sama í 2012 sum í ár, slaka hálva milli­ard. Løgmaður tosar um at ‘styrkja reiðaríini fíggjarliga’ við at díkja skipini undir í loyvisgjøldum sum prís fyri at sleppa at fiska. Johan Dahl tosar um at ‘periodisera’ fiskiskap fyri at sleppa und­ an ‘olympiskum fiskaríi’. Men vita vit um nakað annað land í heiminum, har hitt almenna fær stórvegis inntøkur av at selja fiskiloyvi í ‘nakrar dagar ella vikur’, sum ein búskaparfrøðingur tók til? Ein íslendskur professari í fiskivinnubúskapi ávaraði staðiliga ímóti at taka privata ognarrættin úr fiskivinnuni. Her í Norðurlondum og í Evropa heldur eingin, at ‘tilfeingisgjald’ kann brúkast til almenna inntøku ella til at teirra fiskivinnu meiri løn­ sama. Jú, víst kunnu føroyingar royna at ganga undan og upp­finna eina ‘fiskidagabúð’, sum selir fiskidagar í smásølu til hægst­bjóðandi. Fiski- og búskapar­frøð­ ing­ar sita og stara niður í excel-ørk og rokna fiskiskap og fiskivinnu út, meðan fiski­menn stríðast við veru­ leik­an. Skulu tilmælini hjá frøð­ ing­unum ikki enda gal­ið, má talið á føroyskum fiski­ skipum niður í helvt, úr verandi 80 niður í 40 skip ella færri. Av teimum má tá hvørt skip fiska minst dupult so nógv sum nú. Er nøkur vissa fyri tí? Sum er hevur allur fesk­ fiskaflotin hall. So har er til­ feingisgjald útilokað. Mest sannlíkt er, at út­ lend­ingar eftir 2018 ígjøgnum føroyskar strámenn fara at keypa fiskidagarnar undir Føroyum og lata plimsollarar við útlendskari manning fiska ‘ogn Føroya fólks’. Mest ræðandi dømi um nakað, sum líkist tilfeingis­ rentu, sæst við at ‘googla’ Falk­land. Har búgva eini 3-4.000 fólk, sum ‘eiga’ 200.000 tons av fiski innan fyri fiskimarkið. Men har er bert hendinga fiskimaður. Tað mesta av hesari ‘ogn Falk­lands fólks’ verður fisk­ að av fremmandum skip­ um (Korea, Kina, osfrv) fyri loyvisgjald. Falkland fær fyri hetta slag av ‘til­feingis­ gjaldi’nú bert 150 mió kr um árið íalt. Annars liva falklendingar av einari bretskari herstøð, av ferðavinnu og mest av seyða­haldi (500.000 áseyðum, sum geva 2.000 tons av heimsins bestu ull um árið). Men neyvan verður ‘ull Føroya gull’ aftur. Levi Mørk valevni til løgtingsvalið Javnaðarflokkurin Fiski- og búskapar­frøð­ ing­ar sita og stara niður í excel-ørk og rokna fiskiskap og fiskivinnu út, meðan fiski­menn stríðast við veru­leik­an Høgraradikali skansin: síðsta forðingin fyri frælsi Dagfinnur Danbjørg Tað gerst alt meira greitt, at um okkara tjóðskaparfrælsi skal vinnast, so má høgra­ radikali skansin avvápnast. Teirra frælsis­retorikkur er skaðiligur, tí hann er innan­tómur og verður bert nýttur sum agn fyri at inn­ fanga góðvarin tjóð­skapar­ fólk, sum ongan­tíð fáa valuta fyri stuðul­in, men bert verða neutrali­serað við orðum uttan handling.    Og tá tey høgraradikalu nærum einans tonkja í peningi , samstundis sum tey stuðla øllum kreftum, sum kúga frælsisrørslir kring allan heim, so er ikki annað at vænta enn svik og lótur í frælsisstríðnum herheima. Og sostatt eru tey størsta forðingin á okkara frælsisleið. Og  tí er samstarv við høgraradikal um frælsið spilt arbeiði og spilt tíð. Harafturímóti kann ein effektiv avdúking av teirra virki kanska máa støðið undan teimum, soleiðis at málið kann verða rokkið innan fá ár. Fíggjarliga vilja teir hava alt. Landshúsarhaldið skal bert hóra undan. Helst ongan skatt, hóast teir ofta eru fyrstir í lands­ kassa­n­um, tá okkurt er, og teirra solidaritetur við teim mongu, ið liva á lívsins skugga­síðu, er nærum ikki eksisterandi. Og nú tilfeingissúlurnar gjøgnum strámenn verða máaðar undan fyri útlend­ skar pengamenn, soleiðis at   ognarrættur til tað, ið svimur á firðum,  í sundum og í havinum í vissan mun - og til óbøtiliga skaða - gerst útlendskur, gerst galin endi, um fóturin ikki verður settur í hurðina. Tí tað er fullkomuliga mjørkatos, tá tosað verður um, at fáa føroyingar aftur til Føroya eftir lesna, samstundis sum útlendingar fara heilt ella partvíst avstað við til­ feingisvirðunum. Tí - um so verður  - so kunnu Føroy­ar bert breyðføða uml. helvt­ ina av teimum, ið nú liva í Føroyum. Og tað er einki minni enn ein katastrofa. Vit mugu taka ann­ að skinn um bak og krevja,   at   fólksins ogn verður verðandi á fólk­sins hond­um, og at ein strá­ mannakanning verður sett í verk av øllum, ið bara ber brá av strámannavirksemi. Og samstundis mugu vit  herja á tann høgra­radi­ kala og mammon­fikseraða skansan, sum er hin størsta og kanska einasta reella forðingin fyri einum frælsum og solidariskum Føroyum. Vit mugu taka ann­ að skinn um bak og krevja, at fólk­sins ogn verður verandi á fólk­sins hond­um