fríggjadagur 24. juni 2011síða 39

Sosialurin nr. 72 · 24. juni 2011 7 seg fyri. Krøvini eru heilt einfalt, at politikarin umboðar seg sjálvan, fremst av øllum. Hvat kunnu miðlarnir gera fyri at sleppa undan stríðsmálunum? – Teir kunnu handfara søgurnar øðrvísi. Hvør verður ávirkaður, tá skatt­urin fer upp? Tað eru heimini, ikki fíggjarmálaráðið. Hvar búgva tey heim­leysu? Á gøtuni, og ikki í inn­ lendis­málaráðnum. Politikkur er annað enn politikarar. Eg sakni fleiri søgur frá fólki, sum greiða frá avleiðingunum av avgerðunum, sum politikararnir taka. Pressan tykist heldur ikki vera serliga væl kunnað, um tað er samanhangur millum tað, sum politikarar siga og tað, teir gera. Tú sleppur ongantíð undan persónsstríðunum, men tú kann varpa ljós á aðrar síður av málunum. Hvussu var so fyri 30 árum síðani? – Tá vóru bara avísirnar, sjónvarpið og útvarpið. Samskiftispallarnir vóru færri. Tað tók rúma tíð hjá journalistunum at skriva eina søgu. Tilgongdin frá, at søgan varð skrivað, at blaðið fór til prent­ingar og borið út í kioskirnar, tók nakrar tímar. Útvarpið og sjónvarpið vóru heldur ikki eins skjót sum í dag. Politikarin hevði eisini nakrar minuttir at greiða frá sínum sjónarmiði. Tað fer við rúkandi ferð í dag. Um nakað hendir, kann tú lesa um tað á internetinum nakrar minuttir seinni. Fjølmiðlarnir vita, at fólk tíma ikki at brúka somu tíð sum fyrr upp á miðlarnar. Tað skal vera skjótt, lætt og áhugavert. Politikarnir fáa sostatt sløk 10 sekund at sannføra veljaran, og so má røkka ella støkka. Tá er tað, at politikarnir brúkar aðrar hættir fyri at sleppa framat. Hvussu tá? – Politikararnir draga sín egna persón við inn í politiska arbeiðið. Tað eru óteljandi dømi um, at tey fólkavaldu bjóða fjølmiðlunum heim at síggja, hvussu snøgg hús, tey hava, ella hvussu einstandandi góð foreldur, tey eru. Privatpersónurin og politikarin er mest sum sami persónur. Tað var tað ikki fyrr. Tá snúði tað seg um politiska ar­beiðið, og einki annað. Kappingin um um­taluna í almenna rúminum er stór, og tað ræður um at skilja seg burtur úr rúgvuni. Ljósið verður varpað á einstaklingin, sum stundum traðkar fram sum umboð fyri seg sjálvan heldur enn sín politiska flokk. Viðgerðin skal vera kritisk Men hví tíma fjølmiðlarnir at renna eftir teimum søgunum? – Tað vísir seg, at fólk gjalda fyri hesar søgurnar, sum snúgva seg um privatpersónin handan politikaran. Hitt er, at miðlarnir skulu vísa, hvør hesin persónurin veruliga er. Tað er eisini áhugavert tilfar. Fólki hevur givið politikarunum sítt álit at stýra demokratinum. Eg sakni hinvegin eina meira kritiska viðgerð. Burtur við hesum myndunum av smílandi politikarum, sum keypa sínum fittu børn­um ein ís í góðveðrinum, takk! Saknar tú ikki gravandi journalistikk? – Jú, avgjørt. Pressan dugir ikki nóg væl at skilja ímillum, hvat er politikkur, og hvat er sjónleikur. Tað er hinvegin ikki lætt at vera journalistur. Redaktiónirnar eru sperdar, og einstaki journalisturin fær ikki stórvegis tíð at skriva søgurnar. Teir hava lítla tíð at kunna seg nærri um ymsu málini. Tú skal heldur ikki gloyma, at journalistar eru bara menn­ iskju. Teir vita ikki alt um alt. Teir skulu eisini hava tíð at kunna seg um politisku málini. Pressan spyr hví Hvussu vil tú lýsa politisku miðlarnar í dag? – Tað minnir ikki sørt um ítróttar­ journa­listikk. Tað verður serliga skrivað og tosað um taktikk. Innihaldið snýr seg ikki um, hvat politikarnir siga, men um hví, teir siga tað. Miðlarnir eru vitandi um, at teir eru miðdepilin í einum politiskum spæli um atkvøðurnar. Tann dystin vil pressan ikki tapa – eingin vil lata seg brúka. Tað er orsøkin til, at tað eru alsamt fleiri politiskar greiningar í miðlunum nú. Søgur um spælið handan politikkin. Hvussu ávirkan tað veljaran? – Tað kann geva eina mynd av einum kyniskum spæli um valdi. Ein mynd av, at tað er eingin álvari í politikkinum, men at tað bara snýr seg um vald. Snýr tað seg bara um vald? – Nei. Journalistarnir eru ongantíð við handan leiktjøldini. Tað eru fáir politikarar, sum ikki taka sína uppgávu í álvara. Teir kunna seg væl um málini og lesa neyðugu skjølini. Tað er nógv størri arbeiðið, enn tey flestu halda. Tað veit veljarin ikki. Teir vita bara um tað, sum fer fram á sjónvarpsskugganum. Tað er spell. Men niðurstøðan er, at slagið um atkvøðurnar er í miðlunum, og politikarnir eru atvoldin til stríðsmálini, men fjølmiðlarnir gera ikki nógmikið fyri at sleppa undan teimum? – Ja, tað er rætt. Borgarliga sam­felagið, sum hevur vunnið seg fram seinastu árini, er eisini grundað á ein­stak­lingar. Tú velur persónarnar, og ikki politisku flokkarnar, í dag. Tað er orsøkin til, at teir marknaðarføra seg sjálvar, heldur enn sín flokk. Tað ræður ikki um at hava rætt. Tað ræður um at sann­føra veljaran um, at tú hevur rætt Stríðið um valdið... Politisku flokkarnir brynja seg til stríðið at fáa tín kross á løgtingsvalinum. Tað verður ikki uttan svørslag. Floksformenninir hava lagt ætlanina, og allar snildir verða brúktar fyri at sannføra teg um, at tín atkvøða er neyðug fyri at menna fólkaræðið. Sosialurin fer komandi vikurnar at taka pulsin og varpa ljós á valstríðið. Vit práta við valevni, sum ætla sær á ting á fyrsta sinni, umframt at seta serfrøðingum stevnu um valstríð. Billy Adamsen 48, er rithøvundur og fyrrverandi spurnasmiður. Hann er útbúgvin mag.art. í bókmentafrøði og Ph.d í politiskum málpsykologi. Adamsen var fyrsti danski spunasmiðurin, tá Poul Nyrup Rasmussen, táverandi forsætisráðharri, setti hann í starv í 1996. Hann arbeiddi fyri Poul Nyrup Rasmussen í fimm ár. Billy Adamsen hevur síðani staðið á odda fyri fleiri ítróttarverkætlanum. Hann var spunasmiður hjá Brian Mikkelsen eitt stutt skifti fyri jól í fjør, men fór frá, tá BT kunngjørdi nøkur brøv, sum hann og Poul Nyrup Rasmussen høvdu skrivað. Hann starvast hjá samskiftisfyritøkuni Sylvester Hvid & Co. í dag, umframt at hann heldur fleiri fyrilestrar á Københavns Universitet, Roskilde Universitetscenter og Copenhagen Business School. Hann hevur givi út fimm bøkur: Tv – en god babysitter (1994), Tv og Computeren – gode babysittere (1995), Tv-valg og Tv-vælger (1996), En enkel sag – en tanke om enkeltsager og politik (1998) og Spindoktor (2005). mynd: Polfoto