mikudagur 6. juli 2011síða 48

vika 27 l 4. juli 2011 16 Hús & heim Vikutema tíðindi Bretskir granskarar eru nevniliga kom­nir fram til, og kunnu enntá skal­ prógva, at tað er ein samanhangur millum hesi bæði viðurskiftini: – Vit hava fingið heitari hús, og at fleiri av okkum eru vorðin ov tjúkk! Úrslitið av kanningini varð fyrr í ár lagt fram í tíðarritinum Obesity Re­ views. Kanningin vísir greitt, at miðalhitin í bretskum stovum og kømrum er hækkaður við trimum stigum síðani 1978. Og tað merkir, at kroppurin skal brúka minni orku at halda hitan, og tí verða færri kaloriur brendar gjøgnum dagin. Brúnt feitt Tá kroppurin er í køldum umhvørvi – tó uttan at hann skakast – verður tað brúna feittið aktiverað. Hetta hevur tann serliga eginleika, at tað ikki goymir feittið, men brenn­ ur tað. Og tað sæst eisini aftur á vektini. – Um fólk eru í ein­um rúmi sum er hit­að upp til 60 stig Fahrenheit (svarar til góð 15 stig Cel­cius), økist orkunýtslan við 100 ella 200 kalorium um dagin, um tey eru tunt klødd, vísir C. Ronald Kahn frá Harvard Medical School á. – Tey rista ikki, men tey aktivera tað brúna feitt­ið. Í fjør komu granskarar á Køben­ havns Universitet, við músa- og rottu­ royndum, fram til at for­brenningin frá tí brúna feittinum ger, at vit kunnu eta munandi fleiri kaloriur, uttan at økja um vekina. Men um vit ikki aktivera tað brúna feittið, tí vit hava meiri hita í húsum okkara, koyra í upphitaðum bilum ístaðin fyri at ganga, eins og børnini spæla minni uttandura, so gongur tað bert tann øvugta vegin, vísa teir bretsku granskararnir á. Betri bústaðir Sambært fleiri donskum serfrøðingum í inniklima, er hitin í donsku heimunum ikki hækkaður eins nógv og í teim­um bretsku. Donsku bústaðirnir hava nevniliga ein hægri standard. – Men tað er tó sann­líka, at inni­ hitin í Dan­mark er hækkaður nak­ að, vegna betri bjálving og ein meiri javnan hita í húsunum, vísir Jørn Toftum, lektari á DTU Byg á. – Hesi viðurskiftini kunnu hava eina minni ávirkan á okkara vekt. Og sambært einum øðrum gransk­ ara, Lars Gunnarsen á Statens Bygge­ forskningsinstitut, hendu stórir batar í donsku bústøðunum – og harvið eisini tann stóra broytingin í innihitanum – í fimmti- og sekstiárunum. Ongar nýggjar kanningar kunnu, sam­bært honum stað­festa, at vit hava fingið tað heit­ari í okkara heim­um. Byggja kollegie­ bústaðir í Nuuk Grønlendska landsstýrið hevur gjørt av at broyta ta ætlaðu rað­ festingina fyri almennar íløgur, og tað ger, at 16,9 milliónir krónur eru tøkar til at byggja kollegiebústaðir í Nuuk fyri. Byggingin, sum verður liðug í 2012, nøktar minni enn so tørvin, men er eitt munagott stig tann rætta vegin, skrivar Sermit­ siak. Jens B. Frederiksen, landsstýris­ maður í eitt nú bústaðarmálum, sigur við blaðið, at tað er tørvur á í minsta lagi 175 umvældum ella nýggjum kollegiebúplássum í Nuuk. Hann sigur, at nógv ung búgva heima hjá foreldrunum ella leiga íbúð í býnum, og tí er eftir­ spurningurin eftir almennum til­ boðum stórur. Landsstýrið hevur sett sær fyri, at grønlendsk ungfólk skulu út­ búgva seg, og Jens B. Frederiksen sigur, at skal landsstýrið røkka tí málinum, má trupulleikin við vant­ andi búplássum til lesandi loys­ ast. Meiri pengar eftir enn hildið Tey, sum høvdu meiri enn 750.000 krónur í Amagerbankanum, tá hann fór av knóranum herfyri, missa ikki so nógv, sum upprunaliga væntað. Tann fyrsta metingin segði, at holið í bankanum var so stórt, at tað vóru bara 58,8 prosent eftir til innlánini. Men nú grannskoðarar hava kannað viðurskiftini nærri, vísir tað seg, at teir umleið 700 stóru innsetararnir missa ikki so nógv kortini. Sum skilst fáa teir nú umleið 80 prosent aftur av tí, sum teir áttu oman fyri tær 750.000 krónurnar, sum koma undir inn­ skots­trygdina. Tað kemur eisini skatt­gjald­ar­ unum væl við, at meiri er eftir at rinda teimum stóru innsetarunum. Eftir teirri upprunaligu metingini misti tað almenna 5,5 milliardir krónur, men eftir teirri nýggju met­ ingini verður tað almenna tapið mun­andi minni. Vit hava fingið heitari hús, og at fleiri av okkum eru vorðin ov tjúkk! Minka um hitan og minka vektina Skrúva radiatorin niður, og tú kanst missa fleiri kilo. Soleiðis ljóðar eitt av nýggjastu heilsuráðunum úr Bretlandi. – Tað er vorðið heitari í teimum bretsku húsunum seinastu 40 árini, hevur granskarin, C. Ronald Kahn staðfest. Hetta gongur aftur út yvir forbrenningina