mikudagur 6. juli 2011síða 49

vika 27 l 4. juli 2011 17 Hús & heim Vikutema Burturkast frá bygging og umvæling Tá hús verða bygd ella umvæld, verður altíð nakað av burturkasti. Jú betur burturkastið er skilt, tess bíligari er at sleppa av við tað. Flokking Burturkast frá byggivinnu verður flokkað í fýra høvuðsbólkar: • Burturkast, sum skal endurvinnast • Burturkast, sum skal brennast • Burturkast, sum skal tyrvast • Serliga dálkandi og vandamikið burturkast Serligur dentur verður lagdur á, at burturkastið er væl skilt og frágingið, soleiðis at mest møguligt kann vera endurvunnið og annars viðgjørt á rættan hátt. Burturkast at brenna Brenniburturkast frá byggivinnu skal skiljast í tveir flokkar. Smátt brenniburturkast so sum smáir timbur- og pláturstubbar, spønir, plastbitar, flamingo, matleivdir og tílíkt. Hetta kann í nógvum førðum beinast burtur í plastposum, sum bilarnir hjá IRF kunnu taka, tá teir heinta vinnuburturkast í økinum einaferð hvørja viku. Størri nøgdir mugu vera í bingju. Stórt burturkast at brenna er timburstokkar og fjalar, sum eru longri enn ein metur, og plátuleivdir, sum eru meira enn ein hálvan metur hvønn vegin. Harafturat kemur timburinnbúgv, plattar og aðrir stórir timburlutir. Stórt burturkast verður knúst hjá IRF, áðrenn tað verður brent. Blanda ikki smátt brenniburturkast upp í stórt. Burturkast at endurvinna Nakað av tilfari frá bygging og umvæling kann endurvinnast, sum t.d. metalir, papp og plast. Jarn og metal er t.d. takplátuleivdir, gamlar takplátur, stengur, net, rørstumpar og el- kaðalar. Gamlar takplátur kunnu vera buntaðar saman, tá tær verða heintaðar. Annars skal alt vera í bingju. Í sambandi við niðurtøku av bygningum er umráðandi, at køli- og frystiskipanir verða handfarnar fyri seg, og elektriskar og elektroniskar skipanir fyri seg. Papp er t.d. pappeskjur, bylgjupapp og stuðulspapp. Pappeskjur, sum eru dálkaðar av olju ella øðrum, kunnu ikki endurvinnast, men skulu brennast. Papp, sum er viðgjørt við voksi ella klætt við tunnum plastfilmi, kann ikki endurvinnast, men skal brennast. Pappið skal vera í bingju ella í trýstbyrði, tá tað verður heintað. Glærplast, sum hevur verið brúkt til at vevja um tilfar á plattum og líknandi, verður endurvunnið. Litplast kann eisini endurvinnast. Skal vera í stórum posum, tá tað verður heintað. Burturkast at tyrva Burturkast, sum ikki kann brennast ella endurvinnast, verður tyrvt. Asbest, eternit, bjálvingarleivdir, gomul bjálving, rotviðgjørdur viður, keramikklutir og leivdir av PVC-rørum verða tyrvd. Asbest og eternit skulu vera í stórsekkjum. Bjálving skal vera í vanligum sekkjum. Alt, sum skal tyrvast, kann fara í somu bingju, undantikið asbest og eternit. Serliga dálkandi burturkast Nakað av serliga dálkandi ella vandamiklum burturkasti kemur frá byggivinnuni. Hetta eru evnir ella lutir, sum kunnu skaða fólk, umhvørvi ella útgerð, um tey ikki vera handfarin á rættan hátt. Serliga dálkandi ella vandamikið burturkast kann vera máling, sýra og lútur, onnur kemikaliu, láorku ljóskeldur, løðibattarí og akkumulatorar. Umráðandi er, at flótandi evni eru í góðum og væl merktum íløtum, helst upprunaíløtum. Serliga dálkandi burturkast verður heintað eftir avtalu. Innsavning IRF hevur nakað av bingjum í ymsum støddum til leigu. Væl skilt tilfar skal vera í bingju. Papp, pappír og plast kann vera í pressubyrði ella í plastposa. IRF hevur bæði vanligar flutningsbilar og serbygdar bilar við trýstbingju at heinta burturkast við. Tú kanst velja at fáa tilfarið heintað ein fastan dag hvørja viku, ella tú kanst boða frá, tá tú hevur tilfar, sum skal heintast. Kostnaður Burturkast at endurvinna er munandi bíligari enn annað burturkast og tú fært pengar fyri jarn og metal. Tað er sum oftast munandi bíligari at lata skilt burturkast til endurvinning enn til brenning ella tyrving. Harafturat er tað skilagott ikki at blandað stórar timburlutir upp í annað vanligt brenniburturkast. Prísirnir síggjast á heimasíðuni hjá IRF, www.irf.fo. Kunningarskriv frá IRF Hagaleiti 520 Leirvík Tel. 414243 www.irf.fo Sosialurin 341800