mikudagur 20. juli 2011síða 10

Mikudagur 20. juli 2011 · Nr. 83 10 Sosialurin Lagt til rættis: Árni Joensen Tær donsku KT-fyritøkurnar hava fingið nógvar bílegg­ ingar úr útlondum, men tær hava ilt við at fylgja við, tí tær hava ikki nóg nógvar verkfrøðingar og aðrar serfrøðingar. Tað skrivar Jyllands-Posturin, sum eisini veit at siga, at tørvur er á millum 2.000 og 4.000 KT- serfrøðingum í Danmark. Tom Togsverd, sum er stjóri á felagnum hjá teimum donsku KT-fyritøkunum, sigur, at framleiðslumissurin hjá fyritøkunum er millum tríggjar og fýra milliardir krónur um árið, tí tær fáa ikki nóg nógvar serfrøðingar. Fleiri fyritøkur royna við ymsum serliga góðum tilboðum fyri at fáa fatur á teimum røttu serfrøðing­ unum. Eitt dømi er fyritøkan Secunia í Keypmannahavn, sum hevur lovað sínum medarbeiðarum 20.000 krónur í finningarløn, um teir kunnu útvega fyritøkuni ein KT-serfrøðing við tí neyðuga førleikanum, sama um hann er dani ella útlendingur. Harumframt hevur Secunia innrættað eina íbúð á sjálvum Strøget í Keypmannahavn, har ungir útlendingar kunnu búgva í felag. Umframt bústað fáa teir eitt lønar- og pensjónstilboð, sum í meðal liggur langt oman fyri 50.000 krónur um mánaðin. Stórt trot á KT-serfrøðingum Oljuvinnan trýstir húsaprísin upp ígjøgnum Í norska býnum Stavanger og har um vegir er húsaprísurin hækkaður 90 prosent tey seinastu seks árini, og oljuvinnan er orsøkin Við hesum prísvøkstrinum verður húsaprísurin í Stavanger-økinum skjótt líka høgur sum í Oslo-umráðnum. Eitt nú vísa tøl hjá norsku hagstovuni, at síðani 2005 er húsaprísurin í økinum rundan um Stavanger hækk­ aður 74 prosent, meðan prísvøksturin í Oslo-umráðn­ um hevur verið 52 prosent í sama tíðarskeiði. – Hetta er heilt ótrúligt. Sjálvt um húsaprísirnir fram­­­ vegis eru hægri í Oslo og Bærum, so vísa tølini, at hús­­ ini í Stavanger-øki­num verða líka dýr sum tey í høvuðs­­­ staðar­­økinum skjótt, sigur Terje Strøm, búskapar­frøð­ ingur, við Bergens Tidende. Gongdin higartil í ár er tann sama. Bæði í Stavanger og í Sandnes er húsaprísurin hækkaður 10 prosent síðani á nýggjárinum, og Terje Strøm ivast ikki í, at hetta fer at halda fram. Hann vísir á, at arbeiðsumhvørvið í Stavanger-økinum er gott, og at fleiri velja at stovna nýggjar fyritøkur har. Tað ger, at fólk flyta til økið, og tað leggur aftur trýst á bústað­ar­marknaðin. Men onnur viðurskifti hava eisini sína ávirkan. – Stavanger er høvuðssæti fyri norskari oljuvinnu, og tí hevur oljuprísurin stóra ávirk­an har. Tey seinastu fimm árini er oljuprísurin næstan tvífaldaður, og tað hevur havt størri virk­semi við sær, sigur búskapar­frøð­ ing­urin. Hann væntar, at gongdin fer at standa við í kom­andi árum, men kanska við eitt sindur minni ferð. Vøkst­­urin er tó nær tengdur at, nær rentan fer at hækka aftur. Kvinnur vilja eiga heima Støðugt fleiri danskar kvinnur velja at eiga síni børn heima við hús. Tey seinastu nógvu árini eru umleið 600 børn fødd heima árliga, men tøl hjá heilsustýrinum vísa, at í fjør vórðu 730 børn fødd heima við hús. Lillian Bondo, sum er formaður í danska jarðamóðurfelagnum, er fegin um gongd­ina, men Birgit Peters­son á Institut for Folke­sund­ heds­­viden­skab á lærda há­skúlanum í Keyp­ manna­havn heldur, at hendan gongdin er eitt úrslit av, at viðurskiftini á føðideildunum eru vorðin verri. – Fleiri føðideildir eru lagdar saman, og tað hevur gjørt, at barna­kon­ urnar eru ikki nøgdar við umstøðurnar, sigur Birgit Petersen við DR. Eiga at fáa rúsdrekka til dyrnar Í Svøríki ber til at bíleggja rúsdrekka á alnótini og at fáa vøruna til dyrnar. Tað eru privat­ ir innflytarar, sum veita fólki ta tænastuna. Tann almenna rús­drekka­­­ sølan, System­bo­laget, kann ikki veita hesa tæn­ astu, men nú vil Folke­ partiet hava, at tann almenna fyri­tøkan skal fáa sama møguleika. Folkepartiet vísir millum annað á skip­an­ ina í Noregi, sum eisini hevur almenna einkar­­ sølu. Har er tað so, at í Oslo og Akershus kunnu fólk fáa vørur frá Vin­ mono­­polet til dyrnar, meðan fólk aðrastaðni í landi­­num kunnu fáa tær við postinum. Men Sven Andréas­ son, sum er lækni og nevnd­­ar­­limur í System­ bo­­laget, heldur lítið um hug­­skot­ið hjá Folke­parti­ et. Hann heldur, at betri tænasta ger tað lætt­ ari hjá fólki at fáa rús­­­ drekka, og har­við veksur sølan, og skaðar­nir verða fleiri, sigur hann. Trolarar skulu hava minnisvarða Íslendingar hava nógv hátíðarhald av ymsum slagi, og millum teirra er há­tíðarhaldið hjá monnum, sum sigldu við teimum gomlu síðu­­­trolar­ unum. Nú um dagarnar hittust millum 180 og 190 fólk til síðutrolara­hald á Aku­reyri, og har var semja um at reisa ein minnis­­varða til minnis um síðutrolararnar. Hug­­­skotið varð handað borg­ar­­stjóran­um á Aku­ reyri, og sambært fjøl­ miðl­u­­num tók hann væl ímóti tí.