mikudagur 20. juli 2011síða 13

13 Mikudagur 20. juli 2011 · Nr. 83 Sosialurin Stuttligt at lesa eitt so øðrvísi innlegg sum hetta hjá Niels Midjord. Og gott er at fáa mál lýst úr ymsum sjónarhornum. Tó má eg beinanvegin siga, at partur av tí, Niels førir fram, byggir á minst eina fullkomna misskiljing, um ikki fleiri. Tí aldri havi eg havt nakað ímóti mentanarligari, sosialari ella fíggjarligari javn­vág millum miðstaðar­ økið og restina av landinum. Og ongantíð havi eg sagt, at Havnin er einasti miðdepil í landinum. Okkara páhald um tað neyðuga í at menna høvuðs­ staðin sosialt og út­búgv­ingar­ liga byggir als ikki á nakað ynski um at tøma útjaðaran fyri fólk. Tvørturímóti byggir tað á nakrar veruleikar, vit tíverri mugu taka støðu til. Millum 7 og 8 av 10 ungum undir og eftir útbúgving uttanlands í kanningum svara, at um tey yvirhøvur skulu flyta heimaftur, so er Havnin einasta val. Tey seta rætt og slætt sum treyt fyri at flyta heimaftur, at tey kunnu búgva í høvuðsstaðar­ økinum. Tað noyðast vit at taka støðu til. Og tí er tað eg ferð eftir ferð endurtaki, at í hesum arbeiði kappast vit hvørki við ella ímóti bygdum ella býum í Føroyum, men vit noyðast at fyrihalda okkum til henda veruleika, at skapa vit ikki rætta umhvørvið í høvuðsstaðnum, so fáa vit als ikki hesi ungu heimaftur. Skemtiliga dømið hjá Niels Midjord um, at Havnin við 10 ferðir so nógvum fólki sum ein meðal føroysk kommuna, eigur at hava 10 ferðir so nógv fótbóltstalent sum hini, prógvar jú bara, at kvantitetur ikki altíð er tað sama sum kvalitetur. At fólk í Havn bara gjalda atgongugjald og seta seg uppafturá og fáa alt borðreitt, meðan fólk á bygd mugu ”skapa hana (upplivingina) sjálvi” er rættiliga langt skotið yvir mál. Felagslívið blómar á øllum økjum í høvuðs­staðn­ um og skapandi kreftir­nar eru ikki minni dugna­ligar og ídnar enn aðrastaðir.  Hetta við at ein býur dreg­ ur fólk úr útjaðaranum til sín er eftir hvat eg skilji eitt nátúr­ ligt fyribrigdi um allan heim. Í Tórshavnar kommunu hava vit bæði útjaðara og útoyggjar, sum vit royna at hjúkla um av øllum alvi, til tess at varðveita bæði bygdamentan, búpláss og felagslív uttanfyri sjálva Havnina. Okkara stremban er sovítt møguligt at útvega øllum borg­ar­um í kommununi somu tilboð, soleiðis at fólk trív­ast í sínum heimliga umhvørvi.  At enda setir Niels Midjord spurningin, hvat fyri býarmenniskja tímir at búgva í einum pinkalítlum provins­býi langt úti í Atlants­ havinum. William Heinesen skrivaði, at Havn­in var ein lítil staður, men kortini “den største by i mange hundrede kilometers omkreds”. Og áhuga hevur høvuðs­ staðurin fyri mong, og tá nú hagtøl og kanningar vísa, at vit kunnu fáa 70 – 80% av okkara ungu útiset­um heimaftur, um vit skapa røttu umstøðurnar í høvuðs­ staðarøkinum, har tey treyta sær at búgva og virka, um tey koma aftur, ja, so eiga vit at gera júst tað! Heðin Mortensen Borgarstjóri Provinsbýurin og hini Stutt viðmerking til Niels Midjord Fríðleif Lydersen guðfrøðingur Saklig náttúruvernd tænir føroyskum grindadrápi Náttúruverndarfelagsskap­ir hava síðani 1983 stríðst ímóti føroyskum grindadrápi, summir teirra hava veri sak­ligir ímeðan aðrir hava veri ósakligir. Teir sakligu felagsskapirnir hava við sínum stríði, fingið føroyingar, at ganga í seg sjálvar og gera nakað við grindadrápi. Grindadrápi er blivi nakað heilt annað, enn tað var tá ið felagsskapirnir byrjaðu stríð sítt. Grindarakst­ urin og grinda­drápi er nógv betri skipa nú enn fyrr, samstundis sum sjálvt grindadrápi er blivi nógv meira humant enn fyrr. Nú hevur náttúruvernd arfelagsskapurin Earthrace Conservation fingið deild í Føroyum, sum stríðist ímóti føroyskum grindadrápi og fyri heilsu føroyinga. Eg haldi tað vera áhugavert, at tað eru føroyingar, ið taka stig til, at stovna eina slíka deild. Eg haldi tað tó vera týdn­ingarmiki, at slíkir felags­ skapir eru sakligir, um teir vilja verða tiknir í álvara. Tí undrar tað meg, at odd­ kvinnan í føroysku deildini hjá Earthrace Con­servation, Turid Chri­stoph­ersen í út­ varpinum segði, at tað er øgiliga ofta, at tað verða dripnir yvir túsund hval um árið í Føroyum. Tí sambært hagtølunum, sum liggja úti á heimasíðuni hjá Hagstovuni, so er hetta ikki heilt rætt, sum Turid í Earthrace Conservation hevur sagt. Tí sambært hagtølunum, so eru tað frá og við 1998, bara tvey ár, har tað hava veri dripnir yvir túsund. Frá 1951 til 1997 vóru yvir túsund hval dripnir tey flestu árini, tvs. av 47 árum so vóru bara 10 ár har ársveiðan var undir túsund hval. Hagtølini vísa at miðalveiðan pr. ár fyri 10 ára skeiði 1951-60 var 1877 hvalir, men fyri 10 ára skeiði 2001-10 var miðalveiðan pr. ár bara 627 hvalir. Miðalveiðan minka við tveimum triðingum, tá ið vit samanbera fyrra og seinna 10 ára skeiði. Heilsufrøðiliga Starvs­ stov­an mælir sambært Turid Christophersen frá, at drepa meira enn 300 hvalir um árið, tí føroyingar eiga heilsu­ frøðiliga ikki at eta meira grind enn tað. Tí drepa vit helvtina meira grind, enn tilráðiligt er at eta, sam­bært heilsufrøðiligu myndu­leik­ unum. Eg haldi tað er gott, at vit hava slíkar stovnar, sum koma við ávaringum og tilráðingum, men í sísta enda mugu tað vera fólk sjálvi, sum avgerða um tey vilja eta meira grind enn tilrátt verður ella ikki. Eg meini sjálvur at vit framhaldandi eiga at drepa grind, so leingi vit troyta stovnarnar á ein burðar­ dyggan hátt. Eg meini eisini, at vit alla tíðina eiga, at royna, at betra grindadrápi, tí tað er av stórum týdningi, at grindadrápi er so humant sum tilber. Eg haldi eisini, at vit eiga at fegnast um, tað jaligu ávirkan sakligir umhvørvisfelagsskapir hava havt, og koma at hava á føroyska grindadrápi í framtíðini. Grindadráp Uttanlandsnevndin við­ gjørdi makrelin, nýggj­ asta til­feingið føringa, bæði leingi og væl. Tilmælið til lands­­stýris­ mannin var nærum ein­ mælt, tíðin og álvarsemið í máli­num við­virkaðu til, at menn boygdu seg og funnu saman tvørtur­um floksmørk. Eftir øllum at døma var alt til fánýtis, nú to­ talt hug­sjónarloysi tyk­ ist hava avloyst van­ligt vit og skil. Sjálvandi skal høvuðs­ stavnhaldið verða, at makrel­urin verður maxi­malt við­gjørdur og virðisøktur av føroy­ skum hondum- og at virðisøkingin kemur føroy­­ska samfelagnum til góðar. Hagtølini vísa, at fleiri enn 3000 føroy­ skar hendur leingj­ast eftir arbeiði, men hvat hendir? Jú, bráddliga vita heim­sins fremstu speku­lantar alt um Før­oyar, og stuðlaðir av ”altíð- tilreiðar strá­ monnum” leggjast teir á grunnarnar okkara. Herar av undir­løntum fremm­andum standa til reiðar, við vælsignilsi lands­­stýri­sins, at virka virðir okkara, meðan fleiri enn túsund føring­ ar mugu lata sær lynda at troyta teir grunn­ar, sum verða umsitnir av arbeiðs­loysis­skipanini. At teir fáu føringar, sum verða tvangs­bjóð­ aðir umborð á hesi útlendsku ( ! ) skip­ini, sum umgirða land okra sum ravnur um deyðs­ seyð, eisini fáa undirløn, ger bert sorgar­leikin og skommina enn størri. Hvussu leingi tolir ein tjóð at verða stjórnað av amatørum? Eitt er vist, hesir summ­ar­­dagar ár 2011 hava vátt­að fyri føring­ um, at tjó­veldi hevur onga nýtu­liga nýhugsan at bjóða. Jenis av Rana Formaður Miðfloksins Amatørar á hægstu rók Hvør er politiska hugsjónin aftanfyri at birta stríð við fremstu samstarvslond okk­ara, bjóða ivasomum speku­lant­um og stráð­monnum til ( makrel ) borðs og stuðla misbrúki av útlend­skari arbeiðsmegi? Eftir øllum at døma var alt til fánýtis, nú totalt hugsjónarloysi tykist hava avloyst vanligt vit og skil