mikudagur 3. august 2011síða 11

11 Mikudagur 3. august 2011 · Nr. 88 Sosialurin á feltinum og keypa makrel, sum ongantíð kemur upp á land – og enn minni til virk­ ingar í Føroyum. Tað er ein velduga stór nøgd av fiski, sum verður inn­fryst á Faroe Pelagic og fer óvirkað av landinum. Eftir liggja tó í fyrsta lagi nøk­ur havna-og vørugjøld til kommununa, landingarlønir til føroysk verkafólk og lønir til tað pakki-og frysti­virk­ semi, sum er á virkinum. Faroe Pelagic keypir nógv­ an gulllaks og onnur uppi­ sjóvarfiskasløg og serliga nú, síðan Føroyar fóru at áseta sær eginkvotu av makreli, tí semja ikki er millum stranda­ londini um býtið, verður nógvur makrelur landaður í Kollafirði. Men tað er ikki bara í Kolla­firði, at makrelur verður landaður. Úti á fiskifeltinum liggja eisini stór móttøkuskip, sum keypa makrel. At kapping er í millum virkið á landi og móttøkuskip á hav­ inum, er so eisini ein ávís trygd fyri, at prísir ikki verða avtalaðir, sum aftur hevði gingið út yvir prísirnar til skip og manningar. Gott ella ringt Tann spurningur, sum Palle­ ba og Marsanna seta sær í dag, er, hvør endin verður á øllum hesum – og skulu vit sum samfelag bara sláa okkum til tols við, at ikki ein nógv størri partur av hes­ um velduga tilfeingi, sum uppisjóvarfiskurin er, ikki kemur til virkingar í Før­oy­ um? Í nógv ár hava Føroyar hava fiskavirkir kring um í land­inum, sum serliga ar­ beiddu botnfisk undan Før­ oy­um. Hetta gav útjaðaranum eina vón um lív og framtíð. Umframt dugnaligar kvinn­ ur við flakaknívinum, var vanligt, at eitt nú uppilagstir fiskimenn kundu fáa nøkur góð ár á hesum virkjum. Eisini var vanligt, at skúla­ ung­dómur tók eina hond í eftir skúlatíð – ella í summ­ arfrítíðini. Í dag eru hesi van­ligu fiskavirkini nógv færri í tali, og grundarlag er neyvan fyri nógv fleiri enn teimum verandi, um tey fram­haldandi skulu byggja sína tilveru á botnfisk undan Før­oyum. Stór tøk Tað er sjálvandi ikki bara sum at siga tað at leggja lunnar undir meirivirking av uppisjóvarfiski. Hetta krevur bæði tíð, hugflog, pening og eitt fólkagrundarlag. Líkt er tó til, at fáur í løtuni sær teir veldugu møguleikar, ið áttu at ligið í nýggjum fram­leiðsluvirksemi á landi. Tað hevur verið uppá tal, at okkurt av verandi fiska­ virkjum fór at gera onkrar royndir við makreli, men eftir hvat skilst, eru hesar ongan veg komnar enn. Hetta er eisini bara annað árið á rað, at Føroyar hava tillutað sær egin­kvotu sum merkir, at saml­aða ráfiskatilfeingið undan Føroyum er økt so ógv­us­liga, sum talan í veru­ leikanum er um. Fekst líkinda prísur fyri makreltilfeingi, sum nú er atkomiligt í føroyskum sjógvi, hevði hetta havt eitt nógv størri virði enn all­ur botnfiskurin undan Før­ oyum. Tá ábreiðslur í sínari tíð regnaðu niður yvir tey, sum dittaðu sær at senda óvirkaðan botnfisk av land­ in­um, er tann rá­fiska­nøgd, sum talan tá var um, lítil og løtt í mun til alt tað makrel-, silda- og gull­laksa­tilfeingi, sum í dag fer óvirk­að av land­in­um. Sjónligt virksemi Tá fyrsta uppboðssølan av 7.000 tonsum av makeli fór fram hin 26. juli, keypti ein lítil útróðarbátur tey 6.500 tonsini fyri einar 10-11 millj­ ónir krónur. Einki øvut orð um hetta, tí sølan fór fram undir eini skipan, sum Fiski­ málaráðið hevur mælt til. Maðurin, sum eigur bátin, hevur felagið Fjord Fishing aftan fyri seg og umboðar annars stóra móttøkuskipið, Layfayette. Tað kann ikki vera trupult at ímynda sær, at her er talan um strá­manna­virk­ semi, sum vil nakað – uttan í hesum sambandi at siga eitt negativt orð um tað. Strámannavirksemi í Før­ oyum er ein veruleiki, og nú vit hava nomið við ein part av hesum virksemi, hava vit ikki nevnt onnur feløg, ið reka skip og annað vinnulív í Føroyum, sum hava týðandi útlendsk áhugamál aftanfyri seg. Varpa ljós Sosialurin fer ikki á hesum stað at taka støðu til hetta virk­semi, men vit ætla okk­ um í nøkrum bløðum at varpa ljós á hetta, eins og vit fara at tosa við ymiskar partar um hetta virksemi sum er ein veruleiki. vilmund@sosialurin.fo At kapping er millum Faroe Pelagic í Kollafirði og móttøkuskipini úti á feltinum er ivaleyst bara gott fyri fiskaprísin Mynd: Jens Kristian Vang Tað er alment kent, at ein fittur partur av heimligum føroyskum vinnulívi á sjógvi og landi í dag verður fíggjaður við útlendskum peningi. Her er stóra móttøkuskipið Layfaiette inni á Skálafjørðinum Mynd: Vilmund Jacobsen Fekst líkinda prísur fyri makrel­ til­feingi, sum nú er atkomiligt í føroyskum sjógvi, hevði hetta havt eitt nógv størri virði enn allur botn­ fiskurin undan Føroyum