mikudagur 3. august 2011síða 19

19 Mikudagur 3. august 2011 · Nr. 88 Sosialurin Lagt til rættis: Árni Joensen Nokia mist oddasessin Finska telefyritøkan Nokia er ikki longur tann verksmiðjan, sum ger flestar sokallaðar smar­t­telefonir. Nokia hev­ur havt hendan odda­sessin síðani 1996, tá fyri­tøkan kom við sín­ari Com­muni­cator-út­gávu, men nú eru bæði ameri­ kanska Apple og suður­ koreanska Samsung far­ in framum. Sambært upp­lýs­ing­ um frá greiningar­fyri­ tøkuni Strategy Ana­ lytics seldi Apple 20,3 milli­ónir smarttelefonir í øðrum ársfjórðingi, Samsung 19 milliónir og Nokia 16,7 milliónir. Sama greiningarfyritøka metir, at smarttelefonsølan vaks heili 76 prosent á heimsmarknaðinum frá øðrum ársfjórðingi í fjør til annan ársfjórðing í ár. Onkur onnur fyritøka hevur mett vøksturin til 62 prosent. Bátaeigarar gloyma trygdarútgerðina Í seinastuni hava bjarg­ ingar­myndugleikarnir í Grønlandi fleiri ferðir leitað eftir smábátum, sum eru komnir í neyð, tí brennievnið er gingið undan. Tað hevur nú fingið Grønlands Kom­ mando og grønlendsku løgregluna at minna bátaeigarar á reglurnar um, hvør trygdarútgerð eigur at vera í bátinum. Tí verða bátaeigarar mint­ir á at hava eitt nú neyðrakettir, bjarg­ingar­ vest VHF og fartelefon. Ein GPS-ari kann eisini vera hentur at hava. Teir, sum leitað varð eftir, vórðu funnir og bjargaðir í øllum góðum, men bjargingar­myndug­ leikarnir og løgreglan siga, at í fleiri førum var tað hepni heldur enn skil, sum gjørdi, at menn blivu bjargaðir. Samherji veksur Íslendska felagið Sam­ herji, sum flestu før­oy­ ing­ar kenna frá sam­ starv­inum við før­oyska felagið Framherji, er eitt av teimum stóru fiski­vinnufeløgunum í Íslandi og bleiv enn eitt vet størri í gjár. Tá yvirtók Samherji rakst­ urin av tveimum fiska- virkjum og tveimum ís­fiskatrolarum, sum Út­gerðarfelag Akur­eyr­ inga á Akureyri hevur átt. Talan er um eitt flaka­virki og eitt virki, sum turkar fisk. Umleið 150 fólk ar­ beiða á teimum báðum fiskavirkjunum, sum Samherji hevur yvirtikið, og við teimum báðum trolarunum fylgja fiski­ rættindi til tað, sum svar­ar til knappliga 6.000 tons av toski. Kanningin, sum bretski hug­sjónar­grunnurin The New Economics Foundation hevur gjørt, kemur til ta nið­ urstøðu, at í árunum frá 1963 til 2008 tveittu fiskimenn í Norðsjónum, Skagerrak og Ermasundi fisk fyri 23 milli­ ardir krónur útaftur. Kvota­ skipaninar vóru ein orsøk, og ein onnur var, at fiskurin hevði ov vánaligan prís. Jyllandsposturin, sum hev­ur hugt í frágreiðingina, vísir á, at Danmark er tann næststørsta fiskivinnutjóðin í umráðnum, og at eftir tøl­ unum hava danskir fiski­ menn tveitt 140 toskar aftur í havið fyri hvørjar 100, sum teir hava avreitt. Tølini, sum The New Eco­ nomics Foundation brúkar í útrokningunum, eru eftir upplýsingum frá altjóða hav­ rannsóknarráðnum ICES, sum á hvørjum ári metir um, hvussu nógvur fiskur verð­ur tveittur útaftur. Og so er tað neyvan av tilvild, at frágreiðingin kemur, júst sum ES-nevndin er komin við einum uppskoti um ein nýggjan fiskivinnupolitikk, har eitt av málunum er at fyribyrgja, at fiskimenn tveita fisk aftur í havið Fiskur fyri nógvar milliardir tveittur útaftur At fiskimenn í ES-londunum eins og aðrastaðni hava tveitt nógvan fisk aftur í havið í mong ár er ikki nakað nýtt, men nú er tann fyrsta royndin gjørd at kanna, hvussu stór virði eru tveitt útaftur Umhugsa harðari revs­ing fyri álvars­ som brotsverk Yvirgangurin í Oslo og á Utøya hevur fingið politikarar í Noregi, Svøríki og Danmark tosa um at herða revsingina fyri álvarssom brotsverk, og alt bendir á, at okkurt fer at henda Hóast meiri enn 65 prosent av norska fólkinum vilja hava harðari revsing fyri álvar­ssom brotsverk, hendir einki í bræði, tí teir norsku politikararnir hava gjørt av at leggja alt kjak til viks fyribils orsakað av sorgarleikinum næstseinasta fríggjadag. Held­ur ikki í Svøríki hendir nak­að fyribils. Teir politisku flokkarnir hava sagt seg hava samhuga við norska fólk­ inum, og at teir eru skelkaðir av tilburðunum, men teir hava ikki sagt nakað endaligt um politiskar broytingar. Hinvegin hava dansk­ir politikarar verið rætti­liga skjótir at tosa um broyt­ing­ ar. Eitt nú hevur løgmála­ ráð­harrin, Lars Barfoed, bið­ið sínar embætismenn end­ur­skoða reglurnar um hand­ils­tøð, sum Anders Behr­ing Breivik brúkti til bumb­una í Oslo. Sosialistiski Fólka­flokk­urin vil hava Fólkatingið at banna dønum at hava sjálvvirkandi vápn, og í Danska Fólkaflokk­in­ um vilja tey seta nazista­ flokk­inum forboð fyri at virka, eins og flokkurin vil kanna, um Politiets Efter­ret­ ningstjeneste hevur tey røttu amboðini til at halda eyga við víðgongdum felagsskapum. Okkurt bendir kortini á, at danska stjórnin hev­ ur lítlan hug at fremja aðr­ ar broytingar enn at broyta reglurnar um handil við hand­ilstøðum og vápna­lóg­ ina. Í hvussu er hevur løg­ málaráðharrin sagt, at eftir hansara tykki er ikki neyðugt at broyta nakað annað. Fleiri løgfrøðingar hava ávarað teir donsku politik­ ararnar ímóti at leypa fram­ av. Teir norsku floksformenninir hava gjørt av at leggja politiska kjakið til viks fyribils (Mynd: Aftenposten)