mánadagur 15. august 2011síða 25

25 Mánadagur 15. august 2011 · Nr. 93 Sosialurin Kjak Og tá teir soleiðis ein­ víst arbeiða fyri meiri markna og minni almenn­ um rása­rúmi, so mugu teir ideali­sera ójavnan við t.d. at fast­halda, at tey veikaru støddu eru veik eftir egn­um vali, og tí eru tey bert í eini sjálv­ valdari støðu. Við at taka pro­gressi­ ónina úr skattaskipanini vil flatur-skattur (flat- tax) fyrst og fremst koma teim hægru inn­tøk­ unum til góðar, meðan sparingarnar orsaka av umbýti og vælferð, sum skal fíggja reformin, serliga fer at tyngja tær lægru inntøkurnar. Uppskotið handl­ar stórt sæð einans um góðan gamlan borgar­lig­ an áhuga­politik: at taka frá teim fátæku og geva teimum ríku. Tí vøkstur og vælferð eru og verða einans skapt í tøttum samspæli millum vælferðarlandið og marknaðin, millum tað almenna og tað privata - ongantíð bert av tí eina partinum. Tað er prógvað og alment kent víða um, har mong hava norðurlendska vælferðarsamfeløgini sum fyrimynd. Men stættarstríðið heldur áframm. Høgra­ falangsin ger seg til reiðar til nýggj álop fyri at tiltuska sær og sínum størri part av samfelagsvirðunum , sum hini - sum annars eru verri fyri - skulu gjalda so ella so. Hetta má ikki henda. Men tað krevur av okkum øllum, ið ikki vilja hava tílíka ella aðrar líknandi asosialar loysnir, at vit eru og verða vakin og stríðsklár í politiskum høpi og ikki lata okkum verða lumpaði og/ella lirkaði m.a. av úlvum í seyða­ klæðum. Og besta verjan er ikki at halda hetta ella hitt, men at hava ella skaffa sær vitan um tey ymsi málini, ið verða hildin upp fyri okkum við umbøn um stuðul. Tí stuðulin kann gott vera til stóran skaða ja, í ringasta føri til okkara egna undirgang. Flatur-skattur er við øðrum orðum annars tað, sum danir kalla fyri "dødens pølse". Tey, ið vilja lesa meira um sama emni, kunnu t.d. lesa bókina  eftir Henrik Herløv Lund: Ulig­hed er spild. - Bókin er komin sum e-bók á felagn­um Alternativ; hon kan downloades á henrikherloevlund.dk Dagfinnur Danbjørg Flatur skattur tekur frá fátøk­ um og gevur teim ríku Bakmenninir handan flatan skat ganga harð­liga ímóti útjavn­an og javn­støðu. Teir lovprísa marknaðarkreftunum, sum í sær sjálvum skapa ójavna, og av somu orsøk má ójavni rætt­vís­gerast Bjørn Kalsø løgtingsmaður Bankastjórin fær skattalætta á 200.000 og námfrøðingurin skal gjalda 10.000 eyka í skatti um nýggja útspælið frá Fólkaflokkinum um flatan skatt gerst veruleiki Løgtingið skal í dag við­gera uppskot frá Fólka­­flokkinum um at um­leggja skatta­skip­an­ ina til eina ’flat-tax’-skipan. Í stuttum merk­ir henda skipan, at øll gjalda sama skatta­prosent omanfyri ávíst inntøku­mark. Stendur tað til Fólkaflokkin skulu øll gjalda 40 pro­sent í skatti av inn­tøk­ uni omanfyri 60.000 krónur. Fleiri lýtir eru við skatta­ reforminum hjá Fólka­flokki­ n­um. Við uppskotinum hjúkl­ar Fólkaflokkurin um sínar kjarnu­veljarar – tey væl­­­­ bjarg­­aðu – og letur teim­um ein ófíggj­að­an skatta­lætta, sum letur dyrn­ar inn til lands­­ kassan upp á víðan vegg. Taka vit rokn­imaskin­ una fram og hyggja nærri upp­skotinum, so verða heili 312 mió. krónur færri til vælferðina, um uppskotið hjá Fólka­­flokki­num verður sam­tykt. Tað svarar til at niður­leggja øll røktar­heim, eldra­­sam­­býlir og heim­a­ tænast­una í morgin. 312 mió. krónur svar­ar til meira enn ein heilan Vága­­tunnil – um árið. Skattalætti til teg væl­­bjargaðu – vanligi arbeiðs­takarin skal gjalda meira Tað er burtur úr vón og viti. Men neyvan ynskir Fólka­ flokkurin at økja hallið við 312 mió., sum verður lagt aftat tí hálvu milliard, ið vit frammanundan berj­ast við. Um skipanin við fløt­um skatti skal geva somu skatta­ inntøkur til lands­kassan sum í dag, so skal skattaprosentið setast til 45,7 prosent og ikki 40 prosent. Skattauppskotið hjá Fólkaflokkinum vendir sosialt skeivt. Heldur enn at lata teimum, sum veru­ liga hava brúk fyri einum skattalætta, velur Fólka­flokk­ urin at geva teimum, sum frammanundan hava, enn meira. Fær Fólka­flokkurin sín vilja, skal fólka­skúlalærarin, sjúkra­røktar­frøðingurin, námsfrøðingurin og hand­ verkarin, sum øll fáa um 250.000 krónur árliga, eina skattaHÆKKAN á 10.000 krónur um árið. Hinvegin fær banka­ stjórin, sum vinnur 2,5 mió. um árið, ein lætta á 200.000 krónur. Við øðrum orðum skulu 20 námsfrøðingar rinda meira í skatti fyri at fíggja skatta­lættan hjá banka­ stjóranum. Samhaldsfesti og stigvísur skatta­stigi grundsúlur í nýggjum skatta­reformi Ein av grundsúlunum undir okkara vælferða­samfelag er samhalds­festi. Vit hava valt at skipa samfelagið sum ein felagsskap, har breiðastu herðarnir bera tyngstu byrðarnar. Soleiðis er okkara skattaskipan skipað í dag, men sleppur Fólkaflokkurin at ráða, verður støðið undir hesari skipan máa undan. Progressiva skattaskip­ anin ger tað møguligt at veita øllum borgarum javn­ bjóðis atgongd til útbúgv­ ing, sjúkrarøkt og ein trygg­an aldurdóm. Hetta er eitt kjarnuvirði í okkara samfelag. Um vit skulu varð­veita hesar góðu vælferða­tæn­ astur er neyðugt við einum lutfalsliga høgum skattatrýsti. Javnaðar­flokk­urin ásannar tó at skatta­trýstið á vanliga løntak­aran er ov høgt og neyð­ ugt er at fremja eina skatta­ umlegging. Í dag er verða vanligar miðalinntøkur toppskattaðar. Sjúkrarøktarfrøðingar, verka­ fólk og fólkaskúla­lærarar rinda toppskatt og tað er ikki ætlanin. Javnaðarflokkurin fer í næstum at koma við ein­um útspæli, sum byggir á samhaldsfestu grund­súlur­ nar og sum tryggjar, at tað verða fleiri herðar at bera felagsskapin. Javnaðarflokkurin Skattaútspælið hjá Fólka­flokki­ num økir hallið við 312 mió Tá ólavsøkurøða løgmans varð viðgjørd á Løgtingi, boðaði landsstýrismaðurin í heilsumálum, John Jo­hannes­ sen frá nýggjum koll­velt­andi broytingum inn­an bygnaðin á Sjúkra­húsøkinum. Ætlanin byggir á, við lóg at avtaka øll trý sjúkrahúsini, fyri síðan at stovna eitt nýtt Sjúkra­hús Føroya á trimum støðum, men við einari leiðslu. Landsstýrismaðurin sigur endamálið við uppskotinum verða at fáa gagnnýtt kapa­si­ tetin á øllum trimum sjúkra­ húsinum betur til gagns fyri sjúklingin. Spurningurin er so um tað er rætt og neyðugt við einum so kollveltandi upp­skoti fyri at fáa tey trý sjúkra­húsini at samstarva, soleiðis at sjúklingar fáa bestu tænastu. Sjálvur fari eg greitt at mæla frá hesum. Tí tað er givið frammanundan, at eitt Sjúkra­hús Føroya við einari leiðslu, eftir stuttari tíð verður mønustingurin fyri sjúkra­­hús­ ini í Klaksvík og í Suðuroy. Borgarstjórin á Tvøroyri, Kristin Mikkelsen rakti seymin á høvdið, tá hann í tíðindunum hóskvøldið segði, at tað hevur sera stóran týdning fyri trygdina og trivnaðin í Suðuroynni, at sjúkrahúsið á staðnum framhaldandi kemur at virka, sum ein sjálvstøðug eind, ið ikki verður niðurlagað. Saknaði tó, at Klaksvíkar Sjúkrahús varð nevnt í sama viðfangi. Tí júst tað sama er galdandi fyri Norðoyggjar og stóran part av Eysturoynni, tá talan er um Klaksvíkar Sjúkrahús. Fari tí inniliga at mæla lands­stýrismanninum frá at koma í Løgtingið við uppskotinum. Landsstýrismaðurin eig­ ur heldur at halda fram við arbeiðinum at fáa sjúkra­hús­ ini at samstarva, og krevja at so skal vera, soleiðis at kapasiteturin á øllum trimum sjúkrahúsinum verður gagn­ nýttur optimalt, til gagns fyri trygdina í nærum­hvørvinum og tænast­una hjá einstaka sjúklingi­num. Tí brúk er fyri hvørjum fermetri longu sum er, um rætt verður farið fram. Nei, ikki bara eitt sjúkrahús