mikudagur 17. august 2011síða 17

17 Mikudagur 17. august 2011 · Nr. 94 Sosialurin Sunnumorgunin 20. mars 2011 and­aðist mamma, 77 ára gomul. Hon var dóttir Katrinu og Julius Clement­sen. Tey vóru fýra systkin, Jógvan, mamma, Martin og Mikkjal. Mamma og babba giftust í 1955, og fóru tey til Danmarkar at fáa sær útbúgving. Mamma tók útbúgving sum læknaskrivari og babba læs til verkfrøðing. Eftir at hava búð í Danmark í nógv ár, vildu tey heim aftur til Føroyar at búgva og fluttu tey heim í 1968. Tey bygdu sær hús á Dalavegnum í Havn og fluttu vit í húsini jólaaftansmorgun 1972. Mamma var heimaarbeiðandi. Hon var har fyri meg, altíð var hon klár at hjálpa, hon setti alt annað til viks, tá eg hevði brúk fyri henni. Hon gav mær allan tann kærleika, nærleika og tryggleika, sum hugsast kann. Tá eg var hálvvaksin, fór hon út at arbeiða hálva tíð á psykoatrisku deild fyrst sum avloysari, men seinni fekk hon fast starv har. Maður mín hevur altíð verið sum ein sonur hjá teimum, og heldur hann at mítt barnaheim vera sum sítt egna heim. Tá vit so nøkur ár seinni fingu Hjarnar, Svannu, Magnu og Olgu, var mamma besta omma, sum hugsast kann. Hon ringdi hvønn einasta dag fyri at vita, hvussu vit høvdu tað og ikki minst at hoyra, hvussu ommubørnini høvdu tað. Børnini vóru so góð við ommu, hon var teirra OMMA. Hon gledd ist altíð um, at tað gekk okkum væl. Hjarnar er okkara fyrsta barn, og samstundis fyrsti og einasti drongurin í familjuni. Mamma og Hjarnar høvdu eitt serligt forhold. Tey øll vitjaðu ommu sína næstan dagliga, eisini síðstu tíðina á Landssjúkrahúsinum. Mamma var, alt tað eg kann minnast, sera góð til hendurnar. Hon seymaði mær klæðir, bant nógv ymiskt bæði til mín og ommu­børnini. Tá eyguni hjá mammu fóru at bila, byrjaði hon at ganga á vevstovuni á Sjóndepli­ num. Har vav hon øllum trimum ommu­døtrunum fyriklæði til føroysk klæði, bæði barna- og vaksna­manna­stødd . Eisini vav hon teimum toy til skjúrt í trimum litum, sum var eins og tað, sum mamma sjálv altíð brúkti. Á heysti 2005 høvdu mamma og babba gullbrúdleyp, og hildu tey stóra veitslu, og var hetta ein sera góð veitsla. Har vóru komnir gestir langvegis frá, og gledd ust tey bæði um hetta. Mamma hevði eina sera góða grannakonu. Hon hevur altíð verið mammu ein sera góður stuðul og hjálp, ikki minst nú, tá mamma gjørdist sjúk og viknaði. Mamma gekk í einum bindi­ klubba, og komu tær ofta saman. Seinasta vetur vildi mamma sjálv sleppa at hava bindiklubb einaferð afturat, men hon orkaði ikki at gera nakað, so eg gjørdi tað, sum gerast skuldi, og allar komu í bindiklubb. Hetta var eitt sera hugnaligt kvøld, sum mamma var so glað fyri. Sjálv havi eg eina sera góða vinkonu, og hon hevur verið mær ein góður stuðul ikki minst í hesi sváru tíð. Eisini var hon mammu ein góður vinur, hon vitjaði mammu og mamma vitjaði hana, so leingi hon orkaði. Eisini var mamma í hvørjum føðingardegi hjá henni og hennara børnum. Eg haldi, at mamma helt seg næstan vera omma at børnunum hjá henni eisini. Eitt dømi um hetta er, at einaferð keypti mamma sær feriu í tveir mánaðar, so hon kundi ansa lítlu dóttrini hjá vinkonu míni. Mamma ynskti altíð at hjálpa øllum. Hon var altíð klár óansæð, hvat tað var. Hon var lítillátin og lat altíð væl at. Eisini hesa seinastu tíðina, tá sjúkan ordiliga tók dik á seg, so gramdi hon seg ikki. Hon vildi ikki vera til ampa og stríð fyri nakran. Tann seinasta tíðin á Landssjúkrahúsinum var eisini prógv um hetta. Hon bíðaði sum longst at “forstýra” sjúkra­ røktarfrøðingarnar við at biðja um hjálp. Mamma ynskti, at ein serlig tøkk varð veitt starvsfólkunum á Landssjúkrahúsinum, Ríkissjúkra­ húsinum og á Hotel Tórshavn. Til jarðarferðina hjá mammu sang dupultkvartettin henda sangin, sum eina tøkk frá mær, og vil eg við hesum orðum lýsa frið yvir minnið um mammu mína. Heitari sló einki móðurhjarta, kæra móðir, nakrantíð enn títt, horvin er hon, barndómstíðin bjarta, aldar tó í minni mínum blítt. Fyri minni mong eg takki tær av hjarta, goymi tey sum rama reyðagull, mínum leiðum á sum sólin bjarta brosa tey so blítt og loyndarfull. Kendi bara kærleika og gleði, sum í stríðum streymum tit mín røkk, fyri tað eg vil á sorgardegi bera tær, o, móðir hjartans tøkk. Góða mamma! Takk fyri alt. Dóttir tín Katrin Minningarorð um mammu mína Malenu Djurhuus Fødd 5. August 1933 – andaðist 20. Mars 2011 Petur sá beinanvegin, at skuldi virkið ganga betur, so skuldi tað umbyggjast. Árið eftir kom annað lag á. Tvær nýggjar maskinur komu inn á virkið – tvær Baader maskin­ ur, fleiri eyka­lutir og nýggjar greiðir. Teir settu maskin­ur­ nar til og fleiri nýggj trans­ port­bond. Nú bar betur til, og gekk fram­leiðsl­an væl – sum ein dreymur. Nú blivu einkar­børn Peturs – baader­ maskin­urnar- tiknar undir hansara veingjabreiði. Hetta var byrjanini til komandi virk­semi at umboða Baader her á landi. Petur og hesar maskin­ur blivu sum stúkan og rekkju­­váðin, og hevur hetta legnast væl at fara um hesar maskin­ur bæði dag og nátt. Sælur er tann, sum tað góða orðið fellur á... eg veit ikki, um vit kunnu siga hetta um eitt fram­leiðslu­tól, men maskin­urnar hava eitt gott um­dømi, og tann, sum hevur stýrt hesari gongd, hevur gott orð á sær sum dugna­ ligur handverkari. Tá ið komið varð út í hálv­ an oktobur, fór at frysta, og teir mistu vatnið. Manskapið fór heim, men teir, sum høvdu við maskin­urnar at gera, vóru eftir - riggaðu av og snikkaðu maskinurnar til næsta ár, so tær vóru í “burðardyggum” standi, tá ið tær fóru undir aftur fram­leiðsl­una næsta ár. Meðan rudd að varð og riggað av, vóru eini 10-12 fólk eftir, og einir tveir mans vóru allan veturin og høvdu um­sjón við ognunum. Petur kom okkurt árið aftur tollaks­ messu­dag, og onkran túrin kom hann yvir til Godt­ haab nýggjárs­­aftan. Van­liga fóru teir fyrstu á Norda­ far yvir í hálvum febr­­u­ar og restin um miðjan mai. Petur var eitt ár á elverki­ num í Føroyinga­havnini, sum hevði tveir stórar Bergendi­ esl­ar og 10 aðrar motorar. Siðsta árið, eg var har yviri, kom ein nýggjur 550 hesta motor­ur afturat. Hesir motor­ ar skuldu røkjast væl, og varð hetta eisini gjørt. Vit høvdu ábyrgd­ina av “íshúsinum”. Hetta var annað bedatt í mun til tað hjá Pól á Oyri. Her vóru tvey frystarí, 6 frysti­skáp og 5 tunnlar. Norda­­far tók eisini ímóti laksi frá 7 born­ holmarum, sum royndu eftir laksi í Grøn­landi, og frysti eisini eini 500-600 reins­djór, sum komu úr Godthaab. Godthaab og Victus Petur var eisini í Godthaab, tá ið GFI – Godthaabs Fiske­ industri, legði lunnar undir nýtt flakavirki, har maskin­ urnar vóru frá Baader. Her hevði Petur eina sjaldsama uppliving, har hann tók sær av einum inuita úr Qaanaaq, sum er millum norðastu bú­­pláss í Grønlandi. Í dag búgva uml. 600 fólk í hesi bygd. Bert Siorapaluk er norð­ ari. Hesin var heldur døkkur í holdi­­num. Hann hevði bara gingið teimum á verk­staðn­ um til handa og hevði einki lært. Petur tók hann til sín og gav honum tað leið­beining og upp­læring, sum skuldi til fyri at klára seg. T. d. fór hann um kvøldarnar oman á virkið at læra hann at fíla. Hann æt Victus, og fekk hann eina góða útbúgving - Peturi fyri at takka. Hann hevði stak góðar hendur. Myrka holdið bar boð um, at hann var skyldur við onkran polarfarara, sum kanska hevði verið við á polar­­ferðum um hesar leiðir, har for­fedrar hansara hava búleikað. Mathew Henson( 1856-1920), var nekari og var við á polar­ ferðum hjá Robert Edwin Peary í Arktis og Grønlandi. Hann var eisini við Peary, tá ið hesin rakk Norð­pólin. Henson er óivað blivin góður við inuittkvinnu, sum søgur eisini ganga frá, og var Victus í triðja liði úr hesi ættargrein. Bæði Peary og Henson áttu synir við inuittkvinnum. Tað einu ferðina, Victus hevði verið heima og vitjað, hevði hann ein hálvan roysn­ inga­skølt við sær til Petur, og var hann klovin so­leiðis, at yvirkjafturin var í einum við tøkutonnunum. Hetta var ein gáva frá honum og for­eldr­ unum sum tøkk fyri tann stuðul, sum Victus hevði fingið frá Peturi. Baader Petur var 10 ár í Grøn­landi, meginpartin av seksti­árun­ um. Komin heim fór hann at arbeiða upp á Baader flaka­ maskin­urnar her á landi. Hetta virksemið var hann farin undir, meðan hann var heima um veturin. Hann plagdi at vera hjá Dáva í Gerði­ num, eitt sindur á Kós­ini og á flaka­­virki­num í Seyr­vági hjá Dánjal Niclasen, bæði tá ið hann kom aftur, og tá ið hann fór yvir aftur. Tað gekst mis­ javnt á við flaka­maskin­unum, og Birgir Danielsen vildi fáa skil á hesum. Fiska­sølan vildi hava Petur at fara út á flaka­ virk­ini, taka sær av maskin­ unum og umvæla tær, tá ið illa vildi til. Sum hugsað so gjørt. Fiskasølan setti hann at taka sær av hesi søk. Fiska­sølan var líkasum hansara arbeiðs­ gevari, og stóð hetta samtak eisini fyri tí peningaliga, t. d. tá ið um at innheinta pening galt fyri gjørt arbeiði. Fleiri ferðir hevur Petur verið á gátt í Baader­verk­ smiðj­­uni í Lübeck, meðan hann hevur tikið sær av Baader í Føroyum. Verk­ smiðjan Baader varð grundað í 1919 av Rudolph M.J. Baader, sum menti hetta virksemi sum eina alheims verksmiðju. Ein heilan mánað var Petur á verk­smiðjuni, áðrenn hann bleiv teirra maður í Føroyum. Hann kom enn tá inn í kjarn­ una á verksmiðjuna, royndar­ verkstaðið, har slapp eingin inn við tað góða. Petur var væl við leiðaran av hesi deild, Herbert. Atli, sonurin, var eitt heilt ár har niðri, og bleiv hann eisini væl við Herbert, og hevur hann vitjað hendan vinin í summar. Tá ið virksemið byrjaði, var verkstaðurin í kjallaranum, og skjótt var hann útbygdur niðaneftir, men tað gekk ikki long tíð, so keypti Petur húsini hjá Sigurd Simonsen, yngra, í Toftabønum. Hóast Petur var farin at arbeiða í Føroy­um, so vitjaði hann aftur til Grøn­lands at bøta upp á Baader­maskinurnar har yviri. 2001 varð bygningur reist­ ur á kaiini. Nú vóru um­støð­­ urnar so góðar sum aldri áður. Nú kunnu maskin­ur­ nar, sum skulu hava eina ordans yvirháling, koyrast inn á virkið. Í hesi gongd hevur Anna, kona Petur, skyldkonan, dótt­ ir Lutheriu og Jákup Frants Róin (mamma og J. Frants vóru trí­menn­ingar) verið honum ein góður stuðul. “Ja”, sigur Petur. “Tað er hon, sum skuldi verið stjóri!” Sum greitt frá, fórst pápin, Jacob Larsen, við Verdandi. Margretha bar barn undir belti, tá ið hesin sorgarleikur fór fram. Jacoba varð fødd 31. okt. 1944. Jacob í Búrstovu var einasti úr Fuglafirði, ið fórt undir krígnum. Hon varð kallað “Einkjan”. Børnini bera so hetta heitið. Níggju vóru børnini, og øll komu væl undan og fingu hollar útbúgvingar. Hjartaliga til lukku við teimum áttati árunum Frits